Κλιματική κρίση: “Είμαστε κοντά στο σημείο χωρίς επιστροφή” προειδοποιούν οι επιστήμονες

Ο κόσμος είναι πιο κοντά από όσο πιστεύαμε στο “σημείο χωρίς επιστροφή”, μετά το οποίο η ανεξέλεγκτη παγκόσμια θέρμανση δεν μπορεί να σταματήσει, προειδοποιούν επιστήμονες.

Αν η θερμοκρασία της Γης συνεχίσει να ανεβαίνει, μπορεί να ξεπεραστούν κρίσιμα όρια στο κλίμα. «Αυτό θα μπορούσε να παγιδεύσει τον πλανήτη σε ένα νέο και πολύ πιο ακραίο καθεστώς “θερμοκηπιακής Γης”, χειρότερο ακόμη και από την άνοδο των 2-3 βαθμών Κελσίου που προβλέπεται σήμερα. Το κλίμα τότε θα ήταν πολύ διαφορετικό από τις σχετικά ήπιες συνθήκες των τελευταίων 11.000 ετών, μέσα στις οποίες αναπτύχθηκε ο ανθρώπινος πολιτισμός.

Με άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας μόλις κατά 1,3°C τα τελευταία χρόνια, τα ακραία καιρικά φαινόμενα ήδη κοστίζουν ζωές και καταστρέφουν τα μέσα βιοπορισμού σε όλο τον κόσμο. Αν η αύξηση φτάσει τους 3-4°C, «η οικονομία και η κοινωνία δεν θα λειτουργούν όπως τις γνωρίζουμε», προειδοποίησαν οι επιστήμονες την περασμένη εβδομάδα.

Ο δρ Κρίστοφερ Γουλφ, επιστήμονας στις ΗΠΑ, εξήγησε, όπως αναφέρει ο Guardian, ότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί πότε θα ενεργοποιηθούν τα κρίσιμα «σημεία καμπής» του κλίματος, γι’ αυτό χρειάζεται προληπτική δράση.

«Αν ξεπεραστούν ορισμένα από αυτά τα όρια, ο πλανήτης μπορεί να μπει σε “τροχιά θερμοκηπίου”», είπε ο Γουλφ. “Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και το κοινό δεν αντιλαμβάνονται επαρκώς τον κίνδυνο μιας τέτοιας μετάβασης, που ουσιαστικά θα είναι χωρίς επιστροφή”.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι πιθανό οι σημερινές θερμοκρασίες να είναι οι υψηλότερες των τελευταίων 125.000 ετών και η κλιματική αλλαγή να εξελίσσεται ταχύτερα απ’ ό,τι είχαν προβλέψει πολλοί ειδικοί. Επίσης, τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα εκτιμάται ότι είναι τα υψηλότερα των τελευταίων τουλάχιστον δύο εκατομμυρίων ετών.

Ο καθηγητής Τιμ Λέντον από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ δήλωσε: «Η πορεία της κλιματικής αλλαγής ενέχει σοβαρούς κινδύνους και δεν μπορούμε να αποκλείσουμε ότι μπορεί να οδηγήσει σε ένα πολύ λιγότερο βιώσιμο κλίμα για τον άνθρωπο. Ωστόσο, ακόμη και χωρίς να φτάσουμε σε μια “κατάσταση θερμοκηπίου”, οι κίνδυνοι για την ανθρωπότητα και τις κοινωνίες μας θα είναι ήδη πολύ μεγάλοι αν η υπερθέρμανση φτάσει τους 3°C».

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό One Earth, συγκέντρωσε πρόσφατα ευρήματα για τους μηχανισμούς ανατροφοδότησης του κλίματος και 16 βασικά «σημεία καμπής». Σε αυτά περιλαμβάνονται οι πάγοι της Γροιλανδίας και της Ανταρκτικής, οι ορεινοί παγετώνες, οι θαλάσσιοι πάγοι της Αρκτικής, τα υποαρκτικά δάση και το μόνιμα παγωμένο έδαφος (permafrost), το τροπικό δάσος του Αμαζονίου και το σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων του Ατλαντικού (Amoc), που επηρεάζει έντονα το παγκόσμιο κλίμα.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ορισμένα από αυτά τα σημεία καμπής μπορεί να έχουν ήδη αρχίσει να ενεργοποιούνται, όπως στη Γροιλανδία και στη δυτική Ανταρκτική, ενώ άλλα —όπως το μόνιμα παγωμένο έδαφος, οι ορεινοί παγετώνες και ο Αμαζόνιος— φαίνεται να βρίσκονται κοντά σε οριακό σημείο.

«Οι έρευνες δείχνουν ότι αρκετά βασικά στοιχεία του συστήματος της Γης μπορεί να είναι πιο κοντά στην αποσταθεροποίηση απ’ όσο πιστεύαμε», καταλήγουν οι ερευνητές. «Παρότι δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια το μέγεθος του κινδύνου, είναι σαφές ότι οι σημερινές δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν επαρκούν».

Ο καθηγητής Γουίλιαμ Ρίπλ από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Όρεγκον, που ηγήθηκε της ανάλυσης, ανέφερε ότι το σύστημα ρευμάτων Amoc δείχνει ήδη σημάδια εξασθένησης, κάτι που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο κατάρρευσης του δάσους του Αμαζονίου. «Πρέπει να δράσουμε άμεσα, όσο ακόμη έχουμε χρόνο, για να αποτρέψουμε επικίνδυνες και ανεξέλεγκτες εξελίξεις στο κλίμα», είπε.

Ήδη από το 2018, επιστήμονες είχαν προειδοποιήσει για το ενδεχόμενο μιας «θερμοκηπιακής Γης». Σε αυτό το σενάριο, η παγκόσμια θερμοκρασία παραμένει για χιλιάδες χρόνια πολύ πάνω από τους 4°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, προκαλώντας τεράστια άνοδο της στάθμης της θάλασσας και πλημμυρίζοντας παράκτιες πόλεις. Όπως είχαν επισημάνει, οι επιπτώσεις για τις ανθρώπινες κοινωνίες θα ήταν τεράστιες, σε ορισμένες περιπτώσεις απότομες, και σίγουρα βαθιά ανατρεπτικές.