Μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας τα παιχνίδια εκγύμνασης του εγκεφάλου;

Περισσότεροι από 55 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζούσαν με άνοια το 2020, σύμφωνα με την Alzheimer’s Disease International, και αυτός ο αριθμός αναμένεται να φτάσει τα 78 εκατομμύρια μέχρι το 2030.

Αν και οι γιατροί δεν μπορούν ακόμα να προβλέψουν πλήρως ποιοι θα αναπτύξουν άνοια, υπάρχουν ορισμένοι γνωστοί παράγοντες κινδύνου.

Κάποιοι από αυτούς τους παράγοντες, όπως η ηλικία και η γενετική, είναι μη αναστρέψιμοι. Υπάρχουν, όμως, και άλλοι παράγοντες, όπως η υγιεινή διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, η διαχείριση του άγχους και η διαρκής εγκεφαλική δραστηριότητα, οι οποίοι μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο ανάπτυξης άνοιας.

Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Alzheimer’s & Dementia: Translational Research and Clinical Interventions δείχνει ότι οι ηλικιωμένοι που συμμετέχουν σε υπολογιστικές «ασκήσεις ταχύτητας σκέψης» μέσω των παιχνιδιών ενδέχεται να μειώσουν τον κίνδυνο άνοιας για έως και 20 χρόνια.

Σύγκριση εκπαίδευσης ταχύτητας, μνήμης και λογικής

Η μελέτη αυτή, που χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH), επεκτείνει τα ευρήματα προηγούμενης έρευνας που πραγματοποιήθηκε μέσω της μελέτης Advanced Cognitive Training for Independent and Vital Elderly (ACTIVE).

Σύμφωνα με την καθηγήτρια Marilyn Albert, διευθύντρια του Κέντρου Έρευνας για την Άνοια του Johns Hopkins και αντίστοιχη συγγραφέα αυτής της μελέτης, η μελέτη ACTIVE περιλάμβανε αρχικά περίπου 2.800 συμμετέχοντες στις ΗΠΑ, με μέση ηλικία 74 ετών, μεταξύ Μαρτίου 1998 και Οκτωβρίου 1999.

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε τρεις ομάδες εκπαίδευσης: «ταχύτητας», «μνήμης» και «λογικής», ή σε μια ομάδα ελέγχου.

«Στην εκπαίδευση ταχύτητας, οι συμμετέχοντες εκτέλεσαν υπολογισμένα καθήκοντα για να βελτιώσουν την ταχύτητα και την ακρίβεια της επεξεργασίας οπτικών πληροφοριών», εξήγησε η Albert.

«Η εκπαίδευση ήταν προσαρμοσμένη και εξατομικευμένη, ξεκινώντας με ένα καθήκον κατάλληλο για τις ικανότητες του κάθε συμμετέχοντα και γίνεται πιο δύσκολη όσο ο συμμετέχοντας επιτυγχάνει, ενώ μειώνεται η δυσκολία αν δυσκολεύεται σε κάποιο καθήκον. Στην εκπαίδευση μνήμης, οι συμμετέχοντες διδάχτηκαν στρατηγικές για να θυμούνται λίστες λέξεων, σειρές αντικειμένων, κείμενα και βασικές ιδέες και λεπτομέρειες ιστοριών», συνέχισε η Albert.

«Στην εκπαίδευση λογικής, οι συμμετέχοντες επικεντρώθηκαν στην ικανότητα επίλυσης προβλημάτων που ακολουθούν μια σειριακή λογική, όπως η αναγνώριση προτύπων σε σειρές γραμμάτων ή αριθμών».

Εκπαίδευση ταχύτητας μειώνει τον κίνδυνο άνοιας

Οι συμμετέχοντες στην έρευνα κλήθηκαν να ολοκληρώσουν 10 συνεδρίες εκπαίδευσης – δύο φορές την εβδομάδα, διάρκειας 60-75 λεπτών η καθεμία, για πέντε εβδομάδες.

Στη συνέχεια, περίπου οι μισοί από αυτούς, που ολοκλήρωσαν τουλάχιστον οκτώ από τις 10 συνεδρίες, κλήθηκαν να συμμετάσχουν σε «ενισχυτικές» συνεδρίες για τέσσερις ακόμη συνεδρίες στο τέλος του πρώτου χρόνου και άλλες τέσσερις στο τέλος του τρίτου χρόνου.

Στην ολοκλήρωση της μελέτης, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες που υπεβλήθηκαν σε εκπαίδευση ταχύτητας σκέψης με επακόλουθες «ενισχυτικές» συνεδρίες είχαν λιγότερες πιθανότητες να διαγνωστούν με άνοια, περιλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ, σε διάρκεια 20 ετών.

«Οι συμμετέχοντες που είχαν τυχαία ανατεθεί στην ομάδα εκπαίδευσης ταχύτητας και στη συνέχεια στην ομάδα ενίσχυσης έδειξαν μείωση 25% του κινδύνου διάγνωσης με άνοια κατά τη διάρκεια της 20ετούς παρακολούθησης σε σχέση με την ομάδα ελέγχου», είπε η Albert.

Κίνδυνοι και ελπίδες στην έρευνα

Ο Vernon Williams, MD, νευρολόγος αθλημάτων και ιδρυτής του Κέντρου Νευρολογίας και Ιατρικής Πόνου στο Cedars-Sinai Orthopaedics, σημείωσε ότι η πρώτη του αντίδραση στην έρευνα ήταν προσεκτική αισιοδοξία.

«Αυτό που ξεχωρίζει είναι ότι αυτή η εκπαίδευση δεν αφορούσε μόνο καλύτερες επιδόσεις σε τεστ. Η εκπαίδευση ταχύτητας, όταν συνδυάζεται με ενίσχυση, συνδέεται με χαμηλότερο ποσοστό διάγνωσης άνοιας στον πραγματικό κόσμο για σχεδόν δύο δεκαετίες», δήλωσε ο Williams.

«Αυτό είναι ασυνήθιστο και σημαντικό. Υποδεικνύει ότι το πώς εκπαιδεύουμε τον εγκέφαλο έχει σημασία και ότι η ενισχυμένη εκπαίδευση μπορεί να επηρεάσει τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο άνοιας».

Η Δρ. Jill Del Pozzo, κλινική νευροψυχολόγος, πρόσθεσε ότι αυτό το είδος εκπαίδευσης ενισχύει την ιδέα ότι η εκπαίδευση στον εγκέφαλο δεν είναι μια παθητική διαδικασία αλλά μια ενεργή παρέμβαση. «Η επανάληψη, η κατάλληλη δοσολογία και η αύξηση της δυσκολίας είναι καθοριστικοί παράγοντες», σημείωσε.

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η έρευνα αυτή ανοίγει το δρόμο για τη μελλοντική ανάπτυξη εργαλείων πρόληψης και καθυστέρησης της άνοιας. Η εκπαίδευση του εγκεφάλου, όπως αποδεικνύεται από αυτήν τη μελέτη, μπορεί να είναι ένα από τα πιο προσιτά και αποτελεσματικά εργαλεία.

Η επόμενη πρόκληση είναι να εστιάσουμε στις ατομικές ανάγκες και προσαρμογές της εκπαίδευσης, ώστε να προσφέρει τα καλύτερα αποτελέσματα για όλους, ανεξαρτήτως του κινδύνου τους για άνοια, καταλήγουν οι ειδικοί.