Ακόμα κι αν η σφαγή σταματήσει, το τραύμα στα παιδιά του Ιράν θα παραμείνει

Τα παιδιά στο Ιράν, έχουν υποστεί τραύμα στην ψυχή και το σώμα τους, το οποίο, ακόμα κι αν η εκεχειρία διατηρηθεί, θα αργήσει να επουλωθεί.

«Πριν από τον πόλεμο, δεν είχα καθόλου άγχος», λέει ο Αλί. «Τώρα όμως, ακόμα και ο παραμικρός θόρυβος προκαλεί μια πολύ άσχημη αντίδραση στον εγκέφαλό μου».

Αν και είναι μόλις 15 ετών, ο Αλί –δεν είναι το πραγματικό του όνομα– καταλαβαίνει πώς ο φόβος που γεννούν οι ήχοι των αμερικανικών και ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών στο Ιράν ριζώνει στο μυαλό και δεν λέει να φύγει.

«Ο ήχος των εκρήξεων, τα ωστικά κύματα και ο θόρυβος των μαχητικών που πετούν πάνω από την πόλη μπορούν να έχουν πολύ σοβαρές συνέπειες», αναφέρει.

Πάνω από το 20% του πληθυσμού του Ιράν είναι κάτω των 14 ετών – περίπου 20,4 εκατομμύρια παιδιά. Αυτό που βιώνει ο Αλί και πολλοί άλλοι είναι αυτό που οι ψυχολόγοι ονομάζουν «υπερδιέγερση» (hyperarousal) και μπορεί να αποτελεί πρώιμο σημάδι της διαταραχής μετατραυματικού στρες (PTSD).

Ο Αλί παρατηρεί τις αντιδράσεις των γονιών του. Αναζητά την ασφάλεια της οικογενειακής ζωής, αλλά δεν την βρίσκει πουθενά. Ο πατέρας του είναι άνεργος λόγω του πολέμου και η μητέρα του βρίσκεται σε διαρκή ανησυχία.

«Η μητέρα μου μένει στο σπίτι και κάθε φορά που περνούν μαχητικά αεροσκάφη, τρομάζει και αγχώνεται. Όσο για μένα, φοβάμαι πάρα πολύ», εξομολογείται. «Δεν έχω καμία επαφή με τους φίλους μου… Θα έπρεπε να μπορώ να διαβάζω, να δουλεύω και να γίνω ένας ανεξάρτητος άνθρωπος στο μέλλον. Αντί γι’ αυτό, ανησυχώ συνέχεια για την πολιτική, ζω μέσα στο στρες και σκέφτομαι τις βόμβες που πέφτουν…»

Ο κόσμος των παιδιών έχει συρρικνωθεί

Με τα σχολεία κλειστά, τη διαρκή απειλή επιθέσεων από αμερικανικά και ισραηλινά αεροσκάφη —μέχρι την εκεχειρία— και τους δρόμους να περιπολούνται από την πολιτοφυλακή του καθεστώτος, οι οικογένειες στο Ιράν παραμένουν κλεισμένες στα σπίτια τους. Δεν υπάρχει τίποτα άλλο να κάνουν εκτός από το να περιμένουν και να ελπίζουν ότι η κατάπαυση του πυρός θα αντέξει.

Σε ολόκληρη την περιοχή —από το Ιράν μέχρι το Ισραήλ, τον Κόλπο και τον Λίβανο— ο πόλεμος φέρνει τον τρόμο στις ζωές των νέων.

Με τη βοήθεια αξιόπιστων πηγών από το πεδίο, το BBC κατάφερε να συγκεντρώσει μαρτυρίες από γονείς και ανθρώπους που προσπαθούν να βοηθήσουν τα παιδιά να διαχειριστούν το πολεμικό τραύμα.

Σε ένα κέντρο ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τεχεράνη, η Άισα —επίσης ψευδώνυμο— συμβουλεύει μια αναστατωμένη μητέρα από το τηλέφωνο.

Η Άισα αναφέρει ότι το κέντρο δέχεται πλήθος κλήσεων και επισκέψεων από ανήσυχους γονείς.

«Βλέπουμε πολλές διαταραχές ύπνου, εφιάλτες, μειωμένη συγκέντρωση, ακόμα και επιθετική συμπεριφορά. Όταν παλεύεις τόσο πολύ για να μεγαλώσεις ένα παιδί, μόνο και μόνο για να σκοτωθεί —είτε σε διαδηλώσεις είτε σε έναν τέτοιο πόλεμο— πιστεύω ότι κανένας γονιός δεν θα ήθελε να φέρει ένα παιδί στον κόσμο».

Σύμφωνα με το HRANA, το Πρακτορείο Ειδήσεων Ακτιβιστών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με έδρα τις ΗΠΑ, 3.636 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στον πόλεμο. Ανάμεσά τους είναι τουλάχιστον 254 παιδιά, ενώ υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες τραυματίες.

Παιδιά στην πρώτη γραμμή

Παράλληλα, υπάρχει μια συντονισμένη προσπάθεια από το ιρανικό καθεστώς να φέρει τα παιδιά στη γραμμή του πυρός. Η κυβέρνηση έχει καλέσει τους γονείς να επιτρέψουν στα παιδιά τους να ενταχθούν στην εθελοντική πολιτοφυλακή Μπασίτζ —βασικό βραχίονα επιβολής του κράτους— για να βοηθήσουν στη φύλαξη των σημείων ελέγχου.

Σε τηλεοπτικό του διάγγελμα, στέλεχος του καθεστώτος κάλεσε τους γονείς: «Πάρτε τα παιδιά σας από το χέρι και βγείτε στον δρόμο». Παρομοίασε τον πόλεμο με δοκιμασία ανδρισμού για τα αγόρια. «Θέλετε ο γιος σας να γίνει άντρας; Αφήστε τον να νιώσει ήρωας στο πεδίο της μάχης, να διοικεί τη μάχη. Μητέρες, πατέρες, στείλτε τα παιδιά σας τη νύχτα στα οδοφράγματα. Αυτά τα παιδιά θα γίνουν άντρες».

Για τον 11χρονο Αλιρέζα Τζαφαρί, αυτό το προσκλητήριο στα όπλα σήμανε τον θάνατο. Βρισκόταν με τον πατέρα του σε υπηρεσία σε σημείο ελέγχου στην Τεχεράνη, όταν σκοτώθηκε από επίθεση drone στις 29 Μαρτίου. Μια τοπική εφημερίδα παρέθεσε δηλώσεις της μητέρας του, Σαντάφ Μονφαρέντ, σύμφωνα με τις οποίες το αγόρι τής έλεγε πως «θα ήθελε να γίνει μάρτυρας».

Η Διεθνής Αμνηστία κατηγορεί τις ιρανικές αρχές ότι «ποδοπατούν τα δικαιώματα των παιδιών και διαπράττουν σοβαρή παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, που ισοδυναμεί με έγκλημα πολέμου», στρατολογώντας ανηλίκους. Η στρατολόγηση παιδιών κάτω των 15 ετών επιτρέπεται από τη νομοθεσία ασφαλείας του Ιράν, σε άμεση παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Μια κάτοικος της Τεχεράνης έχει έναν γιο στην πρώιμη εφηβεία. Ορκίζεται να τον κρατήσει μακριά από τον στρατό.

«Ένα παιδί 12 ετών δεν μπορεί ποτέ να πάρει σωστές αποφάσεις. Δεν καταλαβαίνουν πραγματικά τι συμβαίνει. Για παράδειγμα, μπορεί να νομίζουν ότι είναι κάποιου είδους παιχνίδι. Όταν τους δίνουν όπλα και τους λένε να πάνε στον πόλεμο, φαντάζονται ότι παίζουν video game… Όταν ένα παιδί πάρει αυτόν τον δρόμο, δεν υπάρχει επιστροφή».

Η Νουρ πήρε τον γιο της μακριά από την Τεχεράνη όταν ξεκίνησε ο πόλεμος πριν από πέντε εβδομάδες. Είναι το μοναδικό της παιδί.

«Δεν θα επέτρεπα ποτέ, μα ποτέ, στον γιο μου να εμπλακεί σε πόλεμο. Γιατί εργαλειοποιούνται τα παιδιά; Όταν άρχισαν οι μάχες πριν από περίπου έναν μήνα, το πρώτο πράγμα που έκανα ήταν να φύγω από την πόλη. Φοβόμουν ότι ο γιος μου μπορεί να έβγαινε στους δρόμους και κάτι να του συνέβαινε, πόσο μάλλον να τον άφηνα να πάει στον πόλεμο».

Προς το παρόν, η ελπίδα είναι ότι οι συνομιλίες στο Πακιστάν μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα οδηγήσουν σε μια μόνιμη εκεχειρία. Αλλά ακόμα κι αν αυτό συμβεί, η ζημιά που προκλήθηκε στις ψυχές και τα σώματα των παιδιών από τη βία των βομβαρδισμών, τη στρατιωτικοποίηση της παιδικής ηλικίας και την απώλεια του αισθήματος ασφάλειας, θα παραμείνει για πολύ καιρό στο μέλλον.