Πάνος Παπαδόπουλος: “Πρόκληση είναι η επιθυμία να ανεβάζει κανείς έργα από έναν λοξό δρόμο”

Η Μαρία Διακοπαναγιώτου και ο Πάνος Παπαδόπουλος ενώνουν τις καλλιτεχνικές τους δυνάμεις στη σκηνή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου, σκηνοθετώντας και ερμηνεύοντας τους δύο κεντρικούς χαρακτήρες στην παράσταση «Οι Καρέκλες», το αριστουργηματικό έργο του Ευγένιου Ιονέσκο.

Η ιστορία εστιάζει σε ένα ζευγάρι ηλικιωμένων που ζει απομονωμένο στο φάρο ενός νησιού, περιμένοντας την άφιξη καλεσμένων. Με τη μοναδική γραφή του Ιονέσκο, το έργο εξερευνά τη μοναξιά, την ανάγκη για επικοινωνία και τη μάχη του ανθρώπου να αφήσει ένα αποτύπωμα στον κόσμο, καθώς η ζωή του πλησιάζει στο τέλος της.

Στην πρώτη αυτή συνεργασία τους, οι δύο ηθοποιοί με τη σκηνοθετική τους προσέγγιση προσεγγίζουν τη μοναξιά και τη συναισθηματική ένταση που διαπνέει τους χαρακτήρες του έργου.

Ο Πάνος Παπαδόπουλος αναφέρει στο NEWS 24/7 για το έργο αυτό του Ιονέσκο: “Το ενδιαφέρον μας με τη Μαρία (Διακοπαναγιώτου), επικεντρώθηκε εξαρχής στο παράφορο αίσθημα της μοναξιάς που βιώνουν οι χαρακτήρες. Που κοντράρεται όμως πολύ έξυπνα από τη γραφή του Ιονέσκο. Τα δύο πρόσωπα δεν στέκονται απλώς “αδρανή” μέσα σε αυτό που τους συμβαίνει. Φοράνε “τα καλά τους” και επινοούν ένα παιχνίδι “καλεσμένων” για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τη ρουτίνα της καθημερινότητάς. Στρέφονται προς την ελπίδα με χαμόγελο. Επαναστατικό στις μέρες μας”.

Το έργο αυτό είναι ιδιαίτερα προσωπικό και ανατρεπτικό. Ποιες ήταν οι βασικές προκλήσεις κατά τη διάρκεια της σκηνοθεσίας, και πώς τις ξεπεράσατε;
“Νομίζω στον καιρό μας, πραγματικά η πρόκληση είναι η επιθυμία να ανεβάζει κανείς έργα από έναν λοξό δρόμο, όπως αυτός του παραλόγου και του Ιονέσκο. Η υπομονή και η επιμονή του κοινού έχει πλέον ατροφήσει σημαντικά. Ο κόσμος βιάζεται να καθίσει σε ένα κάθισμα, κατά τη διάρκεια των παραστάσεων βιάζεται και να σηκωθεί απ’ αυτό και να πάει γρήγορα παρακάτω.

Έχεις την αίσθηση ότι φοβόμαστε να σταματήσουμε να κινούμαστε μη τυχόν και μας συμβεί τίποτα. Οι διάρκειες των παραστάσεων και των ταινιών έχουν μειωθεί τρομακτικά. Το κοινό, δεν αντέχει, κουράζεται… Το παρατηρώ και από τον εαυτό μου αυτό, που δεν αντέχει πλέον να δει ταινία αδιάσπαστος ούτε καν στο Netflix.

Πιστεύω λοιπόν ότι το να προτείνεις στους σημερινούς θεατές, τέτοιου είδους κείμενα, τα οποία στοχεύουν στις αισθήσεις και σε όσα δεν λέγονται, σε έργα που δεν έχουν δεδομένη πλοκή, είναι η πιο βασική πρόκληση”.

Πώς είναι να δουλεύετε με τη Μαρία Διακοπαναγιώτου; “Με τη Μαρία γνωριστήκαμε πάλι σε έργο του Ιονέσκο το 2017, στο “Παιχνίδι της Σφαγής” που σκηνοθέτησε ο Γιάννης Κακλέας στο Εθνικό Θέατρο. Από τότε κάναμε παρέα. Παίξαμε και σε μια άλλη πολύ αγαπημένη μας παράσταση, τον “Επιθεωρητή” του Γκόγκολ, σε σκηνοθεσία Γιώργου Παπαγεωργίου, που κράτησε δύο χρόνια.

Θέλαμε πολύ να συναντηθούμε κάποια στιγμή σε κάτι δικό μας και οι “Καρέκλες” μας κούρδισαν αμέσως στην ίδια ανάγκη να ξορκίσουμε κατά κάποιον τρόπο αυτό το βαθύτερο αίσθημα της μοναξιάς που αισθανόμαστε ακόμη κι όταν περιτριγυριζόμαστε από κόσμο”.

Οι καρέκλες έχουν έναν ιδιαίτερο ρόλο στο έργο. Ποιο συμβολισμό τους αποδίδετε και πώς ενσωματώνεται αυτό το στοιχείο στην σκηνοθετική σας προσέγγιση;

Οι καρέκλες λειτουργούν ως σύμβολο. Είναι ένα αντικείμενο που συμπληρώνεται από την ανθρώπινη παρουσία. Μια καρέκλα από μόνη της δεν είναι τίποτα περισσότερο από την υπενθύμιση της έλλειψης. Της απουσίας κάποιου που θα μπορούσε να βρίσκεται κοντά μας και να του προσφέρουμε τον εαυτό μας. Να μοιραστούμε τη ζωή μαζί του, ούτως ώστε να μην είμαστε τόσο ανυπόφορα μόνοι.

Ο χαρακτήρας που υποδύεστε είναι γεμάτος αντιφάσεις και συναισθηματικές ανατροπές. Ποιο είναι το μεγαλύτερο δίλημμα που αντιμετωπίζει και πώς καταφέρατε να το μεταφέρετε στη σκηνή;

Αυτοί οι δύο ρόλοι, όπως και τα περισσότερα ντουέτα στο θέατρο, σου δίνουν πολλές φορές την αίσθηση ότι είναι οι δύο διαφορετικές πλευρές του ίδιου προσώπου.

Ο γέρος, που παίζω εγώ είναι ο μουρτζούφλης. Αυτός ο γκρινιάρης τύπος που η ζωή τον έχει προσπεράσει και το ξέρει. Που θυμώνει με ένα παιδικό πείσμα και παραπονιέται για όλα. Η γριά από την άλλη είναι η αντίρροπη δύναμη. Αυτή που στέκεται απέναντι στην κάθε μέρα με χαμόγελο, που του υπενθυμίζει ότι τον αγαπάει και γι αυτό είναι χαρούμενη που ανοίγει το πρωί τα μάτια της.

Ο ένας κρατάει το χέρι του άλλου και προχωρούν για όσο τους έχει απομείνει. Δίλημμά του δικού μου ρόλου, είναι το αν και πως θα καταφέρει να μιλήσει στους υποτιθέμενους καλεσμένους που περιμένουν σπίτι τους, για το μήνυμά του. Τις εμπειρίες δηλαδή που αποκόμισε από τη ζωή του, μιας και όπως λέει και ο ίδιος δεν έχει ευχέρεια στο λόγο. Δικό μου δίλημμα τώρα ήταν σίγουρα το πως θα μπορέσουμε να τους παίξουμε χωρίς να πέσουμε στην παγίδα της αυτολύπησης.

Αυτοί οι δύο πιστεύω ότι είναι αξιαγάπητοι γιατί δεν δίνουν χώρο σε τέτοια συναισθήματα. Έχουν μια τρομερή αίσθηση αξιοπρέπειας. Σου δίνουν συνεχώς την εντύπωση ότι κάτι όμορφο τους περιμένει στην άλλη πλευρά. Έχουν τον ενθουσιασμό μωρού παιδιού.

Στο έργο παρακολουθούμε μια ιστορία γεμάτη από απομόνωση και αναμονή. Πώς προσεγγίζετε τη μοναξιά των δύο ηρώων και πώς αυτή εκφράζεται μέσω της σκηνοθεσίας και της ερμηνείας;

Όσο περνούσαμε αυτές τις σκηνές στις πρόβες, επέστρεφε συχνά στη σκέψη μου μια κουβέντα του Δημήτρη Ήμελλου, την περίοδο της Δραματικής Σχολής, όταν σε μια άσκηση μας ζήτησε να αναπαράξουμε περιστατικά ρουτίνας. Θυμάμαι τότε όλοι κάναμε ένα πράγμα σε επανάληψη για να δείξουμε πόσο ανυπόφορο και κουραστικό είναι. Μας είπε τότε ότι οι άνθρωποι στη ρουτίνα τους, επινοούν τα πιο απίθανα πράγματα ούτως ώστε να μπορέσουν να την κάνουν βιώσιμη.

Το θέμα είναι τι τρόπους εφευρίσκει το ανθρώπινο μυαλό πάνω σε μια προκαθορισμένη διαδικασία, πως δηλαδή έρχεται και το ανατινάζει, πως παράλληλα με αυτό συμβαίνει και κάτι άλλο. Έτσι λοιπόν εδώ και οι δύο αυτοί, γίνονται κάθε μέρα που περνάει όλο και πιο παιδιά. Κάνουν μιμήσεις τους μήνες, λένε διάφορες ιστορίες και σκάνε στα γέλια με τις περίεργες λέξεις που φτιάχνουν, δέχονται στο σπίτι κόσμο που ποτέ δεν έρχεται.

Με αυτόν τον κόντρα τρόπο πιστεύω ότι δίνουμε μεγαλύτερο χώρο στη μοναξιά. Στο να τη δει και να την αισθανθεί ο θεατής γι αυτούς. Όσο λιγότερο την αντιλαμβάνονται δηλαδή τόσο πιο συγκινητικό είναι για το κοινό.

Ποιες είναι οι πιο σημαντικές αλλαγές που κάνατε στην ανανέωση και ερμηνεία αυτού του έργου, προκειμένου να το φέρετε πιο κοντά στο σήμερα;

Δεν έχουμε κάνει κάποια ιδιαίτερη αλλαγή. Περάσαμε από ένα διάστημα που κάποια πράγματα τα βάζαμε σε μια παρένθεση. Λέγαμε “μήπως αυτό εδώ δεν μας βοηθάει να το αφήσουμε έξω από την παράσταση…” Όσο περνούσε ο καιρός γυρίζαμε πάλι πίσω σε αυτά και τα επαναφέραμε.

Ίσως αυτό που αλλάξαμε είναι ότι ενώ στο κείμενο, ο Ιονέσκο αφήνει τους χαρακτήρες μέσα στον κλειστό χώρο του σπιτιού τους, εμείς τους βάλαμε στην προβλήτα ενός ντεκ, σ’ ένα καλυβόσπιτο. Να κοιτάζουν στο πουθενά, απέναντι στο βάλτο. Τους σκεφτόμασταν εξαρχής, σαν δύο μικροσκοπικά ανθρωπάκια μέσα σε ένα μπουκάλι, ριγμένο στον ωκεανό.

Ποιο θεωρείτε ότι είναι το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο του έργου και πώς το φέρνετε στο προσκήνιο μέσω της σκηνοθετικής σας προσέγγισης;

Η ανάγκη του ανθρώπου για το “σχετίζεσθαι”. Το μαζί. Αυτό που τόσο όμορφα λέει ο Ρίτσος, “Άμα δεν μπορέσω να το δεις κι εσύ, μοιάζει σα να μη το έχω”. Η ματιά του άλλου πάνω μας είναι αυτή που μας κάνει ξεχωριστούς. Χωρίς το μοίρασμα με τον άλλον δεν είμαστε κανείς. Αυτό προσπαθήσαμε να φέρουμε στο προσκήνιο. Ελπίζω παράσταση την παράσταση, να το καταφέρνουμε όλο και περισσότερο.

Ταυτότητα Παράστασης:

Κείμενο Ευγένιος Ιονέσκο
Μετάφραση Αντώνης Γαλέος
Σκηνοθεσία Πάνος Παπαδόπουλος, Μαρία Διακοπαναγιώτου
Σκηνογράφος Κωνσταντίνος Σκουρλέτης
Ενδυματολόγος Βενετία Λονγκ
Σχεδιασμός φωτισμών Νίκος Βλασόπουλος
Μουσική Άγγελος Τριανταφύλλου
Επιμέλεια κίνησης Εύη Σούλη
Βοηθός σκηνοθέτη Μαριλένα Μόσχου
Φωτογραφίες Ελίνα Γιουνανλή
Trailer Θωμάς Παλυβός
Παίζουν Μαρία Διακοπαναγιώτου, Πάνος Παπαδόπουλος, Νίκος Κωνσταντόπουλος