Πώς είναι να μένεις σ’ έναν κώνο μέσα στην άγρια φύση;

Ο Τάσος Πετρίτσης σκηνοθετεί τη “Διόρθωση” του Τόμας Μπέρνχαρντ από τις 3 Απριλίου στο Θέατρο Ροές. με τον Στέφανο Βλάχο και τον Ερμή Μαλκότση στους πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Στο εργο, ο Ρόιτχαμερ κυριεύεται από την ιδέα να οικοδομήσει μέσα στην άγρια φύση έναν κατοικήσιμο κώνο, προορισμένο για την αδελφή του. Το εξωφρενικό αυτό δώρο δεν θα οδηγήσει σε τίποτα άλλο παρά στον θάνατό της, που θα επέλθει μόλις λίγο καιρό μετά, από μια αδιευκρίνιστη αρρώστια.
Συντετριμμένος, ο Ρόιτχαμερ αυτοκτονεί. Σήμερα, τα αμέτρητα χειρόγραφα που άφησε πίσω του περιμένουν στον ίδιο χώρο, ζητώντας να αποκτήσουν φωνή. Να αφηγηθούν από την αρχή όλα όσα πήγαν λάθος.

Με δραματουργικό άξονα τη δυαδική σχέση μεταξύ του ανώνυμου αφηγητή και του παιδικού του φίλου Ρόιτχαμερ, η παράσταση επιχειρεί να πραγματώσει σκηνικά το μυθιστόρημα του Μπέρνχαρντ ως μια μεταφυσική προσωπική συνομιλία.

Ο σκηνοθέτης Τάσος Πετρίτσης αναφέρει χαρακτηριστικά πως:
“Το πρώτο πράγμα που προσπάθησα να καταλάβω όσο καλύτερα μπορούσα είναι το πώς ένας άνθρωπος μπαίνει σε έναν χώρο που κουβαλάει τόσο μεγάλο φορτίο. Σε μια σοφίτα. Εκεί δούλευε ο Ρόιτχαμερ, ο φίλος του αφηγητή, εκεί γεννήθηκε η εμμονή του. Από τον παράδοξο τρόπο με τον οποίο είχε χτιστεί αυτό το σπίτι, πάνω από την κοιλάδα του Άουραχ – έτσι ώστε τα νερά της κοιλάδας να μην μπορέσουν ποτέ να το παρασύρουν – του ήρθε η ιδέα να χτίσει έναν κώνο για την αδελφή του στο κέντρο του δάσους Κόμπερναουσερ.

Το ερώτημα για εμένα έγινε πολύ απλό, αλλά και πολύ δύσκολο: πώς συναντάς όλα αυτά τα αντικείμενα που κουβαλάνε τη σκέψη ενός ανθρώπου που έφτασε τα άκρα;

Μοιάζει από την αρχή σαν τα πράγματα να μην μπορούσαν να γίνουν διαφορετικά. Ο αφηγητής λέει συνεχώς «έπρεπε να πάω». Με πνευμονία, τρεις μήνες στο νοσοκομείο, και όμως, μόλις δέχεται την επιστολή του Χέλερ, πηγαίνει κατευθείαν στη σοφίτα για να ξεδιαλέξει τα κατάλοιπα του αυτόχειρα φίλου τους.

Σε μια φυσιολογική συνθήκη αυτό δεν θα συνέβαινε. Θα περίμενε, θα το ανέβαλλε. Εδώ όμως όλα μοιάζουν να έχουν ήδη αποφασιστεί πριν συμβούν. Σαν να έχει τεθεί σε κίνηση μια διαδικασία που τον ξεπερνά.

Μπαίνοντας στη σοφίτα, όπου ο Ρόιτχαμερ δούλευε τα σχέδια του Κώνου, δεν αισθάνεται μόνος. Μοιάζει σαν κι αυτός να είναι εκεί, μαζί του. Όχι μόνο μέσα από τα κατάλοιπα, αλλά σχεδόν πραγματικά.

Η αποπεράτωση του κώνου έκανε την αδελφή του Ρόιτχαμερ να αρρωστήσει. Και ύστερα να πεθάνει. Κάνουμε μια “καλή” πράξη για κάποιον, και πολλές φορές αυτό γίνεται το σημείο όπου ο άλλος καταρρέει. Πόσο μάλλον ένας τέτοιος κώνος, τεράστιος, σχεδόν ατελείωτος, που πάντα με οδηγεί να σκέφτομαι κάτι σαν τον βυσσινόκηπο του Τσέχωφ, κάτι χαώδες, που σε ξεπερνά.

Η πεποίθηση του Ρόιτχαμερ είναι ότι ο άνθρωπος προσεγγίζει τον άλλον όχι για να τον καταλάβει, αλλά για να τον διαταράξει, να τον καταστρέψει. Και όσο ο αφηγητής ξεδιαλύνει τα κατάλοιπα, σαν να τον οδηγούν σε έναν τρόπο σκέψης που δεν είναι δικός του, αλλά αρχίζει να τον αφορά όλο και περισσότερο.

Δεν είναι λοιπόν μια πρακτική υπόθεση για τον αφηγητή. Είναι σαν να μπαίνει σε μια σειρά σκέψεων που έχουν ήδη ξεκινήσει πριν από αυτόν και τώρα τον περιμένουν να τις συνεχίσει. Πώς απαντάς όταν κάποιος σου ζητάει να αφήσεις τον εαυτό σου; Πόσο μάλλον όταν αυτός ο κάποιος είναι ο καλύτερός σου φίλος.

Κι εκεί αρχίζεις να αισθάνεσαι ότι το ίδιο πράγμα τον καταπίνει. Όχι τα γεγονότα, αλλά ο τρόπος που τα σκέφτεται. Σαν να μην μπορείς να πλησιάσεις κάτι τόσο πολύ, χωρίς τελικά να χαθείς μέσα του. Και ίσως αυτό είναι που μένει: όχι ότι όλα είναι μάταια, αλλά ότι η σκέψη, όταν δεν σταματάει πουθενά, σε οδηγεί ακριβώς εκεί που φοβόσουν από την αρχή”.

Συντελεστές

Μετάφραση: Βασίλης Τομανάς
Σκηνοθεσία-Δραματουργία: Τάσος Πετρίτσης
Σκηνικά-επιμέλεια κοστουμιών-γραφιστικά-συνεργασία στη δραματουργία: Κατερίνα Βλάχμπεη
Μουσική: Φώτης Σιώτας/Δημήτρης Χατζηζήσης
Κίνηση: Ερμής Μαλκότσης
Φωτισμοί: Τάσος Παλαιορούτας/Ιωάννα Αθανασίου
Βοηθός σκηνοθέτη: Μελίνα Κυρτάτα
Κατασκευή σκηνικού: Θέμης Ιστατιάδης, Βλαδίμηρος Μητρόπουλος
Trailer: Όλγα Τσιρακίδου
Φωτογραφίες: Όλγα Τσιρακίδου/Μελίνα Κυρτάτα
Γραφείο τύπου και επικοινωνίας: Ευαγγελία Σκρομπόλα
Διαχείριση social media: Ροζάνα Πιτσιλαδή
Παραγωγή: Αθώο Σώμα, Albero Tutti
Ερμηνεύουν:
Στέφανος Βλάχος, Ερμής Μαλκότσης