Σοφία Αντωνίου: “Ο Άμλετ ήταν για μένα ένα τάμα που με ακολουθούσε για χρόνια”

Στο Θέατρο Πορεία, ο Άμλετ επιστρέφει όχι ως μια ακόμη αναμέτρηση με το κλασικό, αλλά ως ένα ανοιχτό πεδίο έρευνας πάνω στην ίδια την έννοια της ύπαρξης μέσα σε έναν κόσμο που μοιάζει να έχει χάσει τη συνοχή του. Η νέα σκηνοθετική πρόταση της Σοφίας Αντωνίου τοποθετεί τον σαιξπηρικό ήρωα σε έναν ενδιάμεσο τόπο, εκεί όπου η ποίηση συναντά την αποσύνθεση και η δράση σκοντάφτει στην αδυναμία.

Αντλώντας υλικό τόσο από τον Σαίξπηρ όσο και από τη «Μηχανή Άμλετ» του Χάινερ Μύλλερ, η παράσταση χτίζει μια σύγχρονη δραματουργία που δεν αφηγείται απλώς, αλλά ανασκάπτει. Ο Άμλετ γίνεται ταυτόχρονα πρόσωπο και μηχανισμός, υποκείμενο και παρατηρητής, εγκλωβισμένος σε μια πραγματικότητα που επαναλαμβάνεται σχεδόν μηχανικά.

Μέσα από μια συλλογική σκηνική διαδικασία, η ομάδα των ηθοποιών δεν αναπαριστά απλώς την ιστορία, αλλά τη διαπραγματεύεται εκ νέου, μεταφέροντας το βάρος από την πλοκή στο βίωμα. Το θέατρο εδώ λειτουργεί ως χώρος συνάντησης, ως ένας τόπος όπου το προσωπικό και το πολιτικό, το παρελθόν και το παρόν, συνυπάρχουν και συγκρούονται.

Σε αυτό το πλαίσιο, η σκηνοθέτις Σοφία Αντωνίου μιλά για τη δική της ανάγκη να επιστρέψει στον Άμλετ, όχι ως απάντηση, αλλά ως ερώτημα που παραμένει ανοιχτό.

Το όνειρο του Άμλετ

Χαρακτηριστικά αναφέρει στο NEWS 24/7: “Ο Άμλετ ήταν για μένα ένα όνειρο — ένα τάμα που με ακολουθούσε για χρόνια. Κάτι που με συνόδευε ως ανάγκη και ως επιθυμία, και που τώρα παίρνει μορφή, γίνεται πράξη.

Είναι μια συνάντηση με ένα από τα πιο βαθιά και ποιητικά κείμενα που έχουν γραφτεί ποτέ, ένα έργο που, ενώ είναι γραμμένο γύρω στο 1600, μιλά με έναν σχεδόν τρομακτικά επίκαιρο τρόπο για το σήμερα.
Ο Άμλετ είναι ποίηση. Και ίσως σήμερα αυτό είναι που έχουμε περισσότερο ανάγκη: την ποίηση, την ομορφιά, την πίστη σε κάτι καλό, σε κάτι ουσιαστικό, σε μια δυνατότητα ελπίδας πέρα από αυτό που βιώνουμε.
Ταυτόχρονα, είναι και ένα βαθιά πολιτικό έργο. Μιλά για έναν άνθρωπο που θέλει να αλλάξει κάτι — που βλέπει την αδικία, την αποσύνθεση, τη σήψη, και δεν μπορεί να την αγνοήσει.

Στην εποχή του, ο Άμλετ ήταν ο αναγεννησιακός άνθρωπος: ένα βήμα μπροστά, φορέας νέων ιδεών και αξιών. Σήμερα, μοιάζει περισσότερο με έναν άνθρωπο που στέκεται —ή μένει— ακινητοποιημένος μπροστά σε μια πραγματικότητα που καταρρέει. Μια πραγματικότητα βίας, πολέμου, φτώχειας, απαξίωσης της ανθρώπινης ζωής, αλλά και βίας απέναντι στο περιβάλλον, στα ζώα, στην ίδια τη ζωή.

Εκεί έρχεται ο Heiner Müller και μετατοπίζει το βλέμμα: δίνει στον Άμλετ τη θέση του παρατηρητή μιας ήδη συντελεσμένης καταστροφής. Ενός ανθρώπου που βρίσκεται «ανάμεσα». Με μια υπερσυνείδηση της πραγματικότητας, που δεν του επιτρέπει πια ούτε την αθωότητα ούτε την εύκολη δράση.

Η συνθήκη της παράστασης είναι το θέατρο μέσα στο θέατρο. Ο Άμλετ γίνεται ο σκηνοθέτης της ίδιας του της ιστορίας, ένας άνθρωπος που αναγκάζεται να παίζει και ταυτόχρονα να παρατηρεί τον εαυτό του. Μέσα από τη μαγεία του θεάτρου, με απλά υλικά και σχεδόν παραδοσιακές θεατρικές φόρμες, αφηγούμαστε την ιστορία ενός ανθρώπου που ήθελε να αλλάξει την ιστορία του — να μετακινήσει κάτι μέσα του, αλλά και μέσα στους άλλους: στο κοινό, στους ηθοποιούς, σε όλους όσοι συμμετέχουν σε αυτή τη ζωντανή πράξη.

Νιώθω βαθιά χαρά και περηφάνια για την ομάδα με την οποία συνυπάρχω σε αυτή τη διαδρομή — μια ομάδα καλλιτεχνών που μοιραζόμαστε μια κοινή ανάγκη για έρευνα, για πειραματισμό, για ουσιαστική σύνδεση. Από την πρώτη μέχρι την τελευταία μέρα, αυτή η δουλειά είναι συλλογική· μια διαδικασία συν-δραματουργίας, όπου όλοι/ες παίρνουμε θέση, όχι μόνο απέναντι στο έργο, αλλά και απέναντι στο «εδώ και τώρα».

Και όπως λέει και ο Άμλετ,
“Κάθε ηθοποιός στον πάγκο του.”

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

Σκηνοθεσία-Διασκευή: Σοφία Αντωνίου
Μεταφράσεις: Γιώργος Χειμωνάς, Ελένη Βαροπούλου
Σκηνικός χώρος – Κοστούμια: Μαριλένα Καλαϊτζαντωνάκη
Μουσική σύνθεση: Jeph Vanger
Επιμέλεια κίνησης: Ιωάννα Τουμπακάρη
Φωτιστικός σχεδιασμός: Γιώργος Ιεραπετρίτης
Σκηνογραφική ομάδα – Κατασκευές: Τίμοθυ Λασκαράτος, Στέφανος Λώλος, Χρήστος Κραγιόπουλος
Φωτογραφίες: Ανδρέας Κανελλόπουλος

Παίζουν:
Μιχάλης Αφολαγιάν, Δημήτρης Καπουράνης, Γιάννης Κόραβος, Λωξάνδρα Λούκας, Aurora Marion, Κωνσταντίνος Μαυρόπουλος, Γιώργης Παρταλίδης