Λένα Κιτσοπούλου – Βασίλης Μπισμπίκης για πρώτη φορά μαζί

Δύο δημιουργοί που έχουν ταυτίσει το όνομά τους με ένα θέατρο ωμού ρεαλισμού, χωρίς ωραιοποιήσεις και αισθητικά φίλτρα, συναντιούνται για πρώτη φορά επί σκηνής. Ο Βασίλης Μπισμπίκης και η Λένα Κιτσοπούλου ενώνουν τις δυνάμεις τους στον «Σωσμένο» του Έντουαρντ Μποντ, σε μια συνεργασία που αναμένεται ανατρεπτική — όχι μόνο λόγω της έντασης του ίδιου του έργου, αλλά και λόγω της καλλιτεχνικής τους ταυτότητας.

Και οι δύο έχουν υπηρετήσει ένα θέατρο σύγκρουσης, κοινωνικής αιχμής και σωματικής αλήθειας· εδώ, ο ρεαλισμός τους συναντά την πολιτική αγριότητα του Μποντ, μεταφέροντας τη βία και την αποξένωση του λονδρέζικου ’60 στη σημερινή Αθήνα.

Γραμμένο το 1965, το «Saved» συγκλόνισε το βρετανικό κοινό με τη σκληρότητα της γλώσσας και την ωμή απεικόνιση της βίας. Η πρώτη του παρουσίαση στο Royal Court Theatre του Λονδίνου προκάλεσε διώξεις των συντελεστών, την απαγόρευσή του και πυροδότησε μια ιστορική σύγκρουση που οδήγησε λίγα χρόνια αργότερα στην κατάργηση της θεατρικής λογοκρισίας στη Βρετανία.

Ο Έντουαρντ Μποντ υπήρξε μία από τις πιο ριζοσπαστικές και πολιτικά συνειδητοποιημένες φωνές του μεταπολεμικού βρετανικού θεάτρου, επηρεάζοντας καθοριστικά μεταγενέστερους δημιουργούς όπως η Σάρα Κέιν και άλλους εκπροσώπους της βρετανικής “in-yer-face” δραματουργίας, που συνέχισαν να διερευνούν τα όρια της σκηνικής βίας και της κοινωνικής ρήξης.

Βασίλης Μπισμπίκης: “Ένα σπουδαίο κείμενο πάνω στη βία”

Ο Βασίλης Μπισμπίκης στη συνέντευξη που είχε δώσει πρόσφατα στο NEWS 24/7 είχε μιλήσει για την παράσταση αυτή και είχε πει χαρακτηριστικά ”

Ο «Σωσμένος» είναι ένα θέμα που με απασχολεί πολύ καιρό τώρα. Βλέπω στα πάρκα την άσκοπη, ωμή βία που ξεσπάει ανάμεσα στους πιτσιρικάδες χωρίς λόγο, χωρίς αφορμή, σχεδόν σαν να είναι παιχνίδι. Γι’ αυτό μιλάει το έργο. Μια παρέα νέων, από είκοσι έως είκοσι πέντε χρονών, που βρίσκουν διέξοδο —ή έτσι νομίζουν— μέσα από τη βία.

Το έργο, όταν ανέβηκε το ’65 στο Λονδίνο, γράφτηκε και παρουσιάστηκε με τέτοιο τρόπο που προκάλεσε σοκ. Απαγορεύτηκε για πέντε χρόνια, μέχρι που ο Λώρενς Ολίβιε βγήκε δημόσια και έγραψε μια κριτική που έλεγε ξεκάθαρα ότι όσοι το λογόκριναν δεν το είχαν καταλάβει. Αν το είχαν καταλάβει, δεν θα το απαγόρευαν ποτέ, γιατί πρόκειται για σπουδαίο έργο.

Είναι ένα πάρα πολύ σκληρό έργο. Μιλάει για τους νέους, για παιδιά που μπορούν να φτάσουν στα άκρα, για το πώς γεννιούνται οι πράξεις τους. Γιατί μέσα στο έργο υπάρχουν και οι γονείς, υπάρχουν οι ρίζες της βίας, οι πληγές που προηγούνται.

Κατά τη γνώμη μου είναι ένα σπουδαίο κείμενο πάνω στη βία — όχι μόνο την ωμή, αλλά και την άσκοπη, την υπόγεια, αυτή που ξεφυτρώνει χωρίς αιτία και χωρίς όριο.

Παρατηρώ γύρω μου ότι τα τελευταία χρόνια τα πράγματα έχουν αγριέψει πολύ. Κάθε μέρα ακούς περιστατικά με δεκαπεντάχρονα που μαχαιρώνονται, θάνατοι για το τίποτα. Ήθελα λοιπόν να δω τι πραγματικά συμβαίνει μέσα σε αυτό το σκοτεινό σημείο, και με όχημα αυτό το κείμενο να μιλήσω για μια κατάσταση που απλώνεται σιωπηλά και επικίνδυνα”.

ΤΟ ΕΡΓΟ

Ο «Σωσμένος» είναι βαθιά επηρεασμένος από τα προσωπικά βιώματα του Μποντ — βιώματα φτώχειας, κοινωνικής περιθωριοποίησης και βίας. Η δράση εκτυλίσσεται σε μια εργατική συνοικία του Λονδίνου, όπου μια νεαρή γυναίκα μένει έγκυος εκτός γάμου και έρχεται αντιμέτωπη με την κοινωνική απόρριψη και την οικογενειακή αδιαφορία.

Γύρω της κινούνται νέοι άνθρωποι χωρίς σαφή προοπτική, εγκλωβισμένοι σε μια πραγματικότητα αποξένωσης και συναισθηματικής ένδειας. Οι σχέσεις χαρακτηρίζονται από σιωπή, αδυναμία επικοινωνίας και συσσωρευμένο θυμό. Ο Μποντ σκιαγραφεί έναν κόσμο όπου η άσκοπη βία δεν εμφανίζεται ως εξαίρεση, αλλά ως δομικό στοιχείο μιας κοινωνίας που παράγει αποκλεισμό.

Η βία, για τον Μποντ, δεν είναι ατομική παρέκκλιση. Είναι κοινωνικό φαινόμενο. Είναι το αποτέλεσμα μιας πραγματικότητας που τροφοδοτεί την ανισότητα, την ταξική ένταση και την απώλεια αξιοπρέπειας. Η σκληρή, άμεση γραφή του δεν επιδιώκει απλώς να προκαλέσει· επιδιώκει να εμπλέξει το κοινό σε έναν ηθικό διάλογο, να το φέρει αντιμέτωπο με τη συλλογική ευθύνη.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Η Ομάδα Cartel μεταφέρει τη δράση από τα αγγλικά προάστεια της δεκαετίας του ‘60, στη σύγχρονη Αθήνα. Σε μια πόλη όπου η νεανική βία, η ανάγκη για αποδοχή και η κοινωνική πίεση διαμορφώνουν ένα εκρηκτικό τοπίο, ο «Σωσμένος» αποκτά ανησυχητική επικαιρότητα.

Η σκηνοθετική προσέγγιση του Βασίλη Μπισμπίκη ακολουθεί τη σταθερή καλλιτεχνική γραμμή της Ομάδας Cartel, ένα πολιτικό θέατρο ωμού ρεαλισμού, χωρίς αισθητικά φτιασίδια, χωρίς ωραιοποιήσεις και σκηνικές «ασφάλειες». Ένα θέατρο που δεν λειτουργεί ως αναπαράσταση, αλλά ως σύγκρουση. Η παράσταση διατηρεί την ακραία ρεαλιστική ένταση του Μποντ και εστιάζει στη νεανική επιθετικότητα ως κοινωνικό σύμπτωμα, φωτίζοντας ταυτόχρονα τη σιωπηλή συνενοχή του περιβάλλοντος που τη θρέφει. Οι γονείς – ρόλους που ερμηνεύουν ο ίδιος και η Λένα Κιτσοπούλου – δεν παρουσιάζονται ως απλοί φορείς εξουσίας, αλλά ως πρόσωπα εγκλωβισμένα στη δική τους αδυναμία επικοινωνίας και ευθύνης, αποκαλύπτοντας τη διαγενεακή μετάδοση της βίας, της ματαίωσης και της κοινωνικής παραίτησης.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

Μετάφραση Τάσος Μπαντής
Ελεύθερη απόδοση Ομάδα Cartel
Σκηνοθεσία Βασίλης Μπισμπίκης
Σκηνικά – Κοστούμια Κένι ΜακΛέλαν
Σχεδιασμός φωτισμών Σάκης Μπιρμπίλης
Μουσική Μπάμπης Παπαδόπουλος
Επιμέλεια Κίνησης Έντι Λάμε
Φωτογραφίες Ελίνα Γιουνανλή
Βοηθός σκηνοθέτη Ιωάννα Μπιτούνη
Βοηθός σκηνογράφου Δημοσθένης Μπάρμπας
Οργάνωση παραγωγής Φαίη Τζήμα
Βοηθός παραγωγής Καλύδημη Μούρτζη
Παραγωγή Ομάδα Cartel

Παίζουν Βασίλης Μπισμπίκης, Λένα Κιτσοπούλου, Στέλιος Τυριακίδης, Αλέξανδρος Κουκιάς, Αναστασία Δέλτα, Γιάννης Κατσιμίχας, Λευτέρης Αγουρίδας, Ελένη Γεωργακοπούλου