Μια μικρή γουρουνίτσα γίνεται αφορμή για να ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση

Στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, μια μικρή γουρουνίτσα γίνεται αφορμή για να ανοίξει μια μεγάλη, αναγκαία συζήτηση. Η μουσικοθεατρική παράσταση «Μέριλιν», βασισμένη στο παιδικό βιβλίο της Τασούλας Επτακοίλη «Μέριλιν, η γουρουνίτσα» (εκδ. Μεταίχμιο), δεν περιορίζεται σε μια τρυφερή ιστορία για παιδιά, αλλά μετατρέπεται σε ένα ουσιαστικό σχόλιο για τη φιλία, τη συνύπαρξη, την αποδοχή και –κυρίως– για το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού και των διακρίσεων.

Με σκηνοθεσία του Τάσου Πυργιέρη, μουσική του Θέμη Καραμουρατίδη, θεατρική διασκευή της Σοφιάννας Θεοφάνους και χορογραφίες της Φρόσως Κορρού, η παράσταση απευθύνεται στα παιδιά χωρίς να τα υποτιμά, και στους μεγάλους χωρίς να τους χαϊδεύει. Μέσα από τη διαδρομή της Μέριλιν –μιας γουρουνίτσας που μεταφέρεται από μια κτηνοτροφική μονάδα σε μια φάρμα γεμάτη ζώα με έντονες προσωπικότητες και στερεότυπα– ξετυλίγεται μια αλληγορία για την κοινωνία: ποιος θεωρείται «διαφορετικός», ποιος γίνεται στόχος, ποιος έχει φωνή και ποιος μένει στο περιθώριο.

Η Μέριλιν καλείται να επιβιώσει, να αντέξει την κοροϊδία, την απόρριψη και τις προσδοκίες των άλλων, χωρίς να χάσει την καλοσύνη και τη γενναιοδωρία της. Και μέσα από τη δική της μεγάλη καρδιά, η παράσταση προτείνει στα παιδιά –και όχι μόνο– μια άλλη στάση ζωής: λιγότερο φόβο απέναντι στο «άλλο», περισσότερη ενσυναίσθηση, περισσότερη φροντίδα. Με αφορμή αυτή την παράσταση, συνομιλήσαμε με τη συγγραφέα Τασούλα Επτακοίλη και τον σκηνοθέτη Τάσο Πυργιέρη για τη δύναμη των παιδικών ιστοριών, τη σημασία του να μιλάμε ανοιχτά για το μπούλινγκ και τον ρόλο του θεάτρου ως χώρου καλλιέργειας συνειδητοποιημένων, τρυφερών ανθρώπων.

Τασούλα Επτακοίλη: “Το θέατρο οφείλει να λειτουργεί και ως καθρέφτης της κοινωνίας”

Η Τασούλα Επτακοίλη αναφέρει στο NEWS 24/7: “Η Μέριλιν είναι υπαρκτό ζώο, όχι επινοημένος χαρακτήρας. Η Βίκυ και η Μαργαρίτα την έσωσαν από ένα σφαγείο της Εύβοιας, αγοράζοντάς την, και σήμερα ζει στη φάρμα τους, ως ισότιμο μέλος μιας οικογένειας ανθρώπων και μη ανθρώπινων πλασμάτων. Την γνώρισα μέσα από το ρεπορτάζ, για τα τηλεοπτικά «Πλάνα με ουρά» που επιμελούμουν και παρουσίαζα στην ΕΡΤ, και έμαθα πολλά συναρπαστικά πράγματα για τα γουρούνια, τα οποία αγνοούσα. Θέλησα να τα μοιραστώ με τους αναγνώστες σε ένα από τα βιβλία της σειράς «Ιστορίες με ουρά», των εκδόσεων Μεταίχμιο.

Το βιβλίο θίγει με ευαισθησία την έννοια της διαφορετικότητας και του μπούλινγκ. Πόσο σημαντικό θεωρείτε ότι είναι να συζητιούνται αυτά τα θέματα μέσα από παιδικές ιστορίες;

“Σημαντικό στον υπερθετικό βαθμό. Δεν υπάρχει τίποτα για το οποίο δεν μπορούμε να συζητήσουμε με τα παιδιά, απλώς για κάθε θέμα υπάρχει ο κατάλληλος τρόπος. Μπούλινγκ, λόγω της διαφορετικότητάς τους ή του σωματύτυπού τους υφίστανται δυστυχώς πολλά παιδιά -και όχι μόνο- γύρω μας. Τα βιβλία και το θέατρο οφείλουν να λειτουργούν και ως καθρέφτης της κοινωνίας, ώστε να βλέπουμε τα ελαττώματά μας, να εντοπίζουμε τα προβλήματα και να προσπαθούμε να αλλάξουμε τα κακώς κείμενα”.

Και συνεχίζει σκιαγραφώντας τους χαρακτήρες του έργου: “Εκτός από τον Πολύβιο Μπριζολόπουλο, τον ιδιοκτήτη της κτηνοτροφικής μονάδας «Θεσπέσια Εδέσματα», που θέλει να βγάλει χρήματα από τη Μέριλιν, διαφημίζοντάς την ως την πιο ζουμερή μπριζόλα της περιοχής, οι υπόλοιποι ήρωες είναι ζώα.

Τα χαρακτηρίζει ναρκισσισμός και αλαζονεία: ένας κούνελος που νομίζει ότι είναι σοφός, δυο προβατίνες που ασχολούνται μόνο με τα σόσιαλ μίντια και κριτικάρουν τους πάντες, ένα πόνυ που ενδιαφέρεται μόνο για την εμφάνιση του, μια κατσίκα υποχόνδρια και εριστική, μεταξύ άλλων. Υπάρχουν όμως και σύμμαχοι της Μέριλιν, στην προσπάθειά της να αποδείξει πως όλοι έχουμε αξία, κι ας είμαστε διαφορετικοί: ένας σκύλος, ο Χουάν, και ένα ινδικό χοιρίδιο, ο Τζέρι. Η Φάρμα της Εκλεκτής Ζωής είναι, δηλαδή, μια μικρογραφία της κοινωνίας μας”.

Τα ζώα έχουν κεντρικό ρόλο στο έργο σας. Πώς μπορούν τα παιδιά να διδαχθούν ενσυναίσθηση και σεβασμό μέσα από τους ζωικούς χαρακτήρες;

“Όποιοι μοιραζόμαστε τη ζωή μας με ένα ζώο ή και περισσότερα ξέρουμε ότι δεν είναι απλώς μια συντροφιά. Τα ζώα έχουν χαρακτήρα και προσωπικότητα, όπως έλεγε η Jane Goodall. Kι αν μπορέσουμε να συνδεθούμε μαζί τους μέσα από το μονοπάτι της τρυφερότητας, της αλληλοκατανόησης και της ενσυναίσθησης, θα μας κάνουν το πιο πολύτιμο δώρο: μια σχέση βαθιά, ειλικρινή, χωρίς όρους – και την ανιδιοτελή αγάπη τους, που θα μας συντροφεύει όσο αναπνέουμε…

Όμως υπάρχουν και «τα άλλα ζώα», τα λεγόμενα παραγωγικά, τα ζώα εργασίας, η άγρια πανίδα. Είναι χρέος μας να μιλήσουμε στα παιδιά για όλα αυτά, να τους εξηγήσουμε ότι όλοι, ανθρώπινα και μη πλάσματα, είμαστε κρίκοι στην ίδια αλυσίδα, χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλο για να επιβιώσουμε. Ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουμε -και διδάσκουμε- τα παιδιά αντανακλά στην πραγματικότητα τον κόσμο που ελπίζουμε εκείνα να χτίσουν.

Αν τα μάθουμε να βλέπουν τα ζώα όχι σαν εργαλεία ή παιχνίδια, αλλά ως συνταξιδιώτες μας στη γη, τότε ίσως καταφέρουμε να χτίσουμε μια κοινωνία πιο δίκαιη, πιο σοφή, πιο τρυφερή εν τέλει” αναφέρει η Τασούλα Επτακοίλη.

Τάσος Πυργιέρης: “Τα παιδιά πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε επί ίσοις όροις με τους ενήλικες”

Ο Τάσος Πυργιέρης αναφέρεται στις σκηνοθετικές προκλήσεις αυτού του εγχειρήματος: “Αγαπώ το παιδικό θέατρο, θεωρώ ότι είναι αυτό που θέτει τις βάσεις για να δημιουργηθούν καλοί θεατές και υπεύθυνοι πολίτες.Τα παιδιά πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε επί ίσοις όροις με τους ενήλικες. Αυτό που θα τους προσφέρεις πρέπει να είναι φτιαγμένο με προσοχή και αγάπη και πρέπει να αρέσει πρώτα σε σένα.

Όταν παρουσιάζεις ένα παιδικό έργο με τόσο ευαίσθητη θεματολογία, όπως η Μέριλιν, η μεγάλη πρόκληση είναι να αφήσεις το παιδί να αισθανθεί οικεία, σαν να βρίσκεται στο φυσικό του περιβάλλον, και να μην υποπέσεις σε σοβαροφανείς διδακτισμούς. Θα αγαπήσει και θα αποδεχθεί τη διαφορετικότητα μόνο αν το βοηθήσεις να καταλάβει ότι είναι κάτι που βρίσκεται στο σπίτι του, στο σχολείο του αλλά και μέσα του, καθώς η διαφορετικότητα ενυπάρχει στον καθένα μας”.

Η παράσταση θίγει το μπούλινγκ. Ποια στοιχεία επιλέξατε για να μεταφέρετε το μήνυμα χωρίς διδακτισμό;

“Την αλληλεπίδραση της Μέριλιν με τα άλλα ζώα. Την κοροϊδεύουν για τα κιλά της, για τα μαλλιά της, για τα ταπεινά της ρούχα. «Δεν ταιριάζεις», της λένε, «Είσαι ένα μεγάλο ροζ λάθος». Εκείνη όμως δεν πτοείται, δεν χάνει το θάρρος και την αυτοπεποίθησή της, προβάλλει την αλήθεια της, πολεμάει το ψέμα και δεν σταματάει στιγμή να κυνηγάει τα όνειρά της. Κάνει, δηλαδή, αυτό που κάθε παιδί το οποίο βρίσκεται σε μια αντίστοιχη κατάσταση πρέπει να κάνει” απαντά ο σκηνοθέτης.

Τι ρόλο παίζουν η μουσική του Θέμη Καραμουρατίδη και οι χορογραφίες της Φρόσως Κορρού;

“Ο Θέμης έγραψε εκπληκτικές μουσικές και τραγούδια που δεν παρεμβάλλονται απλώς στην πλοκή, αλλά αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της αφήγησης κι αυτό είναι μεγάλη πρόκληση για μια παράσταση. Χωρίς αυτά η ιστορία δεν θα εξελισσόταν με τον ίδιο τρόπο και δεν θα περνούσε τα μηνύματά της τόσο αποτελεσματικά, όπως πιστεύω ότι γίνεται. Το ίδιο ισχύει και για την επιμέλεια της κίνησης και τις υπέροχες χορογραφίες της Φρόσως. Και δεν μπορώ να μην αναφέρω την Βάνα Γιαννούλα και την Ελίνα Δράκου, που επιμελήθηκαν τα εφάνταστα κοστούμια και το πανέμορφο σκηνικό, καθώς και Στέβη Κουτσοθανάση που το ανέδειξε με τους φωτισμούς της” απαντά ο Τάσος Πυργιέρης: .

Τι ενδιαφέρει περισσότερο τον Τάσο Πυργιέρη όταν σκηνοθετεί για παιδιά;

“Χωρίς διδακτισμό, χωρίς να κουνάμε το δάχτυλο ή να δίνουμε στα παιδιά «μασημένη τροφή», κάθε παράσταση να λειτουργεί σαν εργαλείο ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης γύρω από ένα θέμα. Στόχος μας είναι τα σημερινά παιδιά να είναι οι αυριανοί συνειδητοποιημένοι και υπεύθυνοι πολίτες” απαντά.

Συντελεστές

Κείμενο: Τασούλα Επτακοίλη
Θεατρική διασκευή: Σοφιάννα Θεοφάνους
Σκηνοθεσία: Τάσος Πυργιέρης
Μουσική-τραγούδια: Θέμης Καραμουρατίδης
Επιμέλεια κίνησης-χορογραφίες: Φρόσω Κορρού
Σκηνικά: Ελίνα Δράκου
Κοστούμια: Βάνα Γιαννούλα
Φωτισμοί: Στέβη Κουτσοθανάση
Φωνητική Διδασκαλία: Χρήστος Θεοδώρου
Μάσκες – ειδικές κατασκευές: Βασιλική Τσιλιγκρού
Βοηθός Σκηνοθέτη: Χριστίνα Ροκαδάκη
Βοηθός ενδυματολόγου : Νικολέτα Αναστασιάδου
Kατασκευή κοστουμιών: Ευαγγελία Τσιούνη
Ενορχηστρώσεις-music production: Θέμης Καραμουρατίδης, Λεωνίδας Πετρόπουλος
Ηχοληψία-ηχογράφηση φωνών: Γιάννης Παξεβάνης

Παίζουν (αλφαβητικά): Πάνος Αποστολόπουλος, Μαλβίνα Βεργιόγλου, Έλενα Γεώργα, Γιάννης Γκρέζιος, Χριστιάνα Κατσιμπράκη, Κατερίνα Μπαξεβανάκη, Νίκος Παλιούρας, Χρήστος Σταθούσης, Γιώργος Τριανταφύλλου, Δανάη Τσιρώνη