Ιθάκη και Χάνι της Γραβιάς

Υπάρχουν τέσσερεις «αλήθειες» που τρέχουν παράλληλα. Το τι πιστεύουμε εμείς για εμάς, το τι πιστεύουν οι άλλοι για εμάς, το τι πιστεύουμε πως πιστεύουν οι άλλοι για εμάς και -η πιο κρυφή- το τι πιστεύουν οι άλλοι πως πιστεύουμε εμείς για τον εαυτό μας. Συνήθως είναι αντικρουόμενες, αλλά το ενδιαφέρον είναι πως μπορεί να λένε όλες αλήθεια.

Ο καθένας μας έχει ανάγκη να μαρτυρήσει την αλήθεια του. Είτε γιατί αισθάνεται αδικημένος, είτε παρεξηγημένος, είτε γιατί θέλει απλά να εξομολογηθεί. Είναι πολύ δύσκολο να μην προσπαθήσεις -έστω και ασυνείδητα- να εξιδανικεύσεις κάποιες επιλογές και πράξεις σου. Να μην προσπαθήσεις να πειράξεις παραμέτρους της ιστορία που θα πεις. Σαν να παρηγορείς τον εαυτό σου για πράγματα που έγιναν πια, δεν αλλάζουν, αλλά δεν αντέχεις να τα θυμάσαι ακριβώς όπως έγιναν γιατί δεν σε κολακεύουν. Υπάρχει κάποιος που θέλει να βγαίνει άσχημος ή «αδικημένος» στις φωτογραφίες;

Οι μαρτυρίες ανθρώπων για τις ζωές τους, πόσο μάλλον όταν αυτές οι ζωές τέμνονται με συλλογικούς δρόμους, με καταστάσεις που ζήσαμε όλοι μας, είναι πάντα χρήσιμες υπό όποιο πρίσμα και να τις αξιολογήσεις. Είναι ιερή στιγμή η στιγμή που κάποιος εξομολογείται ακόμη κι αν ξέρεις πως δεν λέει την αλήθεια. Η ανάγκη του και μόνο είναι ιερή. Και φυσικά κρίνεται.

Πηγαίνει το μυαλό σου στο βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα. Σωστά, είναι η αφορμή για αυτό το κείμενο και αυτές τις σκέψεις. Δεν το έχω διαβάσει, αναφέρομαι μόνο στην πρόθεση της συγγραφής.

Είμαι υπέρ της μεροληπτικής αποτύπωσης της πραγματικότητας από ανθρώπους που αυτοβιογραφήθηκαν εν ζωή και δεν άφησαν τους μελετητές του μέλλοντος να καταθέσουν μία πιο δίκαιη αποτίμηση. Οι μελετητές και οι Ιστορικοί -εξαιρετικά χρήσιμη η συμβολή τους στην κατανόηση και μελέτη του κόσμου- όσο επιδέξιοι και οξυδερκείς και αν είναι δεν καταφέρνουν εύκολα να εντοπίσουν προσωπικές ρωγμές και σκοτεινιές όταν τα υποκείμενα της μελέτης τους βρίσκονταν μόνοι με τον εαυτό τους. Αυτές οι στιγμές με ενδιαφέρουν και με γοητεύουν πολύ. Και αυτές μπορείς να τις διακρίνεις μόνο στις αυτοβιογραφίες, ειδικά αν τους αφορά η ειλικρίνεια και όχι απλά η υστεροφημία.

Δεν μας ορίζουν μόνο οι μεγάλες μας στιγμές, μας ορίζουν και οι φτηνές μας. Όσοι αποδέχτηκαν αυτήν την ατελή φύση μας και τόλμησαν να εκτεθούν ως άνθρωποι με σάρκα, οστά και αίμα και δεν επιχείρησαν να κάνουν rebranding ως Θεοί, μας προσέφεραν μαρτυρίες ισάξιες μεγάλων έργων τέχνης. Προσέφεραν διαθλάσεις της πραγματικότητας μέσα από την ανάγκη τους να πιστέψουν πως ήταν καλύτεροι από αυτό που πραγματικά υπήρξαν. Σπαρακτικό το βρίσκω.

Έτσι κι αλλιώς όλοι μας υπήρξαμε κάτι λιγότερο από αυτό που θέλαμε. Έτσι κι αλλιώς είναι αδύνατον να βλέπουμε το ίδιο πράγμα ακόμη κι αν κοιτάμε στο ίδιο ακριβώς σημείο.

Δεν έχω πάει ποτέ στην Ιθάκη. Λόγω ονόματος και μόνο θα έπρεπε, έστω μία φορά. Μάλλον δεν θα πάω ποτέ, δεν αισθάνομαι κάποια ανάγκη. Έχω τόσες όμορφες περιγραφές από φίλους που μου φτάνει, είναι σαν να έχω πάει. Σε τελική ανάλυση, ούτε στο Χάνι της Γραβιάς έχω πάει.