ΠΩΣ ΑΥΞΑΝΟΥΜΕ ΜΟΝΟΙ ΜΑΣ ΤΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Aγαπάς τον εαυτό σου;

Απόδειξη!

Πόσο ασχολείσαι με την πρόληψη;

Η απάντηση σου κρίνει, από μόνη της, αν σε αγαπάς ή σε σιχαίνεσαι.

Αν αποφεύγεις τις εξετάσεις, γιατί προτιμάς να μη ξέρεις, υποθέτω ότι γνωρίζεις πως δεν είσαι ο μόνος άνθρωπος που αγχώνεται ή φοβάται για τα αποτελέσματα και για αυτό προτιμά να αποφεύγει τις συγκινήσεις.

Είμαστε -πάρα- πολλοί. Πάρα πολλά όμως, είναι και αυτά που επιδιώκουν το κακό μας. Δεν είναι κρίμα να ταλαιπωρούμαστε για κάτι που μπορούμε να προλάβουμε;

Κράτα πρόχειρο πως έχουν αυξηθεί οι διαγνώσεις καρκίνων, σε άτομα ηλικίας έως 50 ετών και συνολικότερα (κάθε χρόνο γίνονται στην Ελλάδα πάνω από 60.000 νέες διαγνώσεις), ότι στοιχεία δείχνουν ότι άλλαξε η κύρια απειλή, ενώ τα καρδιοαγγειακά νοσήματα παραμένουν ο μεγαλύτερος δολοφόνος μας.

Προφανώς και δεν εξαρτώνται όλα από εμάς, αλλά υπάρχουν πράγματα που μπορούμε να κάνουμε, γιατί -ας το παραδεχθούμε- κάποιες φορές, σκάβουμε μόνοι μας το λάκκο μας.

Ας “πέσουμε” λοιπόν, με τιμές.

Όχι αμαχητί.

Πώς η προφύλαξη από καρκίνους είναι και στο χέρι μας

Ζητήσαμε από τον Δρ. Κωνσταντίνο Τσίλιδη, καθηγητή Υγιεινής και Επιδημιολογίας του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και του Imperial College του Λονδίνου, να μας πει πώς μπορούμε να προστατευτούμε από τις κύριες αιτίες θανάτου από καρκίνο -και όχι μόνο-, με πράγματα που περνούν από το χέρι μας.

Είπαμε: δεν αποφασίσουμε εμείς για όλα, ωστόσο δεν είμαστε και έρμαια.

Ο Δρ Τσιλίδης ξεκαθάρισε πως «ένα σημαντικό ποσοστό των περιστατικών καρκίνου, αποδίδεται σε τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου», δηλαδή «που μπορούν να προληφθούν, μπορεί να αλλάξουν στον τρόπο ζωής μας και αμέσως να βελτιώσουμε τις πιθανότητες μας, να αναπτύξουμε ή να μην αναπτύξουμε καρκίνο».

«Περίπου 1 στους 3 καρκίνους στις γυναίκες και μέχρι 1 στους 2 καρκίνους στους άνδρες, σχετίζονται με επιλογές μας. Για παράδειγμα, περίπου 1 στους 4 καρκίνους αποδίδεται σε παράγοντες που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τη διατροφή».

Η λίστα με όσα κάνουμε και μας κάνουν κακό είναι τεράστια. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι

• το κάπνισμα («ίσως δεν έχει νόημα να μιλήσουμε για άλλου είδους πρόληψη, πέρα από τη διακοπή του καπνίσματος, που είναι πολύ σημαντικός παράγοντας κινδύνου, ως προς το ποσοστό των καρκίνων που οφείλονται σε αυτό». Συνδέεται με τουλάχιστον 16 τύπους καρκίνου),
• την κατανάλωση αλκοόλ («υπάρχουν ισχυρά τεκμήρια πως η τακτική κατανάλωση συνδέεται με 7 με οκτώ καρκίνους, με χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτούς του ανώτερου και του κατώτερου γαστρεντερικού σωλήνα, του ήπατος, του μαστού στις γυναίκες και του παγκρέατος. Αυτό που βλέπουμε και έχει ακόμα ισχυρότερα δεδομένα, είναι ότι οι μεγάλες καταναλώσεις, ιδιαίτερα όταν αυτές συνωστίζονται σε 1-2 ημέρες την εβδομάδα, έχουν πιο έντονη σχέση με μια σειρά από νοσήματα και με καρκίνους, αλλά και με καρδιαγγειακά»).
• το μη ασφαλές σεξ («έχουμε συνειδητοποιήσει τα τελευταία χρόνια ότι τουλάχιστον κάποιοι καρκίνοι, εξαρτώνται από λοιμώδους παράγοντες -μικρόβια, βακτήρια, ιούς. Για παράδειγμα, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες και πολλοί άλλοι καρκίνοι που συνδέονται με σεξουαλικές οδούς, συνδέονται ισχυρά με τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων, τον HPV») και
• η παχυσαρκία (μελέτες δείχνουν ότι συνδέεται με τουλάχιστον 13 τύπους καρκίνου. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι τύποι αυτοί αποτελούν περίπου το 40% όλων των καρκίνων που διαγιγνώσκονται ετησίως).

Η πρόληψη που χρειάζεσαι στα 20 και τα 30

Η πρόληψη μπορεί να σώσει ζωές και για αυτό ρωτήσαμε τον Δρ Τσιλίδη τι οφείλει να κάνει σε αυτό το επίπεδο, όποιος νοιάζεται για τον εαυτό του.

Εξήγησε πως «υπάρχουν δύο πράγματα που μπορούμε να κάνουμε, σε δύο μεγάλες κατηγορίες.

Μια κατηγορία είναι μια σειρά από ενέργειες πρωτογενούς πρόληψης, δηλαδή πρόληψης του νοσήματος προτού αυτό εμφανιστεί. Περιλαμβάνουν ό,τι συζητήσαμε έως εδώ: μια καλή, ισορροπημένη διατροφή, ένα υγιές σωματικό βάρος, ένα πρότυπο διατροφής που είναι πιο μεσογειακό σε εισαγωγικά ή πιο “φυτοκεντρικό” και λιγότερο από ζώα.

Χρειάζεται περιορισμός του αλκοόλ, του καπνίσματος και της ζάχαρης και αύξηση της σωματικής δραστηριότητας.

Όλα αυτά είναι απλές σχετικά οδηγίες για πρωτογενή πρόληψη, όχι μόνο των καρκίνων, αλλά πολλών νοσημάτων και είναι πάντα εύκολο να τις κάνουμε πράξη.

Από εκεί και πέρα, είναι σημαντικό να ακολουθήσουμε και μια σειρά από εξετάσεις, για πρωτογενή ή δευτερογενή πρόληψη, που ουσιαστικά είναι όταν το νόσημα υπάρχει ήδη, έστω σε κυτταρικό επίπεδο, αλλά δεν το έχουμε βρει ακόμα και θέλουμε να το προλάβουμε νωρίτερα, πριν μας δώσει συμπτώματα, για να το θεραπεύσουμε. Είναι καλύτερα να το βρούμε στο εναρκτήριο ή το πρώτο στάδιο».

Απλοί τρόποι να προλάβουμε καταστάσεις, για κάθε απειλή ξεχωριστά

Ο Δρ Τσιλίδης είχε την ευγενή καλοσύνη να μας διευκρινίσει τι χρειάζεται να κάνουμε, για να προστατευτούμε από κάθε μία από τις κύριες αιτίες θανάτου.

Για την καρδιαγγειακή υγεία «η εξέταση που μπορούμε να κάνουμε, ίσως και νωρίτερα από τα 30, είναι η μέτρηση της χοληστερόλης και της αρτηριακής πίεσης. Πώς βοηθά; Μπορούμε να ανακαλύψουμε αν έχουμε αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης -υπάρχουν πολλές διαφορετικές.

Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, δεν χρειάζεται να περιμένουμε. Υπάρχουν παρεμβάσεις που είναι πάρα πολύ καλές και δοκιμασμένες, για δεκαετίες, με πάρα πολύ χαμηλές ή καθόλου ανεπιθύμητες ενέργειες».

Σε ό,τι αφορά τον καρκίνο «υπάρχει μια σειρά από δοκιμασίες δευτερογενούς πρόληψης που ουσιαστικά προσπαθούν να ανιχνεύσουν έναν καρκίνο που μόλις έχει ξεκινήσει, αλλά δεν έχει δώσει συμπτώματα».

Για τον καρκίνο του μαστού «είναι η μαστογραφία με την ψηλάφηση από εμάς τους ίδιους ή κάποιον κλινικό».

Για τον καρκίνο παχέος εντέρου «υπάρχει μια σειρά από δυνατότητες, είτε πρόκειται για την ενδοσκοπική κολονοσκόπηση, είτε για ανίχνευση με δοκιμασίες, τύπου ανίχνευσης αίματος στα κόπρανα. Πρόκειται για καρκίνο που κατά ένα μεγάλο ποσοστό, αναπτύσσεται από κάποιο πολύποδα.

Αν δεν έχει εξελιχθεί, μπορεί πολύ εύκολα να κοπεί, δίχως ιδιαίτερο πρόβλημα ή παρενέργεια και το άτομο να είναι υγιές».

Για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας «πολύ σημαντικό είναι το Τεστ ΠΑΠ, το οποίο ξεκινάει από 20 ετών. Δείχνει αν υπάρχει έκθεση στον HPV. Εάν διαπιστωθεί, οι γυναίκες πρέπει να κάνουν σε πιο τακτά χρονικά διαστήματα τεστ ΠΑΠ, σε σχέση με άλλες γυναίκες που δεν βρίσκεται ο HPV στις κοιλότητες τους, ώστε να βρούμε κάποια πιθανή εναρκτήρια βλάβη.

Για παράδειγμα, του βλεννογόνου του τραχήλου της μήτρας, που πάλι αυτομάτως, μπορεί πολύ εύκολα να κοπεί σε εξωτερικό ιατρείο ή σε ιδιωτικό ιατρείο και να μην αφήσουμε να εξελιχθεί αυτός ο καρκίνος».

Για τον καρκίνο του πνεύμονα «που είναι ο πιο συχνός και ο πιο θανατηφόρος σε κάποιες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, στους άνδρες τα τελευταία χρόνια υπάρχει η δοκιμασία χαμηλής δόσης αξονικής τομογραφίας θώρακα.

Σε άτομα, τα οποία είναι καπνιστές χρόνια και βαριοί καπνιστές με 20 και 30 χρόνια χρήσης, είναι μια δοκιμασία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί και να βρει πιθανές αλλοιώσεις σε εναρκτήριο στάδιο».

Για το μελάνωμα και τους καρκίνους του δέρματος «έχουμε την παρατήρηση, με τη βοήθεια και κάποιου μέλους της οικογένειας, αφού υπάρχουν κομμάτια του σώματος μας που δεν μπορούμε να δούμε μόνοι μας. Είναι σημαντικό να υπάρχει κάποιος που να μας παρατηρεί για κάποια αλλαγή, ιδιαίτερα σε περιοχές, όπου υπάρχουν έντονες ελιές, σπίλοι, ως προς τη μορφολογία, το μέγεθος και το χρώμα, που μπορεί να υποδηλώνει πιθανό καρκίνο.

Φυσικά, υπάρχουν και πολλοί άλλοι καρκίνοι, για τους οποίους δεν έχουμε τέτοιες δοκιμασίες, αλλά γίνονται προσπάθειες, ενώ ήδη προλαμβάνουμε τους πιο συχνούς».

«Κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε»

Όσα ανέφερε ο Δρ Τσιλίδης δεν πρέπει να γίνονται κάθε χρόνο. Σε κάθε περίπτωση χρειάζεται να δείχνουμε στον εαυτό μας την ελάχιστη αγάπη και φροντίδα, με τον ειδικό να τονίζει πως «με όλες αυτές τις αρχές που συζητήσαμε, δεν μπορεί να μηδενιστεί ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου. Αυτό είναι προφανές.

Κάνουμε όμως, ό,τι καλύτερο μπορούμε, με βάση αυτά που γνωρίζουμε σήμερα από την επιστήμη, ώστε να μειώσουμε σημαντικά τον κίνδυνο μας και να προστατευτούμε από όχι μόνο τον καρκίνο αλλά και από τα άλλα πιο συχνά νοσήματα -για παράδειγμα, της καρδιάς και του μεταβολισμού.

Προστατευόμαστε δηλαδή, από τα κύρια σημεία τα οποία μας απασχολούν σήμερα» και σκοτώνουν πολλά εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο.