Ερωτήματα για την είσοδο του ChatGPT στα ελληνικά σχολεία

Στις 30 Μαρτίου, με Ανοιχτή Επιστολή προς την Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κα Σοφία Ζαχαράκη, 22 φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών και ειδικοί ζήτησαν επίσημη ενημέρωση για τα προγράμματα «AI for Greece» και «Education for Countries» της εταιρείας OpenAI στην Ελλάδα.

Όπως επισημαίνουν, τον Σεπτέμβριο του 2025 το Υπουργείο ανακοίνωσε τη σύναψη μνημονίου συνεργασίας με την OpenAI στο πλαίσιο του προγράμματος «AI for Greece», χωρίς να προηγηθεί ανοικτή και διαφανής διαβούλευση με εκπαιδευτικούς, μαθητές, γονείς και συναφείς οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Μάλιστα, όπως επισημαίνουν, το Υπουργείο σιωπηρώς αρνήθηκε να απαντήσει σε επίσημα αιτήματα πρόσβασης σε σχετικά έγγραφα που κατατέθηκαν ενώπιον του, παρότι αυτά αφορούσαν κρίσιμα ζητήματα, όπως η προστασία των προσωπικών δεδομένων μαθητών και εκπαιδευτικών κατά τη χρήση του ChatGPT Edu στα σχολεία.

Σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες, το πρόγραμμα εφαρμόζεται πιλοτικά σε 20 σχολικές μονάδες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και εξελίσσεται σε τρία στάδια. Το πρώτο περιλαμβάνει την εκπαίδευση εκπαιδευτικών (Οκτώβριος 2025 – Νοέμβριος 2025), το δεύτερο τη χρήση των εργαλείων ΤΝ από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς (Δεκέμβριος 2025 – Φεβρουάριος 2026) και, τέλος, το τρίτο την εισαγωγή εργαλείων ΤΝ στη μαθησιακή διαδικασία και τη χρήση τους από μαθητές (Μάρτιος – Ιούνιος 2026).

Τις τελευταίες εβδομάδες, η OpenAI βρέθηκε στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας λόγω συνεργασίας με το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ, προκαλώντας ερωτήματα για τις πιθανές χρήσεις των τεχνολογιών της εκτός αμερικανικών συνόρων, καθώς δεν υπήρξε σαφής τοποθέτηση για ζητήματα όπως η συλλογή δεδομένων υπηκόων τρίτων χωρών για σκοπούς παρακολούθησης.

Παράλληλα, την ώρα που σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης εντείνεται η συζήτηση για την ψηφιακή κυριαρχία στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, με το ευρωπαϊκό πλαίσιο να προκρίνει διαφανείς, ελέγξιμες και ανεξάρτητες λύσεις, η Ελλάδα φαίνεται να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η επιλογή κλειστών εμπορικών συστημάτων τεχνολογικών εταιριών, όπως η OpenAI, σε ευαίσθητους τομείς, όπως η εκπαίδευση, εντείνει τους προβληματισμούς.

Στην ανοιχτή επιστολή τους, οι φορείς σκιαγραφούν ένα τοπίο με περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις γύρω από την είσοδο της τεχνητής νοημοσύνης στα ελληνικά σχολεία. Ζητούν να αποσαφηνιστεί πώς συνδέονται μεταξύ τους τα δύο προγράμματα της OpenAI στην Ελλάδα, ποια σχολεία συμμετέχουν και με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν, αλλά και αν η επιλογή αυτή έγινε με γνώμονα την ισότητα ή κινδυνεύει να διευρύνει υπάρχουσες ανισότητες.

Την ίδια στιγμή, αναδεικνύουν την ανάγκη να γίνει σαφές τι σημαίνει στην πράξη η χρήση του ChatGPT Edu μέσα στην τάξη και αν εξετάστηκαν άλλες, εναλλακτικές και ελέγξιμες λύσεις, βασισμένες στις αρχές του ελεύθερου λογισμικού. Τέλος, στο επίκεντρο βρίσκεται και το ζήτημα των προσωπικών δεδομένων, με τους φορείς και τους ειδικούς να θέτουν στην κα. Υπουργό καίρια ερωτήματα για τα δεδομένα τα οποία συλλέγονται, τους σκοπούς επεξεργασίας τους, και τους ιδιώτες που τα διαχερίζονται, μεταξύ άλλων, ζητήματα , που όπως υπογραμμίζουν, δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά αγγίζουν τον ίδιο τον πυρήνα της προστασίας μαθητών και εκπαιδευτικών, καθώς και της εμπιστοσύνης στη δημόσια εκπαίδευση.

Αναλυτικά η επιστολή:

Αξιότιμη Υπουργέ Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κα Σοφία Ζαχαράκη,

Με την παρούσα Ανοιχτή Επιστολή, τα υπογράφοντα νομικά και φυσικά πρόσωπα επιθυμούν να ζητήσουν επίσημη ενημέρωση από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού αναφορικά με τα προγράμματα «AI for Greece» και «Education for
Countries» της εταιρίας OpenAI.

Ειδικότερα, τον Σεπτέμβριο του 2025 το Υπουργείο σας ανακοίνωσε τη σύναψη μνημονίου συνεργασίας με την εταιρία OpenAI και λοιπούς φορείς, στο πλαίσιο του προγράμματος «AI for Greece». Η εν λόγω πρωτοβουλία δεν συνοδεύτηκε από ανοικτή και διαφανή διαδικασία διαβούλευσης με την εκπαιδευτική κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων εκπαιδευτικών, μαθητριών και μαθητών, συλλόγων γονέων και κηδεμόνων, καθώς και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που εκπροσωπούν συναφείς ομάδες ή διαθέτουν σχετική εξειδίκευση.

Σε συνέχεια της ανωτέρω ανακοίνωσης, υποβλήθηκαν προς το Υπουργείο αιτήματα πρόσβασης σε σχετικά έγγραφα, με σκοπό τη διασφάλιση της διαφάνειας, ιδίως ως προς τα ζητήματα προστασίας των προσωπικών δεδομένων μαθητριών, μαθητών και εκπαιδευτικών, στο πλαίσιο της χρήσης του ChatGPT Edu και λοιπών εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Παρά ταύτα, δεν παρασχέθηκε πρόσβαση στα αιτηθέντα έγγραφα.

Εντούτοις, λίγες εβδομάδες αργότερα, βάσει δημοσιογραφικών αναφορών, έγινε γνωστό ότι η υλοποίηση του προγράμματος προβλέπεται να πραγματοποιηθεί σε τρία στάδια και να εφαρμοστεί σε 20 σχολικές μονάδες της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Συγκεκριμένα:

το πρώτο στάδιο αφορά την εκπαίδευση εκπαιδευτικών (Οκτώβριος – Νοέμβριος 2025), το δεύτερο στάδιο την αρχική χρήση των εργαλείων από εκπαιδευτικούς (Δεκέμβριος 2025 – Φεβρουάριος 2026), και το τρίτο στάδιο τη σταδιακή χρήση από μαθητές και μαθήτριες (Μάρτιος – Ιούνιος 2026). Περαιτέρω, σε συνέχεια του προγράμματος «AI for Greece», η OpenAI ανακοίνωσε τον Ιανουάριο του 2026 τη νέα πρωτοβουλία «Education for Countries», η οποία αφορά συνεργασία και με την Ελληνική Κυβέρνηση για την ενσωμάτωση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στα εκπαιδευτικά συστήματα της χώρας.

Σημειώνεται ότι, τον αμέσως επόμενο μήνα, η OpenAI απασχόλησε αρνητικά τη διεθνή επικαιρότητα λόγω της σύναψης συνεργασίας με το Υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (ΗΠΑ) για την παροχή τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης.

Παρά το γεγονός ότι η εταιρία διευκρίνισε ότι η τεχνολογία της δεν προορίζεται για χρήση σε μαζική επιτήρηση πολιτών εντός των ΗΠΑ, δεν υπήρξε αντίστοιχη σαφής τοποθέτηση αναφορικά με ενδεχόμενες χρήσεις (συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων συλλογής δεδομένων) εκτός συνόρων.

Σε αυτό το πλαίσιο, σημειώνουμε ότι τόσο ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (EU AI Act) όσο και ο ευρύτερος ευρωπαϊκός προσανατολισμός για ψηφιακή κυριαρχία υποδεικνύουν ότι στην εκπαίδευση και τη δημόσια διοίκηση θα πρέπει να προτιμώνται μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης ανοιχτού λογισμικού, με ανοιχτά εκπαιδευτικά δεδομένα, ανοιχτά βάρη (open weights), και δυνατότητα ανεξάρτητου ελέγχου της ορθότητας και αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων τους. Η χρήση κλειστών εμπορικών μοντέλων σε τομείς υψηλού κινδύνου όπως η εκπαίδευση ανηλίκων εγείρει θεμελιώδη ζητήματα ελεγξιμότητας, λογοδοσίας και τεχνολογικής εξάρτησης.

Υπό το φως των ανωτέρω, και δεδομένου ότι σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του έργου «AI for Greece» βρισκόμαστε στο τρίτο στάδιο του πιλότου που σχετίζεται με τη σταδιακή χρήση από μαθητές και μαθήτριες (Μάρτιος – Ιούνιος 2026):

ΑΙΤΟΥΜΑΣΤΕ

την παροχή πρόσβασης στο σχετικό συμβατικό κείμενο και/ή στο Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Παιδείας Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και της OpenAI, και

ΑΙΤΟΥΜΑΣΤΕ

την παροχή συγκεκριμένων διευκρινίσεων επί των ακόλουθων ζητημάτων:

1. Ποια είναι η σχέση μεταξύ των προγραμμάτων AI for Greece» και «Education for Countries»;

2.Ποιες είναι οι 20 σχολικές μονάδες στην Ελλάδα που έχουν επιλεγεί για τη συμμετοχή στο πιλοτικό πρόγραμμα ΑΙ for Greece και με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν αυτές; Είναι σημαντικό να διαπιστωθεί εάν η επιλογή έγινε με όρους εξασφάλισης προσβασιμότητας και συμπερίληψης, ανεξάρτητα δηλαδή από τις κοινωνικές, οικονομικές ή τεχνολογικές δυνατότητες που υπάρχουν, καθώς και να καταστεί δυνατή η επαλήθευση του βαθμού ενημέρωσης των εμπλεκόμενων μερών.

Υπενθυμίζουμε ότι τυχόν υιοθέτηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει να προσανατολίζεται στη μείωση των ανισοτήτων στην εκπαίδευση και όχι να δημιουργεί νέες ή να ενισχύει τις ήδη υπάρχουσες.

3.Ποιες είναι οι βασικές λειτουργίες, δυνατότητες και περιπτώσεις χρήσης του ChatGPT Edu στο πλαίσιο του προγράμματος ΑΙ for Greece;

4.Αξιολογήθηκαν εναλλακτικές λύσεις ανοιχτού λογισμικού (open-source AI models) πριν τη σύναψη συνεργασίας με την OpenAI;

Εάν ναι, ποια ήταν τα κριτήρια αξιολόγησης και τα συμπεράσματα;

5.Προβλέπεται η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων ή άλλων δεδομένων χρήσης της υπηρεσίας εκπαιδευτικών και/ή μαθητριών και μαθητών που συμμετέχουν στο πιλοτικό πρόγραμμα ΑΙ for Greece;

6.Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης:

(i)Ποιοι είναι οι σκοποί της επεξεργασίας;
(ii)Ποιες είναι οι νομικές βάσεις για κάθε επιμέρους σκοπό;
(iii)Ποιες κατηγορίες προσωπικών ή άλλων δεδομένων συλλέγονται;
(iv)Ποια είναι η διάρκεια τήρησης των δεδομένων;
(v)Προβλέπονται διαβιβάσεις δεδομένων εκτός Ελλάδας και, εάν ναι, υπό ποιες
εγγυήσεις;
(vi)Ποιος φορέας ορίζεται ως Υπεύθυνος Επεξεργασίας;
(vii)Εχει συναφθεί Σύμβαση Επεξεργασίας Δεδομένων μεταξύ της OpenAI και του/των αρμόδιου/ων Υπεύθυνου/ων Επεξεργασίας; Εάν ναι, αιτούμαστε τη δημοσιοποίηση της ή την πρόσβαση σε αυτή.
(viii)Έχει διενεργηθεί Εκτίμηση Αντικτύπου στην Προστασία Δεδομένων από τον Υπεύθυνο Επεξεργασίας; Εάν ναι, αιτούμαστε τη δημοσιοποίηση της ή την πρόσβαση σε αυτή ή σχετική ενημέρωση σχετικά με τα βασικά συμπεράσματά της.

Σας ευχαριστούμε εκ των προτέρων για τον χρόνο και την προσοχή σας. Θα εκτιμούσαμε ιδιαιτέρως την παροχή κάθε σχετικής πληροφορίας ή τεκμηρίωσης αναφορικά με την εν λόγω πρωτοβουλία.

Με εκτίμηση,

Ονόματα Φορέων (με αλφαβητική σειρά)

Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού,
Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ),
Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών (ΕΦΜ),
Ένωση Καταναλωτών για την “Ποιότητα της Ζωής” (ΕΚΠΟΙΖΩ),
Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας (ΕΠΕ),
Ινστιτούτο Έρευνας Ρυθμιστικών Πολιτικών,
Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών (ΕΕΛΛΑΚ),
ΑΜΚΕ REVMA,
Homo Digitalis,
Ιn_contACT org,
OmniaTV,
Open Lab Athens,
Reporters United,
SolidarityNow,
Visible Machines – AI Research and Social Awareness Center,
Vouliwatch,
WHEN Equity Empowerment Change.
Ονόματα Φυσικών Προσώπων και Ιδιότητά αυτών (με αλφαβητική σειρά)
Φωτεινή Βήττου, Διοικητικός Επιστήμων/Δημόσιος Υπάλληλος
Χάρης Γεωργίου, ερευνητής Πληροφορικής (MSc,PhD)
Γιώργος Γλωσσιώτης, Βιβλιοθηκονόμος
Σμαρώ Πλατιώτη, Νομική Εκπρόσωπος της Ιn_contACT org
Λευτέρης Χελιουδάκης, Δικηγόρος