ΕΛΣΤΑΤ: Πώς η δημόσια υγεία “παραδίδεται” σταδιακά στους ιδιώτες

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) αποτυπώνουν μια σαφή μεταβολή στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ): η ενίσχυσή του στηρίζεται ολοένα και περισσότερο στις ιδιωτικές δαπάνες και την τσέπη των πολιτών.

Η νέα έκθεση «Η Ελλάδα με αριθμούς» αναδεικνύει ένα σύστημα δύο ταχυτήτων, όπου η κρατική συμμετοχή υποχωρεί ποσοστιαία, ενώ το οικονομικό βάρος μεταφέρεται στα νοικοκυριά.

Παρότι οι συνολικές δαπάνες υγείας αυξήθηκαν (από 15,7 δισ. ευρώ το 2020 σε σχεδόν 19,9 δισ. το 2024), η αύξηση αυτή δεν συνοδεύεται από ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα του συστήματος. Αντίθετα, καταγράφεται ενίσχυση της ιδιωτικής χρηματοδότησης, η οποία έφτασε τα 7,7 δισ. ευρώ και αντιστοιχεί περίπου στο 39% του συνόλου.

Μετατόπιση κόστους στους πολίτες που πληρώνουν υποχρεωτική ασφάλιση για να έχουν υγεία

Η ανάλυση των στοιχείων δείχνει ότι το οικονομικό βάρος μετακυλίεται άμεσα στους πολίτες, εντείνοντας τις ανισότητες στην πρόσβαση στην υγεία.

• Αύξηση ιδιωτικών πληρωμών (out-of-pocket)
• Οι άμεσες δαπάνες των νοικοκυριών αυξήθηκαν από 5,25 δισ. ευρώ το 2020 σε 6,8 δισ. ευρώ το 2024, φτάνοντας το 34,2% της συνολικής χρηματοδότησης.
• Ενίσχυση ιδιωτικής ασφάλισης
• Οι δαπάνες μέσω ιδιωτικών ασφαλιστικών προγραμμάτων ανήλθαν σε 974,9 εκατ. ευρώ (από 678,2 εκατ.), προσεγγίζοντας το 5% του συνόλου.
• Μετακύλιση κόστους στον ασθενή
• Οι πολίτες καλούνται να καλύψουν κενά του συστήματος μέσω συμμετοχών, φαρμάκων και απευθείας πληρωμών ή προσφυγής στον ιδιωτικό τομέα.
• Υποχώρηση της δημόσιας χρηματοδότησης

Παρά την αύξηση των απόλυτων ποσών, η συμμετοχή του κράτους στο ΕΣΥ μειώνεται σε σχετικούς όρους.

• Η δημόσια δαπάνη αυξήθηκε από 9,7 σε 12 δισ. ευρώ.
  Το ποσοστό της, όμως, υποχώρησε από 62,0% το 2020 σε 60,6% το 2024.
  Το μερίδιο του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκε αντίστοιχα στο 39,1%.

Ανθρώπινο δυναμικό: Ποσοτική επάρκεια, ποιοτικό έλλειμμα

Δεν είναι, όμως, τα οικονομικά μεγέθη το μόνο «παράδοξο» που φωτίζει η έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ. Αυτή τη φορά, αφορά στο ανθρώπινο δυναμικό.

Η Ελλάδα καταγράφει μια υπερεπάρκεια γιατρών, με την αναλογία να αυξάνεται σταθερά και να φτάνει τους 6,7 ιατρούς ανά 1.000 κατοίκους το 2024.

Ωστόσο, η εικόνα αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα και ενίσχυση με ιατρικό δυναμικό του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Ο τεράστιος αυτός αριθμός περιλαμβάνει το σύνολο των εγγεγραμμένων γιατρών στην επικράτεια, ενσωματώνοντας τον υπερδιογκωμένο ιδιωτικό τομέα (ελευθεροεπαγγελματίες, ιδιωτικές κλινικές) και τους οδοντιάτρους.

Αυτή η υπερσυγκέντρωση επιστημόνων εκτός των τειχών του ΕΣΥ εξηγεί απόλυτα τις δραματικές εκκλήσεις των νοσοκομειακών ενώσεων για την τραγική υποστελέχωση του ΕΣΥ.

Η γενική ιατρική, κρίσιμη για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, παραμένει καθηλωμένη στο 0,4, αποτυπώνοντας ένα διαχρονικό έλλειμμα.

Το πρόβλημα δεν είναι η απουσία γιατρών στη χώρα, αλλά η αδυναμία του κράτους να τους προσελκύσει και να τους συγκρατήσει στο δημόσιο σύστημα, εξαιτίας των εξαντλητικών συνθηκών εργασίας και των μη ανταγωνιστικών αμοιβών.

Υποδομές: Στασιμότητα και περιορισμένες βελτιώσεις

Τα χρόνια προβλήματα υγείας συνεχίζουν να ταλαιπωρούν σταθερά περίπου το 24% του πληθυσμού (σχεδόν 1 στους 4 πολίτες), επιβεβαιώνοντας ότι το φορτίο νοσηρότητας δεν υποχωρεί.

Παράλληλα, σημαντικό τμήμα του πληθυσμού συνεχίζει να βιώνει περιορισμούς στην καθημερινότητά του λόγω υγείας.

Περίπου 9% δηλώνει «πολύ μεγάλο» περιορισμό και ένα επιπλέον ποσοστό, που φτάνει έως και το 13% τα προηγούμενα χρόνια, αναφέρει «μεγάλο» περιορισμό.

Χρόνια προβλήματα υγείας

Η κατάσταση της υγείας του πληθυσμού δεν παρουσιάζει ουσιαστική βελτίωση, διατηρώντας υψηλό φορτίο νοσηρότητας.

• Περίπου 24% του πληθυσμού (1 στους 4) αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα υγείας.
• Περίπου 9% δηλώνει πολύ σοβαρούς περιορισμούς στην καθημερινότητα.
• Έως και 13% αναφέρει σημαντικούς περιορισμούς τα προηγούμενα χρόνια.

Η συνολική εικόνα καταδεικνύει ότι η αυξημένη χρηματοδότηση δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχη βελτίωση της προσβασιμότητας, της επάρκειας και της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας.