Γιατί το ιρανικό καθεστώς αντέχει παρά τις καταστροφικές απώλειες

Ενώ ΗΠΑ και Ισραήλ επιχειρούν να παρουσιάσουν το Ιρανικό καθεστώς ως ξοφλημένο, εκείνο φαίνεται μέχρι στιγμής να επιβιώνει, παρά τις ηχηρές απώλειες στην ηγεσία του, την ίδια ώρα που τα μηνύματα από το εσωτερικό του Ιράν δείχνουν περισσότερο τάσεις συσπείρωσης απέναντι στις επιθέσεις που δέχεται η χώρα, παρά προσπάθειες ανατροπής του.

Το αιματοκύλισμα άλλωστε στο δημοτικό σχολείο θηλέων στη Μινάμπ την πρώτη ημέρα του πολέμου, ήταν ένα γεγονός που συγκλόνισε τους Ιρανούς και πέρα από τον πόνο τους γέμισε και οργή, όταν αντίκρυσαν τα άψυχα κορμιά και τους ανοιγμένους τάφους που προορίζονταν για δεκάδες μικρά κορίτσια.

Οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν έχουν αποδεκατίσει τα υψηλότερα κλιμάκια της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, έχει καταστρέψει κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές διοίκησης και ελέγχου και μαχητικές δυνατότητες, και έχει προκαλέσει ζημιές σε πολιτικά κτίρια σε όλη τη χώρα, αλλά το καθεστώς φαίνεται να αντέχει.

Στην Τεχεράνη, το εντεινόμενο σφυροκόπημα φαίνεται να έχει φέρει αλλαγές στη διαδικασία διαδοχής μετά τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, μια ένδειξη προσαρμοστικότητας του Ιρανικού καθεστώτος. Η κηδεία του Χαμενεΐ αναβλήθηκε καθώς η ομάδα που ήταν επιφορτισμένη με την επιλογή του διαδόχου του έγινε στόχος ισραηλινών επιδρομών. Μετά από αυτήν την επίθεση, τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ανακοίνωσαν ότι η ψηφοφορία για τον επόμενο ανώτατο ηγέτη θα διεξαχθεί εξ αποστάσεως.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής, περίπου έξι ημέρες μετά την έναρξη ενός πολέμου που έχει πλήξει 12 χώρες σε όλη τη Μέση Ανατολή, οι μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν έχουν απειλήσει την εξουσία του ιρανικού καθεστώτος, σύμφωνα με Ευρωπαίους και Άραβες αξιωματούχους που έχουν ενημερωθεί για τις αξιολογήσεις της θέσης του καθεστώτος από την έναρξη της σύγκρουσης και μίλησαν στην Washington Post.

Το Ιράν, λένε οι αξιωματούχοι, ήταν προετοιμασμένο για αυτή τη σύγκρουση. Οι δομές διοίκησης που δημιουργήθηκαν για να επιβιώσουν από μια επίθεση η οποία θα έθετε εκτός τον ανώτατο ηγέτη του καθεστώτος φαίνεται να παραμένουν ουσιαστικά άθικτες, επιτρέποντας στα ιρανικά αντίποινα εναντίον του Ισραήλ, του Κατάρ και του Μπαχρέιν να ξεκινήσουν μέσα σε λίγες ώρες από τις αρχικές επιθέσεις. Και εντός της χώρας από την έναρξη της σύγκρουσης, οι Ιρανοί έχουν αναφέρει αυξημένη παρουσία ασφαλείας στους δρόμους της πόλης, με τις παραστρατιωτικές δυνάμεις της Basij να περιπολούν με μοτοσικλέτες.

«Οι ανώτεροι ηγέτες του Ιράν είναι νεκροί. Το λεγόμενο κυβερνητικό συμβούλιο που θα μπορούσε να είχε επιλέξει έναν διάδοχο, είναι νεκρό, αγνοείται ή κρύβεται σε καταφύγια, πολύ τρομοκρατημένο για να καταλάβει καν το ίδιο δωμάτιο», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγσεθ σε ενημέρωση την Τετάρτη, επαινώντας τις επιτυχίες καθώς περιέγραφε τον τρόπο με τον οποίο θα επεκταθούν οι επιχειρήσεις.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε την Τρίτη ότι οι επιθέσεις σκότωσαν «τους περισσότερους ανθρώπους» που οι Ηνωμένες Πολιτείες προτιμούσαν να αντικαταστήσουν τα πρόσφατα δολοφονηθέντα μέλη του καθεστώτος.

Το Ιρανικό καθεστώς δεν βρίσκεται αντιμέτωπο με εξεγέρσεις ή αποστασίες

Παρά την ένταση των επιθέσεων και την ευρεία φύση της καταστροφής, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αναφορές για σημαντικές αποστασίες εντός των τάξεων του καθεστώτος ή για λαϊκές εξεγέρσεις, σύμφωνα με ευρωπαϊκές και αραβικές εκτιμήσεις που περιγράφονται στην Washington Post από αξιωματούχους αυτών των χωρών.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών επίσης δεν είδαν σημάδια εξεγέρσεων ή αποστασιών τις πρώτες ημέρες της εκστρατείας, σύμφωνα με ένα άτομο που γνωρίζει την κατάσταση και μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας για να περιγράψει μια συνεχιζόμενη επιχείρηση.

«Δεν υπάρχει ούτε ένα σημάδι ότι κάτι στο σύστημα έχει σπάσει ή έχει αποστατήσει. Τίποτα. Μηδέν», δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας για να περιγράψει τις κυβερνητικές ενημερώσεις σχετικά με τις τελευταίες αξιολογήσεις της ισχύος του ιρανικού καθεστώτος. «Ο έλεγχος είναι πλήρης», είπε.

Ο αξιωματούχος είπε ότι γνώριζε αναφορές για μη εμφάνιση των δυνάμεων ασφαλείας του καθεστώτος για την εκτέλεση των καθεστωτικών καθηκόντων, αλλά εκτιμά ότι αυτό θα μπορούσε να οφείλεται σε εντολές να μην συγκεντρώνονται πλέον σε συγκροτήματα και στρατώνες, από φόβο μήπως στοχοποιηθούν.

Το σύστημα άμεσης αντικατάστασης των αξιωματούχων που δολοφονούνται

Οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η στρατιωτική και πολιτική διοίκηση του Ιράν έχει αποδειχθεί ανθεκτική λόγω του «πολυεπίπεδου συστήματος» που δημιούργησε το καθεστώς για να αντέξει σε μια κρίση, αποκεντρώνοντας την ηγεσία διορίζοντας πολλά άτομα για να αντικαταστήσουν αμέσως οποιαδήποτε βασική προσωπικότητα που θα μπορούσε να σκοτωθεί.

Μετά τον θάνατο του Ιρανού υπουργού Άμυνας Αζίζ Νασιρζαντέχ σε επιθέσεις το Σάββατο, ο Ματζίντ Εμπνελρεζά διορίστηκε υπηρεσιακός υπουργός τη Δευτέρα από τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος φημολογείται ότι είχε γίνει στόχος των αρχικών επιθέσεων. Έκτοτε, δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης εικάζουν ότι ο Εμπνελρεζά σκοτώθηκε σε επόμενες επιθέσεις, αλλά τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης δεν έχουν απαντήσει στους ισχυρισμούς.

Ενόψει της σύγκρουσης, δήλωσε ένας ανώτερος Άραβας αξιωματούχος, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο πίστευαν ότι το Ιράν θα ήταν πιο ευάλωτο σε εξωτερικές στρατιωτικές πιέσεις και ότι η πιθανή δολοφονία του ανώτατου ηγέτη θα αποτελούσε ένα πρώιμο σημείο καμπής, πυροδοτώντας μια μαζική κινητοποίηση κατά του καθεστώτος.

«Περιμέναμε τις διαδηλώσεις στους δρόμους, αλλά μας εξέπληξε η ενότητά τους», είπε, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας για να περιγράψει τον ευαίσθητο εσωτερικό σχεδιασμό.

Τον Ιανουάριο, ενώ το καθεστώς βρισκόταν σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση λόγω των μαζικών αντικυβερνητικών διαμαρτυριών σε όλη τη χώρα και απάντησε με βάναυση καταστολή, πολλοί από τους γείτονες του Ιράν εκτίμησαν πως υπάρχει μια βαθιά αδυναμία στις πολιτικές δομές και τις δομές ασφαλείας της ηγεσίας.

Ωστόσο, εν μέσω μιας τέτοιας αδυσώπητης εκστρατείας βομβαρδισμών, η δομή διακυβέρνησης έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό άθικτη και συνεχίζει να ασκεί μονομερή έλεγχο, εκπλήσσοντας τους έμπειρους παρατηρητές του Ιράν στην περιοχή. Τόσο οι Ευρωπαίοι όσο και οι Άραβες αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι το ιρανικό καθεστώς παραμένει αδιαφανές και η κατάρρευσή του μπορεί να είναι σχεδόν αδύνατο να αναμένεται από έξω.

Με το σταγονόμετρο οι πληροφορίες που έρχονται από το Ιράν

Οι πληροφορίες σχετικά με τον αντίκτυπο των επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν είναι σποραδικές. Η χώρα βρίσκεται υπό σχεδόν πλήρη διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο. Ωστόσο, η αρχική ανάλυση οπτικού υλικού που πραγματοποίησε η Washington Post αποκάλυψε εκτεταμένες ζημιές σε στρατιωτικούς στόχους, κυβερνητικά κτίρια και δομές εσωτερικής ασφάλειας. Το Ισραήλ έχει επίσης ισχυριστεί πρόσφατα ότι πραγματοποιήθηκαν επιθέσεις που στόχευαν το κληρικό κατεστημένο του Ιράν.

Συνολικά, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, περισσότεροι από 2.000 στόχοι επλήγησαν εντός του Ιράν σε διάστημα τεσσάρων ημερών. Οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις δήλωσαν ότι τα αεροσκάφη τους έχουν ρίξει περισσότερα από 4.000 πυρομαχικά στο Ιράν από το Σάββατο.

«Αναμφίβολα, το Ιράν έχει αποδυναμωθεί σημαντικά», δήλωσε ο Γκρέγκορι Μπρου, αναλυτής για το Ιράν στο Eurasia Group. Λαμβάνοντας υπόψη μόνο τις στρατιωτικές απώλειες του Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατέστρεψαν το μεγαλύτερο μέρος του ναυτικού της χώρας, ένα σημαντικό μέρος του πυραυλικού της αποθέματος και τα μέσα παραγωγής περισσότερων πυραύλων, είπε.

«Ανατινάζουν πολλά κτίρια, αλλά τα περισσότερα από αυτά τα κτίρια είναι πιθανώς άδεια. Καταστρέφουν το φυσικό οικοδόμημα της Ισλαμικής δημοκρατίας», είπε ο Μπρου.

Εν τω μεταξύ, η αστυνομική δύναμη του Ιράν και οι Basij συνεχίζουν να λειτουργούν, σύμφωνα με Ιρανούς που βρίσκονται εντός της χώρας, δήλωσε ο Ευρωπαίος αξιωματούχος. Ο Μπρου είπε ότι αυτό συμβαίνει επειδή αυτές οι δυνάμεις δεν χειρίζονται βαρέα όπλα και μπορούν να φύγουν γρήγορα από κτίρια που γίνονται εύκολα στόχοι από αέρος και στη συνέχεια να επανεμφανιστούν μόλις σταματήσουν οι μάχες.

Η αναδιοργάνωση των Ιρανών, οι νέες εντολές και οι στόχοι

Μετά τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου, το Ιράν συγκρότησε τις ένοπλες δυνάμεις του εν αναμονή περαιτέρω επιθέσεων με στόχο την ηγεσία του. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί αναφέρθηκε στην αναδιοργάνωση σε συνέντευξή του στο Al Jazeera την Κυριακή, στην οποία περιέγραψε τις ιρανικές στρατιωτικές μονάδες ως «απομονωμένες» και ενεργώντας βάσει «γενικών οδηγιών που τους δόθηκαν εκ των προτέρων».

Δεν είναι σαφές για πόσο καιρό θα μπορέσει το Ιράν να αντέξει απέναντι στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο ρυθμός των ιρανικών αντιποίνων μειώθηκε, γεγονός που υποδηλώνει ότι το Ιράν έχει περιορισμένα πυρομαχικά ή δεν έχει πρόσβαση σε θαμμένα αποθέματα. Ωστόσο, την Πέμπτη σημειώθηκαν έντονες εκρήξεις από ιρανικές επιθέσεις ως αντίποινα εναντίον του Μπαχρέιν, του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Καθώς η σύγκρουση εξελίσσεται και οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν αναγκάζονται να προσαρμοστούν και να καταρτίσουν νέα σχέδια, οι απώλειες στην ηγεσία της χώρας θα μπορούσαν να γίνουν πιο σοβαρές.

Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι είναι έτοιμοι για μια μάχη μακράς διάρκειας εναντίον στρατιωτικά ανώτερων αντιπάλων. Η Τεχεράνη πιστεύει ότι ο μόνος τρόπος για να επικρατήσει είναι αν καταφέρει να ξεπεράσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, σύμφωνα με έναν δεύτερο Ευρωπαίο αξιωματούχο που ενημερώθηκε για τις αξιολογήσεις της ισχύος του ιρανικού καθεστώτος από την έναρξη του πολέμου.

«Καταλαβαίνουν ότι δεν θα μπορέσουν να νικήσουν τον ισχυρότερο στρατό στον κόσμο, αλλά με ασύμμετρο πόλεμο μπορούν να προσπαθήσουν να προκαλέσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ζημιά, για να κάνουν τις ΗΠΑ να επιδιώξουν αποκλιμάκωση», είπε. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Ιράν έχει δώσει προτεραιότητα σε αντίποινα εναντίον των χωρών του Περσικού Κόλπου και των χωρών που θα μπορούσαν να αρχίσουν να πιέζουν τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιδιώξουν μια αποκλιμάκωση, δήλωσε ο αξιωματούχος.

Ο αξιωματούχος είπε ότι το Ιράν έχει στοιχηματίσει ότι το σύστημά του και ο λαός του είναι πιο ικανοί να αντέξουν παρατεταμένες δυσκολίες από εκείνους του Περσικού Κόλπου και των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά προειδοποίησε ότι όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο πιο θανατηφόρα είναι πιθανό να γίνει από όλες τις πλευρές. «Αυτό το καθεστώς έχει φτιαχτεί για να διαρκέσει και δεν πρόκειται να φύγει ήσυχα», εξήγησε.