Τι συμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα στο διάστημα;

Τέλος καλό, όλα καλά για την αποστολή Artemis II. Οι αστροναύτες Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ, Κριστίνα Κόουκ κι ο Τζέρεμι Χάνσεν προσθαλασσώθηκαν το βράδυ της Παρασκευής (ξημερώματα Σαββάτου ώρα Ελλάδας), στα νερά του Ειρηνικού Ωκεανού, ανοιχτά του Σαν Ντιέγκο, σε μια επιστροφή που οι ειδικοί χαρακτήρισαν “αψεγάδιαστη”.

Η προσθαλάσσωση χαιρετίστηκε ως υποδειγματική, με τον σχολιαστή της NASA, Ρομπ Ναβίας, να κάνει λόγο για “ένα τέλειο, κεντραρισμένο άγγιγμα των υδάτων για την ακεραιότητα και τους τέσσερις αστροναύτες του”.

Το ταξίδι στο Διάστημα δεν είναι μια απλή υπόθεση. Και όσο οι αποστολές πληθαίνουν, τόσο αποκαλύπτεται το αόρατο τίμημα που πληρώνει το ανθρώπινο σώμα μακριά από τη Γη.

Ο δρ. Τζον ΝτεΓουίτ, που υπηρέτησε επί δύο δεκαετίες στο Διαστημικό Κέντρο Johnson της NASA ως ανώτερος βιομηχανικός επιστήμονας και ειδικός στη φυσική κατάσταση των αστροναυτών, εξηγεί ότι το ανθρώπινο σώμα μαθαίνει να προσαρμόζεται, αλλά όχι χωρίς συνέπειες.

«Στη Γη, ζούμε υπό τη διαρκή επίδραση της βαρύτητας. Το σώμα μας εργάζεται αδιάκοπα για να αντλεί το αίμα από τα πόδια προς την καρδιά, ενώ οι μύες του κορμού και των κάτω άκρων κρατούν τη στάση και την ισορροπία. Στο Διάστημα, η καρδιά απαλλάσσεται από αυτό το βάρος, καθώς η βαρύτητα δεν τραβά το αίμα προς τα κάτω. Οι μύες της στάσης αδρανούν, καθώς οι αστροναύτες απλώς αιωρούνται. Και έτσι, αυτά τα συστήματα αρχίζουν να φθίνουν», σημειώνει.

Σύμφωνα με στοιχεία που έχει δημοσιοποιήσει η NASA, η παραμονή στο Διάστημα επιφέρει μια σειρά από βαθιές μεταβολές στον ανθρώπινο οργανισμό:

Αλλαγές στην όραση

Το λεγόμενο Νευρο-οφθαλμικό Σύνδρομο του Διαστήματος συνδέεται με τη χρόνια έλλειψη βαρύτητας. Υγρά του σώματος μετακινούνται προς το κεφάλι, προκαλώντας οίδημα στο οπτικό νεύρο, αλλοιώσεις στον αμφιβληστροειδή και ακόμη και διόγκωση του εγκεφάλου.

Απώλεια οστικής πυκνότητας

Σε αποστολές μεγάλης διάρκειας, τα οστά χάνουν από 1% έως 5% της πυκνότητάς τους κάθε μήνα. Χωρίς το βάρος της βαρύτητας, η σπονδυλική στήλη και τα ισχία δεν χρειάζεται να “αντέχουν”, με αποτέλεσμα να αποδυναμώνονται σταδιακά.

Μυϊκή ατροφία

Οι αστροναύτες υποχρεούνται σε καθημερινή άσκηση περίπου δύο ωρών, προκειμένου να συγκρατήσουν τη φθορά των μυών. Ποδηλατούν, τρέχουν δεμένοι σε διαδρόμους και “σηκώνουν βάρη” σε ειδικές συσκευές που προσομοιώνουν την αντίσταση της βαρύτητας.

Αναιμία

Η μακρά παραμονή στο Διάστημα αυξάνει την καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Το σώμα παράγει και καταστρέφει περίπου τρία εκατομμύρια ερυθρά αιμοσφαίρια ανά δευτερόλεπτο, έναντι δύο εκατομμυρίων στη Γη.

Θρομβώσεις

Έχουν καταγραφεί περιστατικά θρομβώσεων, πιθανότατα λόγω της μετακίνησης των σωματικών υγρών προς το άνω μέρος του σώματος, που επηρεάζει τη ροή του αίματος.

Ανοσοποιητικό σύστημα

Η άμυνα του οργανισμού αποδυναμώνεται. Ιοί που παραμένουν ανενεργοί στο σώμα, όπως εκείνος της ανεμοβλογιάς, μπορούν να “ξυπνήσουν”, ακόμη κι αν δεν εμφανιστούν συμπτώματα.

Ακτινοβολία

Στο Διάστημα, η ακτινοβολία είναι πιο έντονη και πολυσύνθετη: από παγιδευμένα σωματίδια στο μαγνητικό πεδίο της Γης έως κοσμικές ακτίνες από τα βάθη του σύμπαντος. Η έκθεση αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου, νευρολογικών επιπτώσεων και εκφυλιστικών ασθενειών.