ΖΙΖΕΛ ΠΕΛΙΚΟ: Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΟΥ ΑΛΛΑΞΕ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΤΗ ΝΤΡΟΠΗ

“Το κατηγορητήριο άρχιζε με τη μακρά λίστα των κατηγορουμένων. Τα ονόματά τους, τα επαγγέλματά τους, τις διευθύνσεις τους. Είχα υπογραμμίσει τις ημερομηνίες γέννησής τους. Εγώ γεννήθηκα το 1952. Τα νιάτα τους ήταν ένα αίνιγμα. Ένα επιπλέον μαρτύριο. 

Ακολουθούσαν τα γεγονότα για τον καθένα από αυτούς. Ανατριχιαστικά, απεριόριστης σκληρότητας. Και όμως, απόντα από τη μνήμη μου, πολύ μακριά απ’ οτιδήποτε μπορούσα να φανταστώ, σχεδόν εξώ-πραγματικά και ας ήταν γραμμένα με μαύρο μελάνι πάνω σε λευκή σελίδα, σε γλώσσα ταυτόχρονα ωμή και διοικητική. Και εκείνη η αδρανής γυναίκα που τη χειραγωγούν και τολμούν να την αποκαλέσουν συναινετική. 

Το στομάχι μου σφιγγόταν. Άφηνα συχνά κάτω τις σελίδες για να πάρω μια ανάσα. Οι ημερομηνίες με πονούσαν. Ξαναζούσα τη στιγμή πριν, τη στιγμή μετά, το πού βρισκόμασταν, το τι βιώναμε και όσες θεωρούσα ευτυχισμένες στιγμές. Ήταν στα γενέθλιά μου, ήταν εκείνη την παραμονή Πρωτοχρονιάς που την είχαμε περάσει για πρώτη φορά μόνοι μας, ήταν αμέσως μετά την αναχώρηση των παιδιών μας από το σπίτι. Ο Ζαν-Λου διάβαζε κι αυτός. Δε με πείραζε. “Πώς μπόρεσε το σώμα σου να τα αντέξει όλα αυτά;” με ρωτούσε μερικές φορές. Ακούγοντάς τον να μου κάνει αυτή την ερώτηση που δεν είχε απάντηση ήταν σαν να βυθίζομαι στον τρόμο αλλά και νά τον βλέπω να απομακρύνεται, να με ακούω να λέω ότι είχα επιβιώσει από αυτόν. Ήμουν έτοιμη να τον αντιμετωπίσω.

 Ο Αντουάν και ο Στεφάν δε μου έκρυψαν ότι οι παράμετροι της δίκης ήταν και γι’ αυτούς διαφορετικές και ασυνήθιστες: 51 κατηγορούμενοι. Πενήντα άντρες και ο άντρας που ήταν ο σύζυγός μου. Μια αγέλη και ο Ντομινίκ.”

Το απόσπασμα είναι από την αυτοβιογραφία της Ζιζέλ Πελικό που κυκλοφόρησε μόλις στα ελληνικά ( “Ύμνος στη Ζωή” εκδ. Ψυχογιός). Σε αυτά από διαβάζουμε η Πελικό περιγράφει πώς αντιμετώπισε τους κατηγορούμενος στο δικαστήριο. Σε αυτό που βρέθηκε επειδή ο πρώην σύζυγος της, ο
“κος Πελικό” όπως τον αποκαλεί και άλλοι 51 άνδρες τη βίαζαν ναρκωμένη για δέκα χρόνια. Η ιστορία που αποκαλύφθηκε στα τέλη του 2020 συγκλόνισε όλη την ανθρωπότητα. Σ’ έκανε να αναρωτηθείς αν τελικά πρέπει ν’ αναθεωρήσουμε την πορεία τους είδους μας. Μήπως οι “καλές στιγμές” μας είναι ένα διάλειμμα από τη βαρβαρότητα;  

“Εγώ άκουγα. Υπέμενα. Τους προσπερνούσα στα διαλείμματα της δίκης. Τους άκουγα να μιλάνε μεταξύ τους χωρίς να χαμηλώνουν τη φωνή τους, παρασυρμένοι αβίαστα από μια αρρενωπή συντροφικότητα, να δίνουν τα χέρια, να πηγαίνουν μαζί στο καφέ απέναντι για να φάνε, να συζητούν στο μπαρ να κερνάνε μπίρες ο ένας τον άλλον, να αστειεύονται.

Ωστόσο, ήταν όλοι τους διαφορετικοί μεταξύ τους. Κάποιοι μπορούσαν να εκφραστούν με ευφράδεια στο δικαστήριο, ενώ άλλοι με το ζόρι έβαζαν δυο προτάσεις στη σειρά με συνοχή. Υπήρχαν ηλικιωμένοι άντρες, φαλακροί και κοιλαράδες, και νέοι, μυώδεις άντρες. Ένας μασούσε συνεχώς την τσίχλα του, ένας άλλος είχε φέρει τους αστυνομικούς φίλους του για συμπαράσταση. Όλοι όμως είχαν ένα κοινό: την υπεροψία που έδειχναν. Αυτή την αδιαφορία απέναντι σε όλα όσα μπορούσαμε να πούμε ή να σκεφτούμε, επειδή από πάντα η εξουσία ήταν με το μέρος τους. 

Όταν αρνούνταν την κατηγορία του βιασμού, όταν έλεγαν ότι δε γνώριζαν τίποτα για την κατάστασή μου, οι δικηγόροι μου ζητούσαν να προβληθούν τα βίντεο. Ο δικαστής τα περιέγραφε πριν τα προβάλει. Τότε διέκρινα τη σιλουέτα του Ζαν-Λου που έβγαινε διακριτικά από την αίθουσα. Τον είχα βάλει ξανά να υποσχεθεί ότι δε θα έβλεπε τίποτα. 

Τα παιδιά μου, αν ήταν εκεί, σηκώνονταν από τις θέσεις τους, τους το είχα ζητήσει και ο Πρόεδρος του δικαστηρίου τους έδινε χρόνο να βγουν πριν ξεκινήσει η προβολή. Μετά οι οθόνες άρχιζαν να τρεμοπαίζουν, κι εγώ κοίταζα κάτω, κοίταζα το τηλέφωνό μου, έβλεπα φωτογραφίες των εγγονιών μου, εικόνες της θάλασσας γύρω από το Ιλ ντε Ρε, μέχρι και τα τοπία από το βουνό Βεντού που διακρίνονταν από τη Μαζάν. 

Προστάτευα το μυαλό μου. Αλλά άκουγα τα δυνατά ροχαλητά της νάρκωσής μου να αντηχούν στο δωμάτιο και ένιωθα άβολα, ένιωθα αμήχανα που τα πρόσεχε όλος ο κόσμος, με κυρίευε η ντροπή, η ντροπή των γυναικών που πρέπει να αφήνουν το ροχαλητό στους άντρες, παρόλο που στην οθόνη με βασάνιζαν. Άκουγα επίσης τις φωνές, τους ψιθύρους των κατηγορουμένων που βρίσκονταν όλοι μέσα στην αίθουσα. Ήταν επώδυνο, αλλά ήταν και μια ηχηρή αντίκρουση όλων των υπεκφυγών που επινοούσαν στις καταθέσεις τους. 

Έλεγαν ότι φοβόντουσαν, ότι τους χειραγωγούσε ο Ντομινίκ, ότι ακολουθούσαν τις τυραννικές του διαταγές, ότι δεν είχαν άλλη επιλογή. ≪Μετακίνησε το πόδι της≫, ψιθύρισε ένας από αυτούς στον Ντομινίκ, για να διεισδύσει πιο εύκολα στην αναίσθητη γυναίκα. Θυμάμαι μερικούς αντίχειρες σηκωμένους εν είδει κομπλιμέντου από τον σύζυγο, τύπου «Καλό είναι». Άντρες σε πλήρη απόδοση.” 

Η τραγωδία των Πελικό έχει πολλές πράξεις. Αρχικά το ίδιο το έγκλημα. Ο Ντομινίκ Πελικό νάρκωνε τη σύζυγό του από το 2011 και μέχρι το 2020 όπου συνελήφθη επειδή βιντεοσκοπούσε παράνομα τα επίμαχα σημεία μιας κοπέλας σε ένα σούπερ μάρκετ στο Μαζάν της Προβηγκίας όπου ζούσε το ζευγάρι. Η αστυνομία μετά την καταγγελία προχώρησε σε κατάσχεση του υπολογιστή του Πελικό. Εκεί βρήκε μια σειρά από βίντεο όπου άντρας βίαζαν μια ναρκωμένη γυναίκα. Δε θα βρεθούν ποτέ οι λέξεις για να περιγράψουν τη σκηνή που η Πελικό αναγνωρίζει πως η γυναίκα είναι αυτή και ότι αυτός που τη νάρκωνε είναι ο άντρας που είχε μοιραστεί μισόν αιώνα μαζί του, που μεγάλωσε μαζί του τρία παιδιά, που τα τελευταία καλοκαίρια απολάμβαναν τα εγγόνια τους να κολυμπούν στην πισίνα του σπιτιού της. 

Στην αυτοβιογραφία δεν μένουν πολλά πράγματα κρυφά. Ειδικά το κομμάτι της δίκης είναι για γερά νεύρα. Η Πελικό εκεί πήρε μια απόφαση που ξάφνιασε ακόμα και τους συνηγόρους της. Ενώ δικαιούταν η δίκη να γίνει κεκλεισμένων των θυρών, ελαχιστοποιώντας έτσι τη διαρροή των πληροφοριών, επέλεξε το αντίθετο – μια δημόσια δίκη. Κάθισε απέναντι στον πρώην σύζυγό της, κοίταξε στα μάτια τους κατηγορούμενους, άκουσε ορισμένες από τις γυναίκες να υπερασπίζονται τους άνδρες τους για την πράξη του βιασμού, άφησε την κοινή γνώμη να παρακολουθήσει γιατί αυτό που επεδίωξε είναι “η ντροπή ν’ αλλάξει στρατόπεδο”.

Το πέτυχε; Σίγουρα η μετατροπή της από θύμα σ’ ένα σύμβολο της εποχής μας ήταν μια διαδρομή που προσέφερε στην Πελικό την ηρεμία που ήθελε. Γιατί πως μπορείς να το ξεπεράσεις όλο αυτό; Στο βιβλίο περιγράφονται οι πρώτες μέρες μετά την αποκάλυψη του εγκλήματος. Τα παιδιά της Πελικό πήγαν και ξήλωσαν όλο το σπίτι στο Μαζάν. Ήθελαν να πετάξουν στη χωματερή όποιες αναμνήσεις μπορούν. Φεύγοντας στο σταθμό του τρένου η Ζιζέλ Πελικό έμεινε με μια βαλίτσα και τον σκύλο της. Σαν να είχε ήδη αποφασίσει ότι είναι έτοιμη να ξεκινήσει τη ζωή της από την αρχή.