Γιατί ΗΠΑ και Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν και πόσο θα μπορούσε να διαρκέσει ο πόλεμος;

Οι επιθέσεις που εξαπέλυσαν ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν πήραν νέες διαστάσεις, μετά την ανακοίνωση θανάτου του ανώτατου ηγέτη της χώρας, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Πριν καν ανακοινωθεί ο θάνατος του Χαμενεΐ, η Τεχεράνη απάντησε εκτοξεύοντας πυραύλους και drones στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, με βασικούς στόχους το Ισραήλ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Ιορδανία, τη Σαουδική Αραβία, την Κύπρο και τα πλοία που περνούσαν από το Στενό του Χορμούζ.

Το “κερασάκι” σε αυτή την τούρτα, ήταν η εμπλοκή της Χεζμπολάχ στη σύγκρουση, εκτοξεύοντας ρουκέτες στο Ισραήλ από τις βάσεις της στο Λίβανο.

Ακολουθεί ένα χρονοδιάγραμμα της πορείας του πολέμου, τις επιπτώσεις του στην περιοχή και τη διάρκεια του πολέμου.

Τι συνέβαινε στο Ιράν;

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν εκτεταμένα πλήγματα το Σάββατο, στοχεύοντας στις πυραυλικές υποδομές του Ιράν, στρατιωτικές τοποθεσίες και ανώτερα ηγετικά στελέχη.

Ο Χαμενεΐ, ο οποίος ηγούνταν του Ιράν από το 1989, σκοτώθηκε όταν το συγκρότημά του στην Τεχεράνη καταστράφηκε κατά το πρώτο κύμα των επιθέσεων.

Οι Δυνάμεις Άμυνας του Ισραήλ (IDF) ανέφεραν ότι δεκάδες ανώτατοι πολιτικοί και ηγέτες του Ιράν, καθώς και ηγετικά στελέχη του Ιρανικού Σώματος Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), σκοτώθηκαν, συμπεριλαμβανομένων του γραμματέα του Συμβουλίου Άμυνας Αλί Σαμχανί, του Υπουργού Άμυνας Στρατηγού Αζίζ Νασιρχαντέχ και του Διοικητή του IRGC, Στρατηγού Μοχάμαντ Πακπούρ.

Το IRGC ανακοίνωσε νέο αρχηγό, τον Αχμάντ Βαχίδι.

Ο Ερυθρός Σταυρός του Ιράν ανέφερε ότι 555 άνθρωποι σε 130 περιοχές έχουν σκοτωθεί. Σύμφωνα με ιρανικές αρχές, πάνω από 150 άτομα, περιλαμβανομένων παιδιών, σκοτώθηκαν σε πλήγμα σε σχολείο στο νότιο Ιράν κοντά σε βάση του IRGC.

Η σύνδεση στο διαδίκτυο στο Ιράν έχει σχεδόν πλήρως περιοριστεί και ο εναέριος χώρος του Ιράν είναι κλειστός, αν και ο στρατός του Ιράν εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να εξαπολύει αντεπίθεση.

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ πραγματοποίησαν περισσότερα πλήγματα την Κυριακή, χτυπώντας την πρωτεύουσα και άλλες περιοχές. Ο Τραμπ δήλωσε ότι εννέα ιρανικά πολεμικά πλοία έχουν βυθιστεί και το ναυτικό αρχηγείο του Ιράν έχει καταστραφεί.

Γιατί επιτέθηκαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν;

Ο Τραμπ δήλωσε ότι ο στόχος της επιχείρησης είναι να «διασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα».

«Θα καταστρέψουμε τους πυραύλους τους και θα ισοπεδώσουμε τη βιομηχανία πυραύλων τους. Θα καταστραφεί πλήρως και πάλι», είπε σε ένα 8λεπτο βίντεο που δημοσίευσε το Σάββατο το πρωί στην πλατφόρμα Truth Social.

Επίσης προειδοποίησε τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις να παραδοθούν και να παραδώσουν τα όπλα τους με αντάλλαγμα «πλήρη ακαταδίωξία», αλλιώς «θα αντιμετωπίσουν σίγουρο θάνατο».

Ο Τραμπ κάλεσε τον ιρανικό λαό να προετοιμαστεί να ανατρέψει το θεοκρατικό καθεστώς: «Όταν τελειώσουμε, αναλάβετε την κυβέρνηση. Θα είναι δική σας. Αυτή θα είναι ίσως η μόνη ευκαιρία σας για γενιές».

Η τεράστια στρατιωτική επιχείρηση -την οποία οι ΗΠΑ ονόμασαν Επιχείρηση “Επική Οργή” ακολούθησε εβδομάδες απειλών από τον Τραμπ ότι θα διατάξει στρατιωτική δράση αν το Ιράν δεν συμφωνήσει σε μια νέα συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Το Ιράν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι οι πυρηνικές του δραστηριότητες είναι καθαρά ειρηνικές.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) δήλωσε ότι στόχος είναι να «διαλύσουν την ασφάλεια του καθεστώτος του Ιράν, δίνοντας προτεραιότητα στις τοποθεσίες που συνιστούν άμεση απειλή».

Νωρίτερα, ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, είπε ότι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ ξεκίνησαν την «επιχείρηση για να απομακρύνουν την υπαρξιακή απειλή που θέτει το τρομοκρατικό καθεστώς στο Ιράν».

Το Ιράν χαρακτήρισε τις επιθέσεις «απρόκλητες, παράνομες και παράτυπες», και αντέδρασε με εκτεταμένες επιθέσεις στην περιοχή.

Πώς απάντησε το Ιράν;

Το Ιράν εκτόξευσε βαλλιστικούς πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ, αρκετών αραβικών χωρών της Μέσης Ανατολής με συνδέσεις με τις ΗΠΑ, μία βρετανική στρατιωτική βάση στην Κύπρο και πλοία κοντά στις ιρανικές ακτές.

Το IRGC ανέφερε ότι στόχευσε κυβερνητικά και στρατιωτικά σημεία του Ισραήλ στο Τελ Αβίβ και αλλού, ενώ εννέα άτομα σκοτώθηκαν όταν πλήγμα έπληξε μια κατοικημένη περιοχή στο Μπετ Σέμες.

Το Υπουργείο Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου (MoD) επιβεβαίωσε ότι ένα drone χτύπησε την βρετανική βάση Ακρωτηρίου στην Κύπρο. Κανείς δεν σκοτώθηκε ή τραυματίστηκε στην επίθεση, αλλά το MoD ανέφερε ότι κάποια άτομα μεταφέρθηκαν εκτός της βάσης RAF.

Το Κατάρ, το Μπαχρέιν, η Ιορδανία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ (όλα χώρες με αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις) έχουν γίνει στόχοι, όπως και το Ομάν και η Σαουδική Αραβία.

Επιπλέον επιθέσεις ακούστηκαν τη Δευτέρα στον Κόλπο, περιλαμβανομένων των πόλεων Ντουμπάι, Ντόχα και Μανάμα. Ο στρατός του Ιράν δήλωσε ότι χρησιμοποίησε 15 πυραύλους κρουζ σε επιθέσεις κατά αμερικανικής αεροπορικής βάσης στο Κουβέιτ και πλοίων στον Ινδικό Ωκεανό.

Στρατιωτικές εγκαταστάσεις και πολιτικά σημεία, όπως ξενοδοχεία στο Ντουμπάι, έχουν πληγεί.

Οι ΗΠΑ και οι αραβικοί σύμμαχοι εξέδωσαν κοινή δήλωση καταδικάζοντας τις επιθέσεις του Ιράν στους Κόλπους, λέγοντας ότι «ο στόχος των πολιτών και των χωρών που δεν συμμετέχουν στις εχθροπραξίες είναι απερίσκεπτη και αποσταθεροποιητική συμπεριφορά».

Πόσο καιρό μπορεί να διαρκέσει ο πόλεμος και πώς επηρεάζει την οικονομία και τις τιμές ενέργειας;

Η αστάθεια στη Μέση Ανατολή έχει αρχίσει να επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία, ιδίως λόγω της στοχευμένης βιομηχανίας ενέργειας του Κόλπου.

Τα ιρανικά drones έχουν επιτεθεί στο διυλιστήριο Ras Tanura στη Σαουδική Αραβία, προκαλώντας μερικό κλείσιμο, δήλωσε το υπουργείο Ενέργειας της χώρας.

Η κρατική ενεργειακή εταιρεία του Κατάρ δήλωσε ότι διέκοψε την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου λόγω των επιθέσεων του Ιράν, προκαλώντας αύξηση στις τιμές του αερίου.

Το Ιράν προειδοποίησε τα πλοία να μην περάσουν από το Στενό του Χορμούζ, έναν σημαντικό ναυτιλιακό διάδρομο μέσω του οποίου μεταφέρεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Υπήρξε αύξηση 10% στην παγκόσμια τιμή του πετρελαίου, προκαλώντας φόβους για αύξηση των τιμών της βενζίνης και ευρύτερες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία. Οι τιμές του φυσικού αερίου αυξήθηκαν επίσης έως και 25%.

Πώς θα επιλεγεί ο διάδοχος του Χαμενεΐ;

Το Ιράν έχει δηλώσει ότι θα διορίσει νέο ανώτατο ηγέτη άμεσα. Έχει σχηματιστεί ένα μεταβατικό συμβούλιο ηγεσίας για να κυβερνήσει προσωρινά τη χώρα, αποτελούμενο από τον Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, τον επικεφαλής της δικαιοσύνης Γκολαμχουσεΐν Μοχσενί Ετζέι και τον ανώτερο κληρικό Αλίρεζα Αραφί.

Η επίσημη επιλογή του νέου ανώτατου ηγέτη θα γίνει από τους 88 ανώτερους κληρικούς που είναι γνωστοί ως η Συνέλευση των Ειδικών.

Σύμφωνα με το σύνταγμα της χώρας, αυτοί οι κληρικοί πρέπει να επιλέξουν τον νέο ανώτατο ηγέτη το συντομότερο δυνατό, αλλά αυτό μπορεί να αποδειχθεί δύσκολο για λόγους ασφάλειας ενόψει των επιθέσεων.

Είναι ασφαλές να ταξιδέψει κανείς στην περιοχή και πόσο μπορεί να διαρκέσει ο πόλεμος;

Το Σάββατο, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι επιθέσεις κατά του Ιράν «θα συνεχιστούν, αδιάκοπα κατά τη διάρκεια της εβδομάδας ή, όσο είναι αναγκαίο», αλλά έκτοτε πρότεινε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε στην εφημερίδα New York Times την Κυριακή ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα μπορούσαν να διατηρήσουν τις επιχειρήσεις στο ίδιο τέμπο για τέσσερις έως πέντε εβδομάδες και δήλωσε στην Daily Mail ότι μπορεί να διαρκέσει «τέσσερις εβδομάδες ή λιγότερο».

Ο Νετανιάχου δήλωσε το Σάββατο «αυτή η εκστρατεία θα συνεχιστεί όσο χρειάζεται».

Χιλιάδες πτήσεις έχουν ανασταλεί προς και από την περιοχή, σε μία από τις πιο σοβαρές διαταραχές στις παγκόσμιες πτήσεις από την πανδημία Covid-19.