Γιατί η Ηλέκτρα Ελληνικιώτη λέει “Τέλος το θέατρο”

Από το αμετάφραστο στα ελληνικά και άπαιχτο στην Ελλάδα έργο του Εντουάρντο ντε Φίλιππο «L’arte della commedia» (Η Τέχνη της Κωμωδίας). εμπνέεται στη νέα της θεατρική παραγωγή η «Θέρος».
Η σκηνοθέτις, ηθοποιός και δραματουργός Ηλέκτρα Ελληνικιώτη δημιουργεί μια πολυφωνική σύνθεση, που περιηγείται στον κόσμο του θεάτρου αναζητώντας αυτό το ένα, το πιο ακραίο ψέμα που η πραγματικότητα δεν θα είχε ποτέ το κουράγιο να αντιγράψει.

Η παράσταση που δημιουργεί έχει τίτλο “Τέλος το θέατρο” και σε αυτή μία πολιτικός συναντά έναν θίασο σε ένα θέατρο, ξανά και ξανά, χωρίς κανένα -συμβολικό ή κυριολεκτικό- αίτημα. Τι διαθέτει, άλλωστε, σήμερα ένας άνθρωπος του θεάτρου που να μην του το έχει ήδη πάρει η πολιτική εξουσία;

Ηλέκτρα Ελληνικιώτη: Πρέπει να τελειώνουμε με το θέατρο της ζωής

Η Ηλέκτρα Ελληνικιώτη αναφέρει χαρακτηριστικά στο NEWS24/7: “Υπάρχει μια φράση ενός εκ των κεντρικών ηρώων, του θιασάρχη Ορέστη Καμπέζε, που την απευθύνει στον άλλο κεντρικό ήρωα, τον Νομάρχη, και που συνοψίζει τη στάση του Καμπέζε: «Στο θέατρο, η υπέρτατη αλήθεια ήταν και θα είναι πάντα η υπέρτατη μυθοπλασία».

Αυτό, βέβαια, ο Ντε Φίλιππο το έγραψε σε μια εποχή που η τέχνη δεν είχε γίνει θέαμα, για να γίνει κι αυτό έπειτα με τη σειρά του εμπειρία. Έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι έκτοτε. Σήμερα όλα σκηνοθετούνται με θεατρικούς όρους. Σήμερα όλα διεκδικούν το δικαίωμά τους να είναι αληθινά επειδή είναι ψεύτικα: από την πολιτική και την δημοσιογραφία, μέχρι την μεταχείριση του δημόσιου χώρου και τα κοινωνικά δίκτυα.

Η συγκεκριμένη φράση, παρόλα’ αυτά, εξακολουθεί να στέκει. Γιατί ακόμα και σήμερα, μόνο στο θέατρο δεν είναι μεμπτό το να λες ψέματα. Όταν οποιαδήποτε άλλη σκηνοθεσία του πραγματικού αποκαλύπτεται, κανείς δεν απολαμβάνει το ψέμα, την παραπλάνηση, και τη διαστρέβλωση που υπέστη. Διαβάζοντας έτσι τη συγκεκριμένη φράση, ότι το θέατρο (και η τέχνη εν γένει) είναι ο μόνος τόπος που τα ψέματα δεν λέγονται για να περάσουν σαν αλήθεια, αλλά αντίθετα λένε την αλήθεια επειδή είναι ψέματα, ξεκίνησα να φτιάχνω την παράσταση.

Όσο κι αν ο τίτλος μοιάζει να προτρέπει στο τέλος της θεατρικής τέχνης, η παράσταση επιδιώκει το ακριβώς αντίθετο: την διάσωσή της. Απλώς για να συμβεί αυτό, πρέπει να τελειώνουμε με το θέατρο της ζωής στο οποίο ο σύγχρονος κόσμος μάς έχει προσλάβει να παίζουμε: με τη σκηνοθεσία του εαυτού, με την επιτέλεση του πολιτικού λόγου, με τις sold out εμπειρίες, με το fomo των άχαστων εκδηλώσεων, με το κυνήγι του πρωτότυπου, με την πληρωμένη και curated προώθηση του έργου μας -με την αποδοχή, με άλλα λόγια, του μηχανισμού που έχει ενεργοποιήσει η εξουσία για να μας μετατρέψει με τη συναίνεσή μας σε θεατές -με την παθητική έννοια της λέξης. Τέλος σε αυτό το θέατρο, για να μπορεί να υπάρξει θέατρο.

Επειδή, δυστυχώς ή ευτυχώς, αυτό το θέατρο της πραγματικής ζωής εδώ και καιρό φλερτάρει στην καλύτερη περίπτωση με την φάρσα και στην χειρότερη με την παρωδία, η παράσταση ήταν απαραίτητο να είναι κωμωδία. Από την άλλη, προκαλεί μια κούραση η προσπάθεια να έχεις πάντα κάτι σημαντικό να πεις, να είσαι σχετικός με την εποχή, σύγχρονος με την τέχνη σου, να είσαι (και κυρίως να φαίνεσαι) γνήσιος, αυθεντικός και χρήσιμος. Αυτή η προσπάθεια απαιτεί πολύ χρήμα για να ευδοκιμήσει και ως γνωστόν όποιος δεν το διαθέτει, το μόνο που του μένει είναι να ξεπουλήσει τον εαυτό του.

Στο κάτω – κάτω, όλοι στις μέρες μας έχουμε κάτι συναρπαστικό να πούμε. Ζούμε «φανταστικές» ζωές με τις οποίες κατακλύζουμε τα κοινωνικά δίκτυα: τα μοναδικής ευφυίας κατοικίδια μας, η πρωινή μας βόλτα στη λαϊκή, οι επισκέψεις στο πατρικό μας, η νυχτερινή μας έξοδος στο in εναλλακτικό στέκι που μόνο εμείς κι άλλοι 12.000 έχουμε ανακαλύψει. Κι ακόμα οι τόσες και τόσες παραστάσεις που «δεν πρέπει να χάσεις», τα θεατρικά αριστουργήματα που ανεβαίνουν σε «πρωτότυπες σκηνοθεσίες» οι οποίες τα καθιστούν «πιο επίκαιρα από ποτέ». Και όλα αυτά, διεκδικούν την προσοχή μας ισότιμα με στυγερά εγκλήματα, φωτογραφίες μαζικών δολοφονιών, pop-up πολέμους, στημένες δίκες.

Νομίζω είναι ήδη υπεραρκετά τα χρήσιμα και τα τεκμηριωμένα. Υπάρχει ο χώρος ορισμένοι να μην ασχοληθούμε με αυτά, ούτε και να προσπαθήσουμε να φτιάξουμε τέτοια. Υπάρχει το περιθώριο να μιλήσουμε ορισμένες φορές για τις μπερδεμένες, μέτριες ζωές μας, για τις μέσα στη σύγχυση αποτυχημένες απόπειρές μας να καταλάβουμε κάτι ώστε κάπως, για λίγο, να συνεχίσουμε”.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σύλληψη ιδέας – Σκηνοθεσία: Ηλέκτρα Ελληνικιώτη
Κείμενο: Ηλέκτρα Ελληνικιώτη, Γεωργία Κανελλοπούλου
Δραματουργία: Γεωργία Κανελλοπούλου
Σκηνογραφία: Άρτεμις Φλέσσα
Κοστούμια: Δήμητρα Λιάκουρα
Πρωτότυπη Μουσική: Νίκος Τσώλης
Φωτογραφίες: Στέλιος Παπαρδέλας

Παίζουν (αλφαβητικά): Μάνος Βαβαδάκης, Νοεμή Βασιλειάδου, Μαρία Γεωργιάδου, Βίκυ Κυριακουλάκου, Μαρία Μαμούρη
Μουσικός επί σκηνής: Νίκος Τσώλης