Κάνε focus: Η Χριστίνα Χατζηβασιλείου αποκρυπτογραφεί τη Σάρα Κέιν

Η Χριστίνα Χατζηβασιλείου είναι σκηνοθέτιδα. Έχει καταπιαστεί με έργα της σύγχρονης βρετανικής δραματουργίας, όπως το “In-yer-face theatre”, με το οποίο έχει ασχοληθεί σε βάθος. Στη νέα της σκηνοθετική πρόταση, το έργο της Σάρα Κέιν (Sarah Kane), “Λαχταρώ” (Crave), η σκηνοθέτιδα φέρνει κοντά τους θεατές με την ανθρώπινη ψυχή, τη μοναξιά, την απογοήτευση και την αναζήτηση αγάπης και κατανόησης.

Το έργο παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε σκηνή του ΚΘΒΕ (Φουαγιέ του Θέατρου Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών). Γραμμένο λίγους μήνες πριν την αυτοχειρία, το Λαχταρώ (Crave, 1998), αποτελεί μια τολμηρή προσέγγιση της συγγραφέως στον ανθρώπινο ψυχισμό. Μέσα από τέσσερις φωνές που αλληλοσυμπληρώνονται, το έργο εξετάζει τη μοναξιά, τα τραύματα και την επώδυνη διαφυγή του μυαλού από τα δύσκολα. Η Κέιν, με τη χαρακτηριστική της γλώσσα, δημιουργεί μια ανησυχητική αλλά συναρπαστική ατμόσφαιρα που καθηλώνει τον θεατή.

Πώς μπορείς να τιθασεύσεις τη μνήμη που επιστρέφει ξανά και ξανά;

«Tο Crave παραμένει το πιο ερμητικό, μηδενιστικό και σκοτεινό έργο της Κέιν, η οποία λαχταρά να αγαπηθεί και να αγκιστρωθεί από κάπου μέχρι και την ύστατη στιγμή. Λιτό, με μια οδυνηρή, ασάλευτη ησυχία σε σχέση με τα προηγούμενα έργα της και μια μοναξιά που γιγαντώνεται φράση τη φράση μέχρι που ο θάνατος να μοιάζει βάλσαμο».
Χριστίνα Χατζηβασιλείου, Σύγχρονη Βρετανική Δραματουργία: Το θέατρο στα μούτρα ως ανάγνωση της κοινωνικής τοπογραφίας του 1990, ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, Θεσσαλονίκη 2020, σ. 298.

 

Συστηθείτε μας

Χριστίνα Χατζηβασιλείου. Σκηνοθέτρια.

Πρώτες αναμνήσεις από θεατρικές παραστάσεις; Πρώτη παράσταση που σας έκανε αίσθηση;

Αγαπούσα πολύ το θέατρο και είχα μια υπέροχη γιαγιά η οποία παρακαλούσε τις ταξιθέτριες να με βάλουν μέσα γιατί εγώ ήμουν πολύ μικρή και η είσοδος δεν επιτρεπόταν σε παιδιά. Θυμάμαι χαρακτηριστικά το περίφημο Υπερώον της ΕΜΣ του ΚΘΒΕ -πριν την αναδιαμόρφωσή του – που οι ηθοποιοί έπαιζαν στην κυριολεξία δίπλα σου και κάποιος είχε «λιποθυμήσει» σχεδόν στο χέρι μου. Είχα συγκλονιστεί. Δεν ήθελα καθόλου μα καθόλου να βλέπω θέατρο για παιδιά ή ακόμα και κουκλοθέατρο. Οφείλω πολλά στη γιαγιά μου την Χριστίνα.

Τι ήταν αυτό που σας “έφερε” στο θέατρο; Και τι είναι θέατρο για εσάς;

Μια ζωντανή δύναμη που ασκεί ακατανίκητη έλξη και μετακινεί το μέσα μας.

Ιn-yer-face theatre: Έχετε ασχοληθεί ενδελεχώς με το θεατρικό αυτό είδος. Πώς θεωρείτε ότι τα έργα του είδους αυτού αντανακλούν κοινωνικά φαινόμενα;

Είναι ο καθρέφτης τους, καθώς το θέατρο αποτελεί προϊόν της κάθε εποχής

Πώς σας επηρέασε το έργο Λαχταρώ της Sarah Kane όταν το πρωτοδιαβάσατε και τι ήταν αυτό που σας ώθησε να το ανεβάσετε στη σκηνή;

Το Λαχταρώ είναι ένα από τα έργα που εξακολουθεί να με ταράζει παρότι το πρωτοδιάβασα πολλά χρόνια πριν. Η Κέιν έχει δημιουργήσει μία ανθρώπινη παρτιτούρα, ένα κουαρτέτο που πρέπει να αποκρυπτογραφήσει κανείς πρώτα και να το κουρδίσει σωστά στη συνέχεια-διαφορετικά δεν θα παραχθεί μελωδία, παρά μόνο φασαρία. Το ίδιο το έργο είναι γυμνό, ήσυχο και την ίδια στιγμή οι λέξεις του μας ταράζουν περισσότερο από κάθε σκηνή βίας που θα εκτυλισσόταν μπροστά μας.

Το έργο εξερευνά την ανθρώπινη ψυχή σε ακραίες καταστάσεις. Ποιες δυσκολίες συναντήσατε κατά τη διαδικασία της ερμηνείας αυτών των συναισθημάτων και καταστάσεων;

Οδήγησα σταδιακά και -θέλω να πιστεύω- ομαλά τις/τους  ηθοποιούς του θιάσου στην απαλοιφή κάθε περιγραφικότητας και στερεότυπου μπροστά σε αυτό που αναγνωρίζουμε ως διαφορετικό. Δουλέψαμε μαζί με βαθιά μελέτη, συστηματικότητα και συνέπεια. Είναι θέμα κατάκτησης και εφαρμογής τεχνικής. Αλίμονο αν κάθε βράδυ πορεύονταν με γνώμονα το συναίσθημα!

Κάνουμε θέατρο. όχι ψυχόδραμα και θέλω να είμαι απολύτως καθαρή σε σχέση με αυτό. Η μέθοδος που δουλεύω στέκεται μακριά από την προσωπική εμπλοκή. Δεν μου επιτρέπω να φορτίζω συναισθηματικά τους ηθοποιούς μου, και σε καμία περίπτωση δεν είναι προϋπόθεση μεγάλης ερμηνείας. Ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει.

Η Sarah Kane χρησιμοποιεί μια ιδιαίτερη γλώσσα για να εκφράσει την ψυχική κατάσταση των χαρακτήρων. Πώς την προσέγγισε η δική σας σκηνοθετική αντίληψη; 

Η Κέιν φέρει ένα γνήσια ποιητικό λόγο χρησιμοποιώντας λέξεις ευθύβολες  και αλήθειες που σε παραλύουν όταν τις ακούς να αρθρώνονται στη σκηνή. Είναι αβάσταχτα ειλικρινής με τον εαυτό της  και έχει την τόλμη να κάνει τέτοια ενδοσκόπηση που μόνο να υποκλιθούμε μπορούμε εμείς οι υπόλοιποι.

Πώς επικοινωνούν με το σήμερα τα έργα αυτά της Σάρα Κέιν;

Επικοινωνούν και θα εξακολουθούν να το κάνουν γιατί πέρα του ότι την ακολουθεί αναπόφευκτα το τέλος της, πρόκειται για κείμενα υψηλής δραματουργικής αξίας που μας σκουντούν να προχωράμε.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Μετάφραση: Αντώνης Γαλέος, Σκηνοθεσία- Δραματουργική επεξεργασία: Χριστίνα Χατζηβασιλείου, Σκηνικά- Κοστούμια: Αλεξάνδρα Μπουσουλέγκα, Ράνια Υφαντίδου, Ηχοτοπία: Φίλιππος Θεοχαρίδης, Φωτισμοί: Δήμητρα Αλουτζανίδου, Βοηθός σκηνοθέτριας: Αλεξία Παραμύθα, Οργάνωση παραγωγής: Φιλοθέη Ελευθεριάδου, Φωτογραφίες: Mike Rafail | That long black cloud

Διανομή:  Β: Ιωάννης Αθανασόπουλος, Μ: Μομώ Βλάχου, Γ: Άννα Ευθυμίου, Α. Γιάννης Παρασκευόπουλος