“Να μην ξεχάσεις τη Γάζα”: Μαρτυρία από την πρώτη γραμμή

Ο Μιχάλης Φωτιάδης έχει βρεθεί πολλές φορές στη Γάζα, από τα τέλη της δεκαετίας του ’90 μέχρι και την πιο πρόσφατη αποστολή που έκανε ως συντονιστής πεδίου με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα. Επιστρέφει ξανά και ξανά σε έναν τόπο που, όπως λέει, μοιάζει με μια τεράστια φυλακή.

Μέσα από τη μαρτυρία του, ο Μιχάλης που σήμερα εργάζεται στο ελληνικό τμήμα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα ως υπεύθυνος του προγράμματος ιατρικών εκκενώσεων από τη Γάζα, περιγράφει όσα έζησε σε αυτή την αποστολή: την κατάρρευση των δομών υγείας, την καθημερινότητα στα νοσοκομεία, αλλά και την αγωνία για τους ασθενείς που θα μπορούσαν να σωθούν αν μόνο τους δινόταν η δυνατότητα να φύγουν.

Σε μια περιοχή όπου το σύστημα υγείας έχει σχεδόν καταρρεύσει και τα φάρμακα λιγοστεύουν επικίνδυνα, οι ιατρικές εκκενώσεις αποτελούν για πολλούς τη μοναδική ελπίδα επιβίωσης. Περισσότεροι από 18.500 άνθρωποι βρίσκονται σε λίστα αναμονής για να φύγουν από τη Γάζα και να λάβουν θεραπεία που δεν μπορεί να τους προσφερθεί εκεί — μια διαδικασία που καθυστερεί και περιορίζεται, καταδικάζοντας χιλιάδες ασθενείς σε θάνατο.

«Αυτό που κουβαλάω, χρόνια τώρα, από την Γάζα είναι το πόσο σημαντική είναι η ελευθερία, σε μια περιοχή του κόσμου που μοιάζει με τεράστια φυλακή. Από τα τέλη της δεκαετίας του ‘90 που πρωτοπήγα στην Λωρίδα και έμεινα πάνω από δύο χρόνια, μέχρι και τις τρεις φορές που βρέθηκα σε αποστολή με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα κατά την διάρκεια του πρόσφατου πολέμου, η εμπειρία αυτή παραμένει βαθιά χαραγμένη μέσα μου.

Να είσαι εκεί με έναν λαό που ζητάει την ελευθερία του να μπορεί να τραφεί, να έχει πρόσβαση σε βασικά αγαθά, σε υγεία, σε αξιοπρέπεια. Όχι μόνο τώρα που ο πόλεμος έχει αποκλείσει αυτήν την πιθανότητα αλλά εδώ και πολλά χρόνια, που αυτή η «φυλακή» περιορίζει κάθε μορφή ανθρώπινης αξιοπρέπειας και επιβίωσης.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το πιο έντονο αποτύπωμα που μου έχει μείνει είναι το αίσθημα της απανθρωποποίησης των κατοίκων της Γάζας. Δεν είναι μόνο οι πολεμικές επιχειρήσεις που σκοτώνουν αμάχους και παιδιά. Είναι και το αίσθημα της αδυναμίας μπροστά σε μια μεγάλη αδικία, μια δυστοπία σε άπλετο φως. “Μα δεν το βλέπει ο κόσμος, η παγκόσμια κοινότητα;”.

Την ίδια στιγμή, το σύστημα υγείας έχει καταρρεύσει και αποτελεί στόχο πολέμου. Τα εφόδια και τα φάρμακα δεν φτάνουν σε ποσότητες που είναι απαραίτητες για να διατηρήσουν στη ζωή χιλιάδες ασθενείς με βαριά νοσήματα, ενώ οι άνθρωποι της Γάζας ζουν στην πλειοψηφία τους σε αυτοσχέδιες σκηνές ή δίπλα στα ερείπια των σπιτιών τους, χωρίς πρόσβαση σε επαρκή τροφή, νερό και σωστές συνθήκες υγιεινής.

Μετά την εύθραυστη και αναποτελεσματική εκεχειρία του Οκτωβρίου του 2025, δεν ζούσαμε πλέον τους συνεχείς βομβαρδισμούς του προηγούμενου Σεπτεμβρίου. Οι επιθέσεις, οι νεκροί και οι τραυματίες είχαν μειωθεί, αλλά δεν υπήρξε ποτέ επιστροφή σε μια κανονικότητα. Κινούμασταν μέσα σε ό,τι έχει απομείνει από τη Γάζα — ανάμεσα σε ερείπια και απελπισμένους ανθρώπους — για να φτάσουμε στις κλινικές και τα νοσοκομεία που υποστηρίζαμε. Ωστόσο, ο συνεχής αποκλεισμός της ανθρωπιστικής βοήθειας και οι εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες ζωής επιδεινώνουν καθημερινά την κατάσταση, εγκλωβίζοντας τους ανθρώπους σε ένα αδιέξοδο χωρίς προοπτική.

Από τις εικόνες που με στιγμάτισαν περισσότερο ήταν τα πρόωρα μωράκια που πάλευαν για την επόμενη ανάσα τους στις λιγοστές θερμοκοιτίδες που έχουν απομείνει στη Γάζα, στριμωγμένα δυο, τρία ακόμη και τέσσερα μαζί. Θυμάμαι τον αγώνα που κάναμε μαζί με το προσωπικό του νοσοκομείου Al Helou, στην πόλη της Γάζας, για να τα κρατήσουμε στη ζωή εν μέσω εκρήξεων. Να εξασφαλίσουμε φάρμακα, οξυγόνο, ζεστασιά, καύσιμα για τις γεννήτριες, καθαρό νερό.

Το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό δούλευε ασταμάτητα, εξαντλημένο, με το μυαλό του στις οικογένειές του που βρίσκονταν στη ζώνη πυρός. Κι όμως, τα μωράκια, στην πλειοψηφία τους, κατάφεραν να επιβιώσουν.

Υπήρχαν στιγμές που δεν ήταν ακριβώς ο φόβος που κυριαρχούσε, αλλά μια φευγαλέα σκέψη: ότι ίσως σε μια επόμενη επίθεση θα μπορούσαν να χτυπήσουν το γραφείο όπου δούλευα και να τελειώσουν όλα χωρίς καν να το καταλάβω. Όπως συνέβη με χιλιάδες άλλους ανθρώπους που παραμένουν θαμμένοι κάτω από τα ερείπια. Χωρίς την προστασία που υποτίθεται ότι προσφέρει ο Διεθνής Ανθρωπιστικός Νόμος σε ανθρωπιστικές οργανώσεις και ιατρικές δομές.

Κι όμως, αυτή η συνειδητοποίηση δεν οδηγεί στη ματαιότητα. Αντίθετα, σου δίνει δύναμη να συνεχίσεις — να είσαι εκεί, μάρτυρας σε όσα συμβαίνουν, να προσπαθείς να σώσεις ό,τι ανθρωπιά μπορεί να σωθεί. Να βρίσκεσαι, τελικά, στη σωστή πλευρά της Ιστορίας.

Έχω φύγει πολλές «τελευταίες» φορές από τη Γάζα. Και όμως, κάθε φορά η ζωή με έφερνε πίσω. Έφυγα και τον περασμένο Σεπτέμβριο, μαζί με το ποτάμι των εκτοπισμένων, κατά τη διάρκεια της επίθεσης του IDF προς τον Νότο. Χιλιάδες άνθρωποι, διωγμένοι από τον φόβο και τις εντολές εκκένωσης, έπαιρναν για ακόμη μια φορά τον δρόμο της φυγής με όποιο μέσο μπορούσαν να βρουν.

Και επέστρεψα ξανά τον Δεκέμβριο. Αυτή τη φορά, όμως, τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα και άλλες διεθνείς οργανώσεις μπήκαν στο στόχαστρο της κυβέρνησης του Ισραήλ και βρέθηκαν αντιμέτωποι με σκληρά διλήμματα: να υποκύψουν σε παράλογα αιτήματα ή να δουν την υγεία και την επιβίωση των Παλαιστινίων να επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο.

Φεύγοντας, νιώθεις ότι αφήνεις κομμάτια του εαυτού σου πίσω. Σε κατακλύζουν ανάμικτα συναισθήματα πίκρας και αγωνίας για τους συναδέλφους και τους ασθενείς σου, για το τι θα συμβεί όταν δεν θα είσαι πια εκεί. Ταυτόχρονα, υπάρχει και μια βαθιά πίστη ότι οι ντόπιοι συνάδελφοι θα συνεχίσουν, με όσα μέσα διαθέτουν, το έργο τους — με αυτοθυσία, βιώνοντας και οι ίδιοι τις συνέπειες του πολέμου.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ τους συναδέλφους που, όταν σε έβλεπαν κατηφή και απογοητευμένο, σου έδιναν με έναν καλό λόγο και ένα φλιτζάνι ζεστό τσάι κουράγιο για να συνεχίσεις. Ούτε τις εικόνες από το Ραμαζάνι θα ξεχάσω, με τα παιδιά να στολίζουν σκηνές και παραπήγματα με πολύχρωμα λυχνάρια φτιαγμένα από άδεια κουτιά αναψυκτικών — μικρές εκλάμψεις χαράς μέσα στη μιζέρια του πολέμου.

Η ζωή, βέβαια, συνεχίζεται για όσους μένουν πίσω. Όμως η επιβίωση είναι εξαιρετικά δύσκολη και δεν φαίνεται να υπάρχει καμία ορατή λύση, όσο η διεθνής κοινότητα παραμένει αδρανής. Οι συνθήκες αυτές επιβαρύνουν καθημερινά τη σωματική και ψυχική υγεία των ανθρώπων. Και το ερώτημα παραμένει βασανιστικά επίμονο: η ανθρωπότητα δεν βλέπει και δεν αντιδρά στον πόνο και στον θάνατο;

Οι ανάγκες είναι παντού και σε όλα. Νερό, τροφή, στέγαση, υγιεινή, πρόσβαση στην υγεία και την ιατρική φροντίδα, εργασία, βασικές υποδομές όπως σχολεία, υπηρεσίες και δρόμοι. Είναι απαραίτητο να ανοίξουν τα σύνορα για την ανθρωπιστική βοήθεια για να σταματήσει να εισέρχεται με το σταγονόμετρο. Να υπάρξει σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα ακόμη και στους κανόνες του πολέμου.

Παράλληλα, είναι κρίσιμο να βρεθεί τρόπος να φύγουν από τη Γάζα οι 18.500 άνθρωποι, πολλοί από αυτούς παιδιά, που βρίσκονται σε λίστα αναμονής για ιατρικές εκκενώσεις, ώστε να λάβουν τη θεραπεία που μπορεί να τους σώσει τη ζωή σε άλλες χώρες. Οι κυβερνήσεις οφείλουν να δεχτούν περισσότερους ασθενείς, διαφορετικά ο αριθμός των νεκρών θα συνεχίσει να αυξάνεται καθημερινά.

Η ελληνική κυβέρνηση έχει μέχρι στιγμής δεχτεί μόλις 10 ασθενείς. Ωστόσο, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα — ως χώρα και ως κοινωνία — γιατί πρόκειται για ζήτημα ζωής και θανάτου. Είναι ζήτημα αξιοπρέπειας, ανθρωπιάς και αλληλεγγύης.

Οι ντόπιοι συνάδελφοι, παρά τη θλίψη για την αποχώρηση του διεθνούς προσωπικού, συνεχίζουν να εργάζονται με επαγγελματισμό και αφοσίωση μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι ισραηλινές αρχές δεν επιτρέπουν την είσοδο φαρμάκων και ιατρικών προμηθειών στη Λωρίδα της Γάζας. Τα αποθέματα εξαντλούνται, και η σκέψη του τι θα ακολουθήσει είναι τρομακτική — με την ελπίδα ότι η ανθρωπότητα θα «ξυπνήσει» από αυτόν τον λήθαργο.

Στα τέλη Φεβρουαρίου, μπήκα στο τελευταίο λεωφορείο που έφευγε από τη Γάζα μαζί με τους τελευταίους διεθνείς συναδέλφους. Με δάκρυα και έναν βαθύ πόνο στην ψυχή. Με μια υπόσχεση: Θα τα ξαναπούμε σύντομα. Siso. See you soon. Και ένα μήνυμα: «Να μην ξεχάσεις την Γάζα».

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα υποστηρίζουν αυτή τη στιγμή δύο νοσοκομεία στη Γάζα: το Nasser και το Al Helou, ενώ λειτουργούν δύο νοσοκομεία πεδίου στο Deir Al-Balah και τέσσερα κέντρα πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης στο Al Mawasi, στο Al Attar, στο Khan Yunis και στην πόλη της Γάζας. Παράλληλα, λειτουργούν και υποστηρίζουν έξι ιατρικά σημεία που παρέχουν φροντίδα τραυμάτων, φυσιοθεραπεία και άλλες υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης (ένα στο Deir El Balah, ένα στην πόλη της Γάζας και τέσσερα στη Βόρεια Γάζα), καθώς και τρεις κλινικές (μία στο Khan Younis και δύο στην πόλη της Γάζας). Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα επίσης διανέμουν πόσιμο νερό. Συνολικά διανεμήθηκαν πάνω από 100 εκατομμύρια λίτρα νερού τον Μάρτιο του 2026.

Υποστήριξε εδώ το Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα ώστε να ανταποκρίνονται από το πρώτο λεπτό σε κάθε επείγον.