Κουφονήσια: Αντιδράσεις για πιθανή “Μυκονοποίηση”

Έντονες αντιδράσεις εκφράστηκαν στο Δημοτικό Συμβούλιο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων κατά τη συνεδρίαση της 11ης Μαρτίου 2026, στο πλαίσιο της διαβούλευσης για την εκπόνηση της μελέτης «Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (Ε.Π.Σ.) των νησιών Κουφονησίων, Ηρακλειάς, Σχοινούσας και Δονούσας».

Στο επίκεντρο βρέθηκε, συγκεκριμένα, το πολεοδομικό πλαίσιο και οι όροι δόμησης, κάτι κομβικό για την ανάπτυξη μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων στα Κουφονήσια. Σε αυτό οι τοπικές αρχές στάθηκαν “απέναντι” καθώς όπως τόνισαν υπάρχει κίνδυνος αλλοίωσης του χαρακτήρα του νησιού. Παράλληλα ζήτησαν δραστικό περιορισμό της κλίμακας των τουριστικών κατασκευών, ώστε να κρατηθεί ο χαρακτήρας του και η απόσταση από άλλα μοντέλα ανάπτυξης όπως αυτό της Μυκόνου.

Χαρακτηριστικά ο αντιδήμαρχος Κουφονησίων Αντώνης Κωβαίος ανέφερε ότι “σύμφωνα με τους στόχους του ΕΠΣ το αναπτυξιακό μοντέλο που προωθείται για τα Κουφονήσια θέτει στον πυρήνα του τον τουρισμό, προσπαθώντας να περιορίσει τη μαζική εκδοχή του, υιοθετεί τον εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου τουριστικού προϊόντος και τη συναρμογή του με τον τουρισμό ειδικών κινήτρων όπως αγροτουρισμός. Θέλω να επιστήσω, πως η προσέγγιση του ΕΠΣ δεν πρέπει λανθασμένα να εστιάσει σε ένα μοντέλο κλασικής τουριστικής ομογενοποίησης, με εκσυγχρονισμό του τουριστικού προϊόντος μέσω της δημιουργίας μεγάλων 4* και 5* ξενοδοχειακών μονάδων 30 ώς 50 κλινών υψηλών απαιτήσεων, καθώς αυτές, δεν συνάδουν με την φυσιογνωμία, τον χαρακτήρα και την ιδιαίτερα μικρή κλίμακα των Κουφονησίων. Αυτές οι δυσανάλογες και απρόσωπες επενδύσεις προσελκύουν κατά κύριο λόγο εξωγενή κεφάλαια, περιθωριοποιώντας την τοπική επιχειρηματικότητα που βασίζεται σε μικρές ήπιες επενδύσεις, ενώ ταυτόχρονα υποβαθμίζουν το υφιστάμενο τουριστικό προϊόν και καταστρατηγούν το περιβάλλον” τόνισε.

Κεντρική πρόταση αποτελεί η σημαντική μείωση της επιτρεπόμενης δόμησης σε εκτός σχεδίου περιοχές. Από τα περίπου 1.500 τ.μ. που ισχύουν σήμερα, προτείνεται η μείωση στα 400 τ.μ. ανά γήπεδο, με επιπλέον 100 τ.μ. αποκλειστικά για βοηθητικές χρήσεις, όπως ρεσεψιόν ή μικρό κατάστημα. Η ρύθμιση αφορά ακίνητα άνω των 8 στρεμμάτων και αποσκοπεί στη διατήρηση της μικρής κλίμακας.

Παράλληλα, εισηγείται η ανέγερση μόνο ισογείων κτιρίων, με κατάργηση των ορόφων εκτός σχεδίου, ώστε να περιοριστούν οι ογκώδεις κατασκευές που επιβαρύνουν το φυσικό τοπίο.

Κατάργηση κολυμβητικών δεξαμενών

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και σε συγκεκριμένες τουριστικές υποδομές. Μεταξύ άλλων, προτείνεται η πλήρης κατάργηση των πισινών –ιδιωτικών και κοινόχρηστων– σε τουριστικά καταλύματα, καθώς και η απαγόρευση δημιουργίας ξενοδοχειακών συγκροτημάτων τύπου “κλάμπινγκ“ και οργανωμένων κάμπινγκ στο Άνω Κουφονήσι.

Στην ίδια λογική, προκρίνεται η ενίσχυση της μικρής κλίμακας φιλοξενίας. Προτείνεται μικρή αύξηση της επιτρεπόμενης δόμησης για αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα, όπως τα ενοικιαζόμενα δωμάτια, από 200 τ.μ. σε 250 τ.μ., ως πιο συμβατή μορφή ανάπτυξης με την ταυτότητα του νησιού.

Αντίστοιχες παρεμβάσεις εξετάζονται και για τις εντός σχεδίου περιοχές, όπου είτε προτείνεται μείωση της δόμησης για ξενοδοχεία (π.χ. από 600 τ.μ. ανά στρέμμα σε περίπου 400 τ.μ.), είτε ακόμη και πλήρης κατάργηση της δυνατότητας ανέγερσής τους, με έμφαση σε κατοικίες και μικρά καταλύματα.

Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική «ήπιας και βιώσιμης ανάπτυξης», που δίνει προτεραιότητα στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, των πόρων και της κοινωνικής συνοχής. Στόχος, όπως επισημάνθηκε, είναι να αποφευχθεί η μετατροπή των Κουφονησίων σε μαζικό, απρόσωπο τουριστικό προορισμό.

Διατήρηση της αυθεντικότητας

Όπως τονίστηκε χαρακτηριστικά, η διεθνής απήχηση των Κουφονησίων βασίστηκε στην αυθεντικότητα, την απλότητα και την ανθρώπινη κλίμακα. Η στροφή προς μεγάλης κλίμακας επενδύσεις, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, ενέχει τον κίνδυνο απώλειας αυτού του συγκριτικού πλεονεκτήματος.

Παράλληλα, διατυπώθηκαν και έντονες κοινωνικοοικονομικές ανησυχίες. Εκφράστηκε ο προβληματισμός ότι οι μεγάλες επενδύσεις συνδέονται κυρίως με εξωγενή κεφάλαια, γεγονός που ενδέχεται να περιορίσει τον ρόλο της τοπικής επιχειρηματικότητας, η οποία βασίζεται σε μικρές, οικογενειακές μονάδες, και να επηρεάσει τη συνοχή και τον τρόπο ζωής της τοπικής κοινωνίας.