Στο νέο έργο του Γιάννη Φασόη ο έρωτας γίνεται viral φαιδρότητα

Η επιστροφή ενός αρχαίου μύθου στο σήμερα δεν είναι ποτέ απλώς μια “μεταφορ|». Είναι μια δοκιμή αντοχής: της επιθυμίας, της ηθικής, της γλώσσας μας, της ίδιας μας της εποχής. Και η “Φαιδρότητα” του Γιάννη Φασόη έρχεται ακριβώς με αυτή τη διάθεση — να ανοίξει τον μύθο της Φαίδρας και του Ιππόλυτου σαν πληγή που δεν έκλεισε ποτέ, αλλά και σαν καθρέφτη που δεν θέλουμε να κοιτάξουμε.

Εμπνευσμένο από τον «Ιππόλυτο» του Ευριπίδη και τον σκληρό, σύγχρονο ερωτισμό του «Φαίδρας Έρως» της Sarah Kane, το έργο μεταφέρει τους δύο τραγικούς ήρωες στο «τώρα»: σε μια υπερπολυτελή βίλα, σε ένα περιβάλλον που μοιάζει με θρίαμβο ευμάρειας αλλά κρύβει μέσα του μια βαθιά συναισθηματική ένδεια.

Εκεί όπου ο έρωτας δεν λειτουργεί ως λύτρωση, αλλά ως εμμονή. Εκεί όπου η επιθυμία δεν υπόσχεται ζωή, αλλά την απογυμνώνει. Και εκεί όπου η τραγωδία δεν εμφανίζεται με μεγαλοπρέπεια, αλλά με τη μορφή της καθημερινής γελοιότητας — αυτής της στιγμής που ο άνθρωπος, ενώ καταρρέει, συνεχίζει να προσπαθεί.

Ο Γιάννης Φασόης δεν ενδιαφέρεται να «διηγηθεί» έναν γνωστό μύθο. Τον ανασυνθέτει, τον αποδομεί και τον εκθέτει μέσα σε μια σύγχρονη πραγματικότητα γεμάτη εικόνες, θόρυβο και απομόνωση: media, social, κινητό, ακόμη και το ChatGPT ως πρόσωπο στη σκηνή. Έτσι, το δράμα δεν είναι πια μόνο αυτό που συμβαίνει ανάμεσα στους χαρακτήρες, αλλά και αυτό που συμβαίνει ανάμεσα σε εμάς και την ίδια την αφήγηση — στον τρόπο που καταναλώνουμε πόνο, που «σερφάρουμε» πάνω στη βία, που μετατρέπουμε το τραγικό σε περιεχόμενο.

Ο Γιάννης Φασόης χρησιμοποιεί τον όρο «φαιδρότητα» για να μιλήσει για τον έρωτα. Πότε ο έρωτας παύει να είναι τραγικός και γίνεται γελοίος — και ποιος πληρώνει τελικά αυτό το τίμημα;

“Ο έρωτας είναι το κατεξοχήν συναίσθημα της επιθυμίας. Η επιθυμία είναι ένδειξη ζωής και ανάγκης για ζωή. Η επιθυμία μπορεί να γίνει τραγική ή να μεταφραστεί έτσι μόνο όταν επιθυμείς κάτι που δεν μπορείς, για οποιονδήποτε λόγο, να το αποκτήσεις.

Όταν συμβαίνει αυτό, αλλά το άτομο που είναι ερωτευμένο – ποθεί δεν σταματά να προσπαθεί να κατακτήσει αυτό που ποθεί, τότε έρχεται στο προσκήνιο η γελοιότητα, χωρίς, όμως, να χάνει την τραγικότητά του. Είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Και αυτό προσπαθούμε να αναδείξουμε και εμείς, μέσω του έργου μας: τη στιγμή που ξεπερνάμε τα όρια, προσπαθώντας να φτάσουμε έναν άπιαστο στόχο, είμαστε γελοίοι και τραγικοί συνάμα” αναφέρει.

Η Φαίδρα στη δική σου εκδοχή ζει σε έναν κόσμο υπερπολυτέλειας, αλλά βαθιάς συναισθηματικής ένδειας. Πιστεύεις ότι σήμερα ο πλούτος και η ευμάρεια συγκαλύπτουν πιο εύκολα την προσωπική ματαίωση;

Ναι, πιστεύω πως μαθαίνουμε ότι η οικονομική δύναμη μπορεί να είναι καταφύγιο από τα προσωπικά μας αδιέξοδα. Αυτό που προβάλλεται, άλλωστε, από παντού είναι ότι τα χρήματα και η συσσώρευσή τους είναι αυτοσκοπός. Δυστυχώς, ζούμε σε έναν κόσμο που αυξάνει τις ανισότητες, οικονομικές και άλλες, βλέπουμε ακραίες αντιθέσεις. Τα ασύμμετρα οικονομικά μεγέθη που βλέπουμε γύρω μας και στη δική μας ζωή είναι πολύ εμφανή εδώ και αρκετά χρόνια.

Άνθρωποι διαφορετικής οικονομικής τάξης ζουν σε παράλληλα σύμπαντα, τα οποία δεν είναι δεδομένο, ίσως και όχι εφικτό, να γεφυρωθούν. Αυτό θίγω και στο έργο, δεν είναι το θέμα μόνο ότι οι οικογένειες της Φαίδρας και του Ιππόλυτου είναι πλούσιες, αλλά το πώς αποκτήθηκαν αυτά τα χρήματα. Η Φαίδρα είναι δέσμια αυτού του κόσμου, όχι απλώς του πλούτου, αλλά και του πώς ο πλούτος συσσωρεύεται. Οι άνθρωποι σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου ζούνε και βιώνουν τη ματαίωση.

Ο λόγος της προσωπικής ματαίωσης του καθενός είναι διαφορετικός, ο τρόπος που θα εκφράσει ή θα κρυφτεί είναι ζήτημα, πολλές φορές, κοινωνικό – οικονομικό και, κατ’ επέκταση, πολιτικό. Αυτός είναι ο λόγος που η δική μου Φαίδρα παρουσιάζεται και ζει σε μια υπερπολυτελή βίλα, ενώ, στην ουσία, σε όλη τη διάρκεια του έργου την βλέπουμε να μαραίνεται κάτω από την πίεση της διαγενεακής κληρονομιάς της και του πώς αποκτήθηκαν τα προνόμια, όπως η αρχοντική καταγωγή της, που τη βλέπουμε να απολαμβάνει.

Μεταφέρεις έναν από τους πιο βίαιους μύθους της αρχαιότητας στο σήμερα, πλαισιωμένο από media, εικόνα και ακόμη και το ChatGPT ως πρόσωπο. Τι λέει αυτό για τον τρόπο που αφηγούμαστε και καταναλώνουμε πια το δράμα;

Στην εποχή μας, που τα social media έχουν γίνει ο προσωπικός μικρόκοσμος του καθενός, το ChatGPT, πέρα από μηχανή αναζήτησης, ένας νέος τρόπος επικοινωνίας και το κινητό μας ένας ισχυρός εθισμός της καθημερινότητας, πιστεύω θα ήταν άτοπο να προσέγγιζα, τόσο συγγραφικά, όσο και σκηνοθετικά, τον όποιο μύθο και τα πρόσωπά του, στο σήμερα και η ιστορία να μην έχει ένα ή περισσότερα από αυτά τα χαρακτηριστικά της εποχής.

Πόσο μάλλον στον συγκεκριμένο μύθο και στο έργο μας «Φαιδρότητα», που στηρίζεται πάνω στην έννοια του φαιδρού. Το πάντρεμα της σκληρότητας ενός βίαιου μύθου με την σκληρότητα και την απομόνωση των social media νομίζω ότι είναι κάτι ενδιαφέρον και πιθανόν να τονίζει και την διαχρονικότητα των ιστοριών.

Λες ότι γράφεις θέατρο για να καταλάβεις τον εαυτό σου. Πόσο εκτεθειμένος νιώθεις όταν τα προσωπικά σου αδιέξοδα μετατρέπονται σε δημόσιο θεατρικό λόγο;

Πολύ! Αλλά, νομίζω αυτό είναι και το ζητούμενο, και το δικό μου και της τέχνης: η έκθεση και όχι το κρυφτό. Είμαι ένας άνθρωπος που με ενδιαφέρει πολύ το να καταλαβαίνω γιατί δρω και υπάρχω και γιατί κάνω ό, τι κάνω. Αυτό είναι μια διαρκής διαδικασία αναζήτησης. Η τέχνη, με την τρισδιάστατη μορφή της, σε βοηθάει να βλέπεις τα πάντα πιο καθαρά. Νομίζω ότι δεν θα μπορούσα να είχα διαλέξει άλλη επαγγελματική πορεία.

Το έργο ισορροπεί ανάμεσα στο κωμικό και το τραγικό, με έντονη πολιτική διάθεση. Σε μια εποχή γενικευμένης φαιδρότητας στην πολιτική και στον δημόσιο λόγο, μπορεί το θέατρο ακόμη να ενοχλεί;

Δεν ξέρω αν το θέατρο μπορεί να ενοχλεί. Αυτό που ξέρω είναι ότι, σε μια τέτοια σκοτεινή εποχή που διανύουμε, το θέατρο οφείλει να ρίχνει φως σε αυτό το σκοτάδι. Ο λόγος που πρέπει να συμβαίνει αυτό, κατά την γνώμη μου, είναι ότι μέρος της δουλειάς μας είναι να αναδεικνύουμε τα όσα στραβά συμβαίνουν, να μην μένουμε αμέτοχοι. Δεν ξέρω αν το θέατρο μπορεί να φέρει την όποια αλλαγή, που ο
κόσμος και η κοινωνία χρειάζεται, πιστεύω, όμως, πως πρέπει να χτίζει την ανάγκη και, κάποιες φορές, την ελπίδα για την αλλαγή.

ΔΙΑΝΟΜΗ

Φαίδρα: Σοφία Γιαννίτσιου Παπαευαγγέλου
Ιππόλυτος: Στέφανος Καλτσής
Αστέριος (Μινώταυρος): Αντώνης Καραστεργίου
Αριάδνη: Ειρήνη Ιωάννου Παπανεοφύτου
May: Ζωή Κικινή
Πασιφάη: Ελένη Μελιγκάρη
ChatGPT: Ζωή Κικινή
Δημοσιογράφος: Ζωή Κικινή

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σύλληψη/ Συγγραφή/ Σκηνοθεσία: Γιάννης Φασόης
Βοηθός Σκηνοθέτη: Ζωή Κικινή
Art Director: Θοδωρής Πιτσιλής
Διεύθυνση Φωτογραφίας: Παναγιώτης Κυπριώτης
Μοντάζ: Σόφι Χατζοπούλου
Φωτογραφία: Σωτήρης Χατζηευστρατίου
MUA: Ερμιόνη Αλεξανδράκη
Κατασκευή Μάσκας: Φώτιος Μπάλας
Αφίσα: Ευάγγελος Ράδης
Επικοινωνία: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου | Art Ensemble