Το AI Overview της Google παραπέμπει στο… YouTube για θέματα υγείας

Στο YouTube περισσότερο από οποιονδήποτε ιατρικό ιστότοπο παραπέμπει η λειτουργία αναζήτησης της Google με τίτλο AI Overviews όταν απαντά σε ερωτήματα σχετικά με παθήσεις υγείας, σύμφωνα με έρευνα που εγείρει νέα ερωτήματα για ένα εργαλείο το οποίο βλέπουν περίπου 2 δισ. άνθρωποι κάθε μήνα.

Όπως γράφει ο Guardian, η εταιρεία έχει δηλώσει ότι οι περιλήψεις που παράγονται από τεχνητή νοημοσύνη —οι οποίες εμφανίζονται στην κορυφή των αποτελεσμάτων αναζήτησης και χρησιμοποιούν παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη για να απαντούν σε ερωτήσεις χρηστών— είναι «αξιόπιστες» και παραπέμπουν σε έγκυρες ιατρικές πηγές, όπως τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) και η Mayo Clinic.

Ωστόσο, μελέτη που ανέλυσε απαντήσεις σε περισσότερα από 50.000 ερωτήματα υγείας, τα οποία καταγράφηκαν μέσω αναζητήσεων Google από το Βερολίνο, διαπίστωσε ότι η πιο συχνά αναφερόμενη πηγή ήταν το YouTube. Η πλατφόρμα βίντεο είναι ο δεύτερος πιο επισκέψιμος ιστότοπος στον κόσμο μετά την ίδια τη Google. Οι ερευνητές της SE Ranking, μιας πλατφόρμας βελτιστοποίησης μηχανών αναζήτησης, διαπίστωσαν ότι το YouTube αντιστοιχούσε στο 4,43% όλων των παραπομπών των AI Overviews. Κανένα νοσοκομειακό δίκτυο, κρατική πύλη υγείας, ιατρικός σύλλογος ή ακαδημαϊκό ίδρυμα δεν πλησίασε αυτό το ποσοστό.

«Αυτό έχει σημασία γιατί το YouTube δεν είναι ιατρικός εκδότης», έγραψαν οι ερευνητές. «Είναι μια πλατφόρμα βίντεο γενικής χρήσης. Οποιοσδήποτε μπορεί να ανεβάσει περιεχόμενο (π.χ. πιστοποιημένοι γιατροί, κανάλια νοσοκομείων, αλλά και influencers ευεξίας, life coaches και δημιουργοί χωρίς καμία ιατρική κατάρτιση).»

Η Google δήλωσε στον Guardian ότι τα AI Overviews έχουν σχεδιαστεί ώστε να προβάλλουν περιεχόμενο υψηλής ποιότητας από αξιόπιστες πηγές, ανεξαρτήτως μορφής, και ότι στο YouTube δημιουργούν περιεχόμενο ποικίλες έγκυρες υγειονομικές αρχές και αδειοδοτημένοι επαγγελματίες υγείας. Πρόσθεσε ότι τα ευρήματα της μελέτης δεν μπορούν να γενικευτούν σε άλλες περιοχές, καθώς βασίστηκαν σε αναζητήσεις στα γερμανικά εντός Γερμανίας.

Η μελέτη έρχεται μετά από έρευνα του Guardian, η οποία διαπίστωσε ότι άνθρωποι εκτίθενται σε κίνδυνο λόγω ψευδών και παραπλανητικών πληροφοριών υγείας στις απαντήσεις των AI Overviews.

Σε μία περίπτωση που ειδικοί χαρακτήρισαν «επικίνδυνη» και «ανησυχητική», η Google παρείχε εσφαλμένες πληροφορίες σχετικά με κρίσιμες εξετάσεις ηπατικής λειτουργίας, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν άτομα με σοβαρή ηπατική νόσο στο να πιστεύουν λανθασμένα ότι είναι υγιή. Στη συνέχεια, η εταιρεία αφαίρεσε τα AI Overviews για ορισμένες —αλλά όχι όλες— ιατρικές αναζητήσεις.

Η μελέτη της SE Ranking ανέλυσε 50.807 ερωτήματα και λέξεις-κλειδιά που σχετίζονται με την υγεία, προκειμένου να διαπιστωθεί σε ποιες πηγές βασίζονται τα AI Overviews για τη δημιουργία απαντήσεων.

Οι ερευνητές επέλεξαν τη Γερμανία επειδή το σύστημα υγείας της ρυθμίζεται αυστηρά από ένα μείγμα γερμανικών και ευρωπαϊκών οδηγιών, προτύπων και κανονισμών ασφάλειας. «Αν τα συστήματα ΤΝ βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε μη ιατρικές ή μη έγκυρες πηγές ακόμη και σε ένα τέτοιο περιβάλλον, αυτό υποδηλώνει ότι το πρόβλημα μπορεί να εκτείνεται πέρα από μία μόνο χώρα», έγραψαν.

Τα AI Overviews εμφανίστηκαν σε πάνω από το 82% των αναζητήσεων υγείας. Όταν εξετάστηκε ποιες πηγές χρησιμοποιούνταν συχνότερα, ένα αποτέλεσμα ξεχώρισε αμέσως: ο πιο συχνά αναφερόμενος ιστότοπος ήταν το YouTube, με 20.621 παραπομπές από σύνολο 465.823. Η δεύτερη πηγή ήταν το NDR.de με 14.158 παραπομπές (3,04%). Ο γερμανικός δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός παράγει περιεχόμενο υγείας παράλληλα με ειδήσεις, ντοκιμαντέρ και ψυχαγωγία. Στην τρίτη θέση βρέθηκε ένας ιατρικός ιστότοπος αναφοράς, το Msdmanuals.com, με 9.711 παραπομπές (2,08%).

Τέταρτη πηγή ήταν η μεγαλύτερη γερμανική καταναλωτική πύλη υγείας, Netdoktor.de, με 7.519 παραπομπές (1,61%). Πέμπτη ήταν η πλατφόρμα καριέρας για γιατρούς Praktischarzt.de, με 7.145 παραπομπές (1,53%).

Οι ερευνητές αναγνώρισαν τους περιορισμούς της μελέτης. Πραγματοποιήθηκε ως στιγμιότυπο μίας χρονικής περιόδου τον Δεκέμβριο του 2025, με ερωτήματα στα γερμανικά που αντανακλούσαν τον τρόπο με τον οποίο οι χρήστες στη Γερμανία αναζητούν πληροφορίες υγείας.

Τα αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν με την πάροδο του χρόνου, ανά περιοχή και ανάλογα με τη διατύπωση των ερωτήσεων. Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα προκάλεσαν ανησυχία.

Η Hannah van Kolfschooten, ερευνήτρια με ειδίκευση στην ΤΝ, την υγεία και το δίκαιο στο Πανεπιστήμιο της Βασιλείας, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη, δήλωσε: «Η έρευνα αυτή παρέχει εμπειρικές αποδείξεις ότι οι κίνδυνοι που ενέχουν τα AI Overviews για την υγεία είναι δομικοί και όχι μεμονωμένα περιστατικά. Δυσκολεύει έτσι η επιχειρηματολογία της Google ότι οι παραπλανητικές ή επιβλαβείς απαντήσεις είναι σπάνιες περιπτώσεις.

»Αντίθετα, τα ευρήματα δείχνουν ότι αυτοί οι κίνδυνοι είναι ενσωματωμένοι στον τρόπο σχεδιασμού των AI Overviews. Ειδικότερα, η έντονη εξάρτηση από το YouTube αντί από δημόσιες υγειονομικές αρχές ή ιατρικά ιδρύματα υποδηλώνει ότι η ορατότητα και η δημοφιλία, και όχι η ιατρική αξιοπιστία, αποτελούν τον βασικό παράγοντα διαμόρφωσης της γνώσης υγείας.»

Εκπρόσωπος της Google δήλωσε: «Ο υπαινιγμός ότι τα AI Overviews παρέχουν αναξιόπιστες πληροφορίες αντικρούεται από τα ίδια τα δεδομένα της έκθεσης, τα οποία δείχνουν ότι οι πιο συχνά αναφερόμενοι ιστότοποι είναι αξιόπιστοι. Και από όσα έχουμε δει στα δημοσιευμένα ευρήματα, τα AI Overviews παραπέμπουν σε εξειδικευμένο περιεχόμενο του YouTube από νοσοκομεία και κλινικές.»

Η Google ανέφερε ότι η μελέτη έδειξε πως από τα 25 πιο συχνά αναφερόμενα βίντεο του YouTube, το 96% προερχόταν από ιατρικά κανάλια. Ωστόσο, οι ερευνητές προειδοποίησαν ότι αυτά τα βίντεο αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 1% όλων των συνδέσμων YouTube που παραθέτουν τα AI Overviews σε θέματα υγείας.

«Τα περισσότερα από αυτά (24 στα 25) προέρχονται από ιατρικά κανάλια όπως νοσοκομεία, κλινικές και οργανισμούς υγείας», έγραψαν. «Επιπλέον, τα 21 από τα 25 βίντεο αναφέρουν ξεκάθαρα ότι το περιεχόμενο δημιουργήθηκε από αδειοδοτημένη ή αξιόπιστη πηγή.

»Με την πρώτη ματιά αυτό φαίνεται καθησυχαστικό. Ωστόσο, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι αυτά τα 25 βίντεο αποτελούν μόνο ένα πολύ μικρό δείγμα (λιγότερο από το 1% όλων των συνδέσμων YouTube που παραθέτουν τα AI Overviews). Για τα υπόλοιπα βίντεο, η εικόνα μπορεί να είναι πολύ διαφορετική.»