Γιατί παραμένει άφαντος ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ;

Σχεδόν 48 ώρες μετά τον διορισμό του ως τρίτου Ανώτατου Ηγέτη στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ παραμένει άφαντος.

Όπως λέει το CNN, δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα κανένα βίντεο με μήνυμά του προς τα πλήθη των υποστηρικτών που έχουν βγει στους δρόμους σε όλο το Ιράν για να του ορκιστούν πίστη, ούτε έχει εκδοθεί γραπτή δήλωση από τον ίδιο ή το γραφείο του.

Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης βασίζονται σε αρχειακό υλικό για να τον παρουσιάσουν στο κοινό, ενώ τα δίκτυα κρατικής προπαγάνδας χρησιμοποιούν κατά κόρον βίντεο και εικόνες τεχνητής νοημοσύνης (AI) για να φιλοτεχνήσουν το προφίλ ενός πάνσοφου ηγέτη που δικαιωματικά κληρονομεί τα ηνία της εξουσίας.

Η κεντρική τοιχογραφία στην πλατεία Βαλί Ασρ της Τεχεράνης, που αποτελεί εδώ και καιρό τον καμβά του επίσημου κρατικού αφηγήματος, δείχνει τώρα έναν νεαρό Χαμενεΐ να λαμβάνει την ιρανική σημαία από τον δολοφονηθέντα πατέρα του, υπό το εγκριτικό βλέμμα του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, ιδρυτή της Επανάστασης. Το μήνυμα είναι εσκεμμένο: μια απρόσκοπτη παράδοση της σκυτάλης. Αυτό που αποφεύγει επιδεικτικά είναι οποιαδήποτε αναμέτρηση με την κεντρική αντίφαση στην καρδιά του: μια διαδοχή από πατέρα σε γιο, σε ένα σύστημα που γεννήθηκε από μια επανάσταση ενάντια στην κληρονομική μοναρχία.

Μια ένδειξη για την απουσία του νέου ηγέτη ίσως προέρχεται από αναφορές των κρατικών μέσων ενημέρωσης ότι και ο ίδιος έχει τραυματιστεί σε αυτό που αποκαλείται «Πόλεμος του Ραμαζανιού». Ίσως οι αναφερόμενοι τραυματισμοί του να τον εμπόδισαν να εμφανιστεί σε βίντεο, αν και αυτό δεν θα εξηγούσε την έλλειψη γραπτής δήλωσης. Ένας άλλος παράγοντας θα μπορούσε να είναι η απογοήτευση που εξέφρασε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τον διορισμό του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ μετά τη δολοφονία του πατέρα του. Όταν ρωτήθηκε τη Δευτέρα αν ο νέος Ανώτατος Ηγέτης αποτελεί στόχο, ο Τραμπ απάντησε ότι δεν ήθελε να σχολιάσει.

Ωστόσο, ακόμη και αν ο ηγέτης παραμένει κρυμμένος, φαίνεται ότι το ευρύτερο πολιτικό σώμα εξακολουθεί να λειτουργεί χωρίς καμία ένδειξη αλλαγής στην πολεμική στάση· περισσότερες δημόσιες δηλώσεις πίστης έχουν εμφανιστεί από όλο το πολιτικό φάσμα, με προσωπικότητες όπως ο μεταρρυθμιστής πρώην πρόεδρος Μοχάμαντ Χαταμί να προβαίνει σε δήλωση την Τρίτη. Ίσως η απλή σκέψη ότι η θέση δεν παραμένει πλέον κενή είναι αρκετή για να διατηρήσει την πολεμική ορμή.

Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: Ο σκληροπυρηνικός κληρικός με μεγάλη περιουσία στην Ευρώπη

Ο Μοτζταμπα Χαμενεΐ έχει διατηρήσει χαμηλό προφίλ, αποφεύγοντας δημόσιες ομιλίες, κηρύγματα της Παρασκευής και πολιτικές δηλώσεις, με αποτέλεσμα πολλοί Ιρανοί να μην έχουν ακούσει τη φωνή του, παρότι γνώριζαν εδώ και χρόνια ότι είναι ανερχόμενο αστέρι στο θεοκρατικό καθεστώς.

Για σχεδόν δύο δεκαετίες, αντίπαλοι εντός και εκτός Ιράν συνδέουν το όνομά του με τη βίαιη καταστολή Ιρανών διαδηλωτών. Το 2009, κατά την Πράσινη Κίνηση, κατηγορήθηκε για παρέμβαση στις εκλογές και για τη χρήση της παραστρατιωτικής δύναμης Basij του IRGC κατά ειρηνικών διαδηλωτών. Οι δυνάμεις Basij βρίσκονται μέχρι σήμερα στο επίκεντρο της καταστολής πολλών κύκλων διαδηλώσεων, όπως εκείνες τον Ιανουάριο, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και διεθνείς οργανισμοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανέφεραν χιλιάδες θανάτους από κρατικές δυνάμεις.

Ο Χαμενεΐ καλλιέργησε στενές σχέσεις με το IRGC από νεαρή ηλικία, υπηρετώντας στο Τάγμα Χαμπίμπ στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980, ενώ συνάδελφοί του ανέλαβαν κορυφαίες θέσεις στο σύστημα ασφαλείας και πληροφοριών της νεοσύστατης τότε Ισλαμικής Δημοκρατίας. Πολλοί σύντροφοί του, συμπεριλαμβανομένων άλλων κληρικών, κατέλαβαν ηγετικές θέσεις στον μηχανισμό ασφάλειας και πληροφοριών της τότε νεοσύστατης Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Υπό τους περιορισμούς αμερικανικών και δυτικών κυρώσεων, ο Χαμενεΐ έχει δημιουργήσει μια οικονομική αυτοκρατορία με περιουσιακά στοιχεία σε πολλές χώρες, χωρίς το όνομά του να εμφανίζεται άμεσα σε συναλλαγές, αλλά μέσω δικτύου συνεργατών του ιρανικού καθεστώτος.

Η Bloomberg έχει συνδέσει τον Χαμενεΐ με τον Άλι Ανσάρι, ο οποίος βρέθηκε στο επίκεντρο της προσοχής στα τέλη του προηγούμενου έτους, μετά τη βίαιη διάλυση της Τράπεζας Ayandeh από το κράτος, καθώς κατέρρευσε λόγω δανείων σε ανώνυμους εσωτερικούς και συσσώρευσης τεράστιων χρεών. Η διάλυση της τράπεζας επιδείνωσε τον πληθωρισμό στο Ιράν, φτωχοποιώντας τους Ιρανούς, καθώς οι ζημιές καλύφθηκαν εν μέρει με δημόσιους πόρους.

Ούτε ο Χαμενεΐ ούτε ο Ανσάρι έχουν δημόσια απαντήσει στις συνδέσεις και τις κατηγορίες, οι οποίες περιλαμβάνουν και την αγορά πολυτελών ακινήτων σε ευρωπαϊκές χώρες.

Τα θρησκευτικά του προσόντα έχουν επίσης αμφισβητηθεί, καθώς είναι Χοτζατολεσλάμ, δηλαδή μέτριου επιπέδου κληρικός, και όχι Αγιατολάχ. Ωστόσο, ο πατέρας του δεν ήταν Αγιατολάχ όταν έγινε ηγέτης το 1989 και η νομοθεσία τροποποιήθηκε για να τον διευκολύνει, επομένως πιθανός είναι ένας παρόμοιος συμβιβασμός και για τον ίδιο.

Ένα τριμελές συμβούλιο, αποτελούμενο από τον σκληροπυρηνικό κληρικό και μέλος του Συμβουλίου Φρουρών Αλίρεζα Αραφί, τον υπερσυντηρητικό κληρικό και επικεφαλής της δικαιοσύνης Γκολάμ-Χοσεΐν Μοσένι-Ετζέι και τον Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, είχε έως τώρα νομικά αναλάβει την προσωρινή διακυβέρνηση.

Σύμφωνα με το ιρανικό δίκαιο, το 88μελές κληρικό σώμα της Συνέλευσης Ειδικών, που τα γραφεία του βομβαρδίστηκαν μαζί με άλλα κρατικά κέντρα, ήταν υπεύθυνο για την ανακοίνωση του νέου ανώτατου ηγέτη.