Πόσα μπορείς να δώσεις σε μια πατρίδα που σε βασανίζει;

Το πολιτικό δράμα «Σλάντεκ» του Έντεν φον Χόρβατ επιστρέφει και είναι επίκαιρο και ανατριχιαστικό, φωτίζοντας τις ρίζες του φασισμού μέσα από μια σύγχρονη σκηνοθετική ματιά που μετατρέπει την ιστορία σε επείγουσα προειδοποίηση για το σήμερα.

ΠΑΝΟΣ ΚΩΔΩΝΑΣ
04 Ιανουαρίου 2026 12:13

Το πολιτικό δράμα «Σλάντεκ» του Αυστρο-Ούγγρου συγγραφέα Έντεν φον Χόρβατ ανεβαίνει στην Αθήνα για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων στο ΠΛΥΦΑ (Κτήριο 7Γ) έως τις 20 Ιανουαρίου 2026. Η μετάφραση ανήκει στον Γιώργο-Κωνσταντίνο Μιχαηλίδη, ενώ τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Θάνος Νίκας. Μετά την εξαιρετικά θερμή υποδοχή που γνώρισε στη Θεσσαλονίκη, η παράσταση έρχεται στην πρωτεύουσα, αναδεικνύοντας για άλλη μια φορά την αξία του έργου και επιβεβαιώνοντας ότι η θεματική του παραμένει όχι μόνο επίκαιρη αλλά και αναγκαία για κάθε εποχή, αφού θίγει ζητήματα που συνεχίζουν να απασχολούν τις σύγχρονες κοινωνίες.

Το έργο φωτίζει με ιδιαίτερη σαφήνεια και ακρίβεια ότι ο φασισμός δεν είναι απλώς μια ιστορική περίοδος που ανήκει στο παρελθόν, αλλά ένας διαρκής κίνδυνος, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να αναδύεται ξανά και ξανά μέσα από κοινωνικές αναταραχές, οικονομικές κρίσεις και πολιτική αστάθεια. Η πλοκή τοποθετείται στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, κατά την ταραχώδη περίοδο του Μεσοπολέμου και της Μεγάλης Ύφεσης, όπου η χώρα βρισκόταν σε κρίσιμη καμπή. Ο πληθωρισμός είχε εκτοξευτεί σε πρωτοφανή ύψη, η ανεργία ήταν διαδεδομένη σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, ενώ η πείνα και η φτώχεια είχαν αφήσει βαθιά σημάδια στην κοινωνία, αποδυναμώνοντας το κοινωνικό σώμα και δημιουργώντας το έδαφος για την άνοδο ακραίων δυνάμεων, όπως ο «Μαύρος Στρατός».

ΣΛΑΝΤΕΚ

Στο «Σλάντεκ», αυτή η κοινωνική και ηθική παρακμή αποτυπώνεται μέσα από τις ζωές απλών, μικρών και συχνά απελπισμένων ανθρώπων, οι οποίοι, αναζητώντας ταυτότητα, ασφάλεια και επιβίωση σε έναν κόσμο που καταρρέει, υποκύπτουν σε πράξεις βίας, μισαλλοδοξίας και εκμετάλλευσης. Μέσα από τις ιστορίες τους, το έργο δείχνει πώς οι συνθήκες κοινωνικής ανισότητας και φόβου μπορούν να οδηγήσουν στην ενίσχυση φασιστικών και δικτατορικών μηχανισμών, οι οποίοι εκμεταλλεύονται την αδυναμία των ανθρώπων και την πολιτική αστάθεια για να εδραιωθούν. Παράλληλα, η παράσταση αναδεικνύει το διαχρονικό μήνυμα ότι η δημοκρατία και οι ανθρώπινες αξίες χρειάζονται συνεχώς φροντίδα και εγρήγορση, αφού η ιστορία μας υπενθυμίζει ότι η άνοδος του φασισμού μπορεί να επαναληφθεί εάν οι κοινωνίες εφησυχάσουν.

Η παράσταση κατορθώνει να μεταφέρει με εντυπωσιακό τρόπο στο σήμερα τον τρόμο, την ένταση και την ατμόσφαιρα εκείνων των ταραχώδων καιρών. Η προσέγγιση της Χατζηδημητρίου δεν περιορίζεται σε απλή ιστορική αναπαράσταση· αντίθετα, η δραματουργική της οπτική λειτουργεί ταυτόχρονα ως προειδοποίηση και κάλεσμα εγρήγορσης για τη δική μας εποχή. Σε έναν κόσμο όπου η ρητορική μίσους εξακολουθεί να κυριαρχεί, ο διαδικτυακός λαϊκισμός εκμεταλλεύεται φόβους και προκαταλήψεις, και φαινόμενα όπως η ξενοφοβία, η ομοφοβία και οι κοινωνικές ανισότητες συνεχίζουν να θρέφουν εκείνο που ο Ουμπέρτο Έκο χαρακτήρισε «τον Αιώνιο Φασισμό», η παράσταση υπενθυμίζει ότι η ιστορία μπορεί εύκολα να επαναληφθεί εάν οι κοινωνίες εφησυχάσουν.

ΣΛΑΝΤΕΚ

Η σκηνοθεσία του Θάνου Νίκα ξεχωρίζει για την ικανότητά της να συνδυάζει λιτότητα και ένταση, δημιουργώντας μια σκηνική εμπειρία που καθηλώνει. Η σκηνογραφία και η διαχείριση του σκηνικού χώρου από την Ευαγγελία Κιρκινέ δίνουν την αίσθηση περιορισμού, ασφυξίας και ψυχολογικής πίεσης, αντικατοπτρίζοντας με γλαφυρότητα τις δυσκολίες και τις εσωτερικές συγκρούσεις των χαρακτήρων. Τα κοστούμια ενισχύουν την ατμόσφαιρα της εποχής, ενώ οι ερμηνείες των ηθοποιών -Βύρων και Πάνος Αναγνωστόπουλος, Δανάη Κλάδη, Αλέξης Κότσυφας, Ευγενία Κουζέλη και Θέμης Σουφτάς -προσφέρουν ένα μείγμα ρεαλισμού, ψυχολογικής έντασης και συναισθηματικής αλήθειας.

Το μεγαλύτερο επίτευγμα του «Σλάντεκ» είναι η ικανότητά του να συνδέει με σαφήνεια το ιστορικό πλαίσιο της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης με τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, υπενθυμίζοντας ότι η αδυναμία, η απελπισία και η κοινωνική ανισότητα δεν είναι φαινόμενα που ανήκουν αποκλειστικά στο παρελθόν. Μέσα από την ιστορία μικρών ανθρώπων που αγωνίζονται να επιβιώσουν και να βρουν ταυτότητα, η παράσταση σκιαγραφεί πώς η ανθρώπινη τάση να ακολουθεί εύκολες λύσεις και να υποκύπτει σε φαινομενικά ισχυρές αλλά επικίνδυνες ιδεολογίες μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνική παρακμή. Παράλληλα, η παράσταση λειτουργεί και ως καυστική σάτιρα, επισημαίνοντας τις παθογένειες της ανθρώπινης φύσης και τις επαναλαμβανόμενες παγίδες που η ιστορία θέτει μπροστά μας.

ΣΛΑΝΤΕΚ

Το «Σλάντεκ» είναι μια παράσταση που δεν αφήνει κανέναν θεατή αδιάφορο. Το έργο αναδεικνύει τη δύναμη του θεάτρου να σχολιάζει την ιστορία, να φωτίζει τη σύγχρονη πραγματικότητα και να προκαλεί σκέψη, συγκίνηση και κοινωνική συνειδητοποίηση. Είναι μια παράσταση που θυμίζει ότι το θέατρο δεν είναι απλώς ψυχαγωγία, αλλά μέσο προβληματισμού, παιδείας και κοινωνικής αφύπνισης.