Η γρίπη “ξεπέρασε” τον Covid-19 – Είναι αυτό το νέο επιδημιολογικό μοτίβο;

Φέτος, η γρίπη επέστρεψε με ιδιαίτερη ένταση, την ώρα που η λοίμωξη Covid-19 εμφανίζει ηπιότερη εικόνα λόγω της αυξημένης πληθυσμιακής ανοσίας. Παρά το γεγονός ότι οι δύο ασθένειες τείνουν πλέον να εξισωθούν σε επίπεδο σοβαρής νόσησης, διατηρούν μια βασική διαφορά: η γρίπη παραμένει εποχική, ενώ ο κορωνοϊός συνεχίζει να κυκλοφορεί όλο τον χρόνο, παρουσιάζοντας εξάρσεις ακόμα και κατά τους θερινούς μήνες.

Οι αριθμοί αυτής της σεζόν

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας The Washington Post, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) εκτιμούν ότι 25 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν μολυνθεί από γρίπη, 330.000 έχουν νοσηλευτεί και 20.000 έχουν πεθάνει.

Για τον Covid, το CDC εκτιμά ότι μεταξύ 3 και 9 εκατομμυρίων αρρώστησαν από τον Οκτώβριο, μεταξύ 96.000 και 170.000 νοσηλεύτηκαν και μεταξύ 10.000 και 30.000 πέθαναν.

Η γρίπη έχει ξεπεράσει τον Covid στα τμήματα επειγόντων περιστατικών, τους δύο τελευταίους χειμώνες.

Τα στοιχεία των νοσοκομείων δεν αντικατοπτρίζουν πλήρως την πραγματική έκταση των ιώσεων, καθώς η πλειονότητα των περιστατικών αντιμετωπίζεται κατ’ οίκον με ήπια ή μέτρια συμπτώματα. Αντιθέτως, η επιτήρηση των λυμάτων προσφέρει μια ακριβέστερη εικόνα για την κυκλοφορία των ιών στην κοινότητα. Τα πρόσφατα δεδομένα επιβεβαιώνουν τη σημαντική έξαρση της γρίπης, ενώ ο Covid-19 κινήθηκε σε σαφώς χαμηλότερα επίπεδα, σημειώνοντας μικρότερη άνοδο συγκριτικά με το προηγούμενο καλοκαίρι.

Στην περσινή περίοδο γρίπης, το CDC εκτιμά ότι 51 εκατομμύρια αρρώστησαν, 710.000 νοσηλεύτηκαν και 45.000 πέθαναν συμπεριλαμβανομένων σχεδόν 300 παιδιών, ο μεγαλύτερος αριθμός παιδιατρικών θανάτων από το 2009. Περίπου 19.000 άνθρωποι πέθαναν από Covid κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου γρίπης.

Οι αιτίες πίσω από την σφοδρότητα της γρίπης

Η ένταση των δύο τελευταίων ετών οφείλεται εν μέρει στην εμφάνιση ασυνήθιστων στελεχών γρίπης. Συγκεκριμένα, το στέλεχος H3N2 της γρίπης Α, το οποίο πλήττει περισσότερο τους ηλικιωμένους, μεταλλάχθηκε αφότου οι αρχές υγείας είχαν ήδη ξεκινήσει τη σύνθεση του ετήσιου εμβολίου, όπως εξηγεί το The Washington Post.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το εμβόλιο να προσφέρει μικρότερη προστασία από την αναμενόμενη, κάτι που συνέβη και πέρυσι.

«Αυτή η μετάλλαξη είναι ο κύριος λόγος που είχαμε δύο μεγάλες περιόδους γρίπης στη σειρά, κάτι που δεν είναι συνηθισμένο», δήλωσε ο William Schaffner, καθηγητής λοιμωδών νοσημάτων στο Πανεπιστήμιο Vanderbilt.

Αυτός, επίσης ένας από τους λόγους για τους οποίους οι ειδικοί είναι διστακτικοί να πουν ότι ο Covid θα συνεχίσει να παίζει δεύτερο ρόλο έναντι της γρίπης τον χειμώνα. Η βραχυπρόθεσμη ανοσία και τα στελέχη μπορούν να αλλάξουν για κάθε νόσο από εποχή σε εποχή.

Ο κορωνοϊός μεταλλάσσεται διαρκώς προκειμένου να συνεχίσει να μεταδίδεται. Ωστόσο, την τελευταία διετία δεν παρατηρήθηκε κάποιο σημαντικό άλμα που θα μπορούσε να εξουδετερώσει την ανοσία μας έναντι της σοβαρής νόσησης ή να οδηγήσει σε νέες μαζικές νοσηλείες.

Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι αυτή η τάση θα συνεχιστεί. 

«Υπάρχουν άλλοι τέσσερις κορωνοϊοί που κυκλοφορούν εδώ και χρόνια στον πληθυσμό. Παρότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή νόσηση, συνήθως η επιβάρυνση που προκαλούν είναι πολύ μικρότερη από εκείνη του SARS-CoV-2», εξηγεί ο Florian Krammer, καθηγητής εμβολιολογίας στην Ιατρική Σχολή Icahn του Mount Sinai. «Η ελπίδα μας είναι ότι, με την πάροδο του χρόνου, ο SARS-CoV-2 θα εξελιχθεί σε έναν κορωνοϊό, ο οποίος θα παραμείνει ανάμεσά μας χωρίς όμως να προκαλεί τόσο σοβαρές επιπτώσεις».

Αρκετοί λοιμωξιολόγοι επισημαίνουν ότι η ηπιότερη εικόνα της νόσου δεν οφείλεται αποκλειστικά στις μεταλλάξεις του ιού, αλλά και στις αλλαγές στον ίδιο τον άνθρωπο. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού έχει μολυνθεί από τον κορωνοϊό ή έχει εμβολιαστεί εναντίον του, αφήνοντας τους οργανισμούς πολύ καλύτερα εκπαιδευμένους στο να καταπολεμήσουν τον ιό.

Ποιος ιός είναι χειρότερος;

Στην αρχή της πανδημίας, οι υγειονομικές αρχές απέρριπταν κατηγορηματικά κάθε σύγκριση της Covid-19 με την «απλή γρίπη». Σήμερα, ωστόσο, οι δύο ασθένειες αντιμετωπίζονται συχνά ως ενιαία απειλή στα επίσημα μηνύματα δημόσιας υγείας.

Σε μια μελέτη εκατομμυρίων ιατρικών αρχείων ασθενών σε νοσοκομεία των Βετεράνων (VA), οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα ποσοστά νοσηλείας και θανάτων για την Covid μειώθηκαν κατακόρυφα τη σεζόν 2024-2025, πέφτοντας κάτω από τα ποσοστά της γρίπης για πρώτη φορά.

Στη Δανία, ωστόσο, οι ερευνητές παρατήρησαν μια αλλαγή. Το ποσοστό θνησιμότητας για τον Covid και τη γρίπη ήταν σε παρόμοια επίπεδα, ενώ ο κίνδυνος θνησιμότητας από Covid ήταν πολύ υψηλότερος σε προηγούμενες σεζόν.

«Είναι πολύ κοντά το ένα στο άλλο (η γρίπη και ο SARS-CoV-2 ), αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι καλό, γιατί και η γρίπη είναι επικίνδυνη», δήλωσε ο Krammer.

Σε αντίθεση με τη γρίπη, που περιορίζεται κυρίως στο αναπνευστικό, ο Covid-19 μπορεί να προσβάλει πολλαπλά όργανα, όπως την καρδιά, τον εγκέφαλο και το γαστρεντερικό σύστημα. Παρά το γεγονός ότι οι μακροχρόνιες επιπλοκές (Long Covid) εμφανίζονται πλέον σπανιότερα, παραμένουν το βασικό στοιχείο που διαχωρίζει τη νόσο από τη γρίπη.

Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, αν περιοριστεί κανείς μόνο στους αριθμούς των νοσηλειών, χάνει τη συνολική εικόνα. Ο Covid-19 συνεχίζει να κρύβει «κάτω από την επιφάνεια» σοβαρές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις για την υγεία, οι οποίες δεν παρατηρούνται στις περιπτώσεις της κοινής γρίπης.