Mακριά από τους στόχους για την εξάλειψη του HPV η Ελλάδα

Μόλις το 52% των κοριτσιών στην Ελλάδα ολοκληρώνει τον εμβολιασμό κατά του HPV μέχρι την ηλικία των 15 ετών, ενώ η χώρα μας επιδιώκει να εξαλείψει τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας έως το 2047.

Κάθε χρόνο, περίπου 630.000 γυναίκες παγκοσμίως διαγιγνώσκονται με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ενώ 60.000 άνδρες αναπτύσσουν καρκίνους που σχετίζονται με τον Ιό των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV). Επιπλέον, 4 στους 5 ανθρώπους θα μολυνθούν από τον HPV κάποια στιγμή στη ζωή τους.

Τα παραπάνω δεδομένα παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου για την έναρξη της Ελληνικής Εκστρατείας Ενημέρωσης για τον HPV, η οποία αποτελεί μέρος της Διεθνούς Εκστρατείας «One Less Worry» («Μια Έγνοια Λιγότερη»).

Η λοίμωξη από HPV συνήθως δεν εκδηλώνει συμπτώματα, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, καθώς και σε καρκίνους του αιδοίου, του κόλπου, του πέους, του πρωκτού και του στοματοφάρυγγα.

Ένα εμβόλιο προστατεύει από πολλούς καρκίνους

Ο καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΑΠΘ και πρόεδρος της Ελληνικής HPV Εταιρείας, Θεόδωρος Αγοραστός, υπογράμμισε ότι ο HPV δεν προκαλεί μόνο καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, αλλά συνδέεται με περίπου δέκα διαφορετικούς τύπους καρκίνου σε άνδρες και γυναίκες.

Ο εμβολιασμός είναι το κύριο εργαλείο πρόληψης, καθώς προσφέρει σχεδόν πλήρη προστασία από τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και άλλους καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV.

Το εμβόλιο χορηγείται διεθνώς εδώ και περίπου 20 χρόνια, με περισσότερες από 280 εκατομμύρια δόσεις να έχουν χορηγηθεί, και η αποτελεσματικότητά του είναι υψηλή, ενώ η ασφάλειά του έχει τεκμηριωθεί επανειλημμένα.

Σε χώρες όπου η εμβολιαστική κάλυψη ξεπερνά το 85%-90%, παρατηρείται το φαινόμενο της «ανοσίας αγέλης», προσφέροντας έμμεση προστασία ακόμα και σε όσους δεν έχουν εμβολιαστεί.

Το εμβόλιο κατά του HPV είναι ασφαλές και αποτελεσματικό για κορίτσια και αγόρια, προστατεύοντας από καρκίνους και κονδυλώματα. Παράλληλα, ο προληπτικός έλεγχος με HPV DNA testing επιτρέπει τον εντοπισμό προβλημάτων σε πρώιμο στάδιο, όταν είναι ευκολότερο να αντιμετωπιστούν.

Η Ελλάδα και οι στόχοι του ΠΟΥ

Ο καθηγητής Αγοραστός αναφέρθηκε στους στόχους του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας μέχρι το 2030, οι οποίοι περιλαμβάνουν τον εμβολιασμό του 90% των κοριτσιών μέχρι την ηλικία των 15 ετών, τον έλεγχο του 70% των γυναικών μέσω HPV testing και τη θεραπεία των περιστατικών. «Η χώρα μας απέχει από αυτούς τους στόχους», δήλωσε.

Τα ποσοστά εμβολιασμού στην Ελλάδα είναι αρκετά χαμηλά, μακριά από τον στόχο του ΠΟΥ.

Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της ΗΔΙΚΑ, το ποσοστό των κοριτσιών που έλαβαν τουλάχιστον μία δόση του εμβολίου στην ηλικία 9-10 ετών είναι 18,6%, ενώ σε ηλικίες 11-15 ετών φτάνει το 41,4%. Το ποσοστό πλήρους εμβολιαστικής κάλυψης (δύο δόσεις) για τα κορίτσια που ολοκληρώνουν τα 15 έτη είναι 52,5% το 2024.

Για τα αγόρια, τα αντίστοιχα ποσοστά είναι ακόμα χαμηλότερα. Ο κ. Αγοραστός ανέφερε ότι το ποσοστό των γυναικών στην Ελλάδα που έχουν υποβληθεί σε HPV DNA testing κυμαίνεται γύρω στο 30%-35%, κυρίως μέσω του προγράμματος «Προλαμβάνω».

Εάν η Ελλάδα επιτύχει τους τρεις στόχους του ΠΟΥ μέχρι το 2030, αναμένεται να εξαλείψει τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας μέχρι το 2047.

Στην περίπτωση αυτή, η επίπτωση της νόσου, η οποία σήμερα ανέρχεται σε 8,1 περιστατικά ανά 100.000 άτομα ετησίως, αναμένεται να μειωθεί σε 4 περιστατικά ανά 100.000 άτομα, με μείωση περίπου 67% των περιστατικών.

«Ο κύριος στόχος είναι να εμβολιαστούν τα παιδιά από την ηλικία των 9 ετών και άνω, τόσο τα κορίτσια όσο και τα αγόρια», σημείωσε ο κ. Αγοραστός, προσθέτοντας ότι ο εμβολιασμός είναι ο «λυδία λίθος» για την πρόληψη πολλών καρκίνων.

Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης

Η ψυχολόγος υγείας και ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών (ΙΝΕΒ) του ΕΚΕΤΑ, Χριστίνα Καραμανίδου, επισήμανε ότι η κύρια αποστολή της Εκστρατείας είναι η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και του φόβου που επηρεάζουν ακόμα αρκετούς γονείς.

Έχουν καταγραφεί ανησυχίες ότι ο εμβολιασμός μπορεί να προκαλέσει βλάβες ή να συνδεθεί με πρώιμη έναρξη σεξουαλικής δραστηριότητας, αντιλήψεις οι οποίες δεν βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα.

Στο πλαίσιο της Εκστρατείας δημιουργήθηκαν δύο ενημερωτικά βίντεο: το ένα για τους γονείς και το άλλο για τους εφήβους, με στόχο την ενίσχυση της ενημέρωσης και τη συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τον εμβολιασμό.

Η εκπρόσωπος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), Ανδρομάχη Αθηναίου, αναφέρθηκε στην ανάγκη εντατικοποίησης της ενημέρωσης του κοινού για τον εμβολιασμό και τον προληπτικό έλεγχο, καθώς η συμμετοχή του πληθυσμού δεν είναι ακόμα ικανοποιητική, παρά την ύπαρξη προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου.

Η διευθύντρια του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ, Αναστασία Χατζηδημητρίου, παρουσίασε τη μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε 11.000 γυναίκες από απομακρυσμένες περιοχές, στις οποίες εφαρμόστηκε η μέθοδος αυτολήψης δείγματος για HPV testing. Το 99% των γυναικών δήλωσαν ότι θα επαναλάμβαναν τη διαδικασία, ενώ όσες βρέθηκαν θετικές, καθοδηγήθηκαν για περαιτέρω έλεγχο από γυναικολόγους.

Η Ελληνική Εκστρατεία Ενημέρωσης υλοποιείται από την Ελληνική HPV Εταιρεία, τη Διεθνή Εταιρεία για τον Ιό των Θηλωμάτων (IPVS), το ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ και την Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), με στόχο την έγκυρη ενημέρωση του πληθυσμού και την αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης και του προσυμπτωματικού ελέγχου στην Ελλάδα.

Η Εκστρατεία περιλαμβάνει δράσεις που θα υλοποιηθούν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το 38ο Παγκόσμιο Συνέδριο της IPVS στην Αθήνα (22-25 Οκτωβρίου 2026), με στόχο να φτάσει το μήνυμα σε όλους: παιδιά, γονείς, νέους ενήλικες και επαγγελματίες υγείας.

«Η πρόληψη είναι δύναμη. Η ενημέρωση είναι δύναμη. Η προστασία είναι δύναμη», ανέφεραν οι διοργανωτές της Εκστρατείας, στέλνοντας το μήνυμα: «Μαζί μπορούμε να έχουμε μια έγνοια λιγότερη. Εμβολιαστείτε και εξεταστείτε, προστατεύστε τον εαυτό σας και τους αγαπημένους σας».