Γιατί ο πόνος έχει μεγαλύτερη διάρκεια στις γυναίκες

Νέα επιστημονική έρευνα προσφέρει μια πιθανή εξήγηση για ένα φαινόμενο που έχει παρατηρηθεί εδώ και χρόνια στην ιατρική: οι άνδρες φαίνεται να ξεπερνούν ταχύτερα από τον πόνο σε σύγκριση με τις γυναίκες και παράλληλα να εμφανίζουν λιγότερο συχνά χρόνιο πόνο.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Immunology, η διαφορά αυτή ενδέχεται να σχετίζεται με τα επίπεδα τεστοστερόνης και με τον τρόπο που το ανοσοποιητικό σύστημα ανταποκρίνεται στον τραυματισμό.

Όταν ένας οργανισμός τραυματίζεται, το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιείται και στέλνει συγκεκριμένα λευκά αιμοσφαίρια για να περιορίσουν τη φλεγμονή και να ηρεμήσουν τα νευρικά κύτταρα που ανιχνεύουν τον πόνο. Στους άνδρες, ωστόσο, τα κύτταρα αυτά φαίνεται να παράγουν συχνότερα ένα μόριο που βοηθά στην ταχύτερη υποχώρηση του πόνου.

Το μόριο αυτό είναι η ιντερλευκίνη-10, μια αντιφλεγμονώδης ουσία που συμβάλλει στη διακοπή των σημάτων πόνου στον οργανισμό.

«Δεν συμβαίνει επειδή οι γυναίκες είναι πιο ευαίσθητες ή επειδή ο πόνος είναι “στο μυαλό τους”», εξηγεί ο Geoffroy Laumet, νευροανοσολόγος στο Michigan State University και συν-συγγραφέας της μελέτης. «Υπάρχουν σαφείς βιολογικοί μηχανισμοί που επηρεάζουν τη διάρκεια του πόνου».

Η μελέτη σε ασθενείς με τραυματισμούς

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 245 ασθενείς –172 γυναίκες και 73 άνδρες– οι οποίοι επισκέφθηκαν τμήματα επειγόντων περιστατικών στις Ηνωμένες Πολιτείες μεταξύ 2017 και 2021 έπειτα από τραυματισμούς, κυρίως από τροχαία ατυχήματα.

Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αξιολογήσουν την ένταση του πόνου αμέσως μετά τον τραυματισμό, καθώς και οκτώ και δώδεκα εβδομάδες αργότερα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι άνδρες ανέφεραν ταχύτερη υποχώρηση του πόνου.

Παράλληλα, αιματολογικές εξετάσεις αποκάλυψαν ότι οι άνδρες είχαν υψηλότερα επίπεδα ιντερλευκίνης-10 σε σχέση με τις γυναίκες.

Πειράματα σε εργαστηριακά μοντέλα

Η ερευνητική ομάδα επιβεβαίωσε τα ευρήματα και σε πειράματα με ζώα. Σε εργαστηριακές δοκιμές, αρσενικά ποντίκια ανάρρωναν πιο γρήγορα από τραυματισμούς σε σχέση με τα θηλυκά, ενώ στο αίμα τους εντοπίστηκαν υψηλότερα επίπεδα της ίδιας αντιφλεγμονώδους ουσίας.

Οι επιστήμονες στη συνέχεια διερεύνησαν τον ρόλο των ορμονών του φύλου. Σε ορισμένα θηλυκά ποντίκια αφαιρέθηκαν οι ωοθήκες και τοποθετήθηκαν εμφυτεύματα που απελευθέρωναν ορμόνη παράγωγη της τεστοστερόνης. Τα ζώα αυτά παρουσίασαν αυξημένα επίπεδα ιντερλευκίνης-10 και ανάρρωσαν ταχύτερα από τον πόνο σε σύγκριση με τα υπόλοιπα θηλυκά ποντίκια.

Προοπτική για νέες θεραπείες

Η κατανόηση των μηχανισμών που οδηγούν στην υποχώρηση του πόνου μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους στη θεραπεία του χρόνιου πόνου, ένα πρόβλημα που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους.

Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), περίπου το ένα τέταρτο των ενηλίκων στις Ηνωμένες Πολιτείες ζει με χρόνιο πόνο, ενώ το 8,5% αντιμετωπίζει επίπεδα πόνου που περιορίζουν την εργασία ή τις καθημερινές δραστηριότητες.

Οι υπάρχουσες θεραπείες συχνά συνοδεύονται από παρενέργειες και δεν οδηγούν πάντα σε πλήρη ανακούφιση.

Όπως επισημαίνει η Ann Gregus, νευροεπιστήμονας στο Virginia Tech που δεν συμμετείχε στη μελέτη, πολλές θεραπευτικές προσεγγίσεις επικεντρώνονται αποκλειστικά στην αιτία του πόνου. Ωστόσο, εξίσου σημαντικό είναι να κατανοηθεί τι ακριβώς οδηγεί στην υποχώρησή του.

«Αν μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε μόρια όπως η ιντερλευκίνη-10 που “κόβουν” το σήμα του πόνου, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει μια νέα θεραπευτική προσέγγιση», σημειώνει.

Σύμφωνα με τον Laumet, μια πιθανή εφαρμογή στο μέλλον θα μπορούσε να είναι η χρήση επιθεμάτων τεστοστερόνης σε κατάλληλη δοσολογία που εφαρμόζονται στο δέρμα, με στόχο την ενίσχυση των φυσικών μηχανισμών ανακούφισης του πόνου.