Ευρώπη και ΗΠΑ αυξάνουν τις πιέσεις στους τεχνολογικούς κολοσσούς για την προστασία των ανηλίκων

Πριν από περισσότερο από μια δεκαετία, πλατφόρμες όπως το Instagram, το Snapchat και το YouTube ήταν άγνωστα σε παιδιά μικρής ηλικίας. Σήμερα, η καθημερινή ζωή των εφήβων κυριαρχείται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Οι γονείς επιχειρούν να περιορίσουν τον χρόνο μπροστά στις οθόνες, ενώ η ιδέα για κυβερνητικές απαγορεύσεις για ανηλίκους κερδίζει δημοτικότητα μεταξύ τους και συναντά αντίσταση από τους εφήβους.

Από πλευράς της, η Ευρώπη κινείται προς τη θέσπιση αυστηρότερων ρυθμίσεων. Η Γαλλία και η Ισπανία σχεδιάζουν νόμους που θα περιορίζουν την πρόσβαση των παιδιών στα κοινωνικά δίκτυα ακόμη και φέτος. Παρόμοιες νομοθετικές πρωτοβουλίες έχουν προταθεί σε Αυστρία, Τσεχία, Δανία, Φινλανδία, Ιταλία, Σλοβενία και πρόσφατα και στην Ελλάδα. Η Πορτογαλία εξετάζει την υποχρεωτική γονική συναίνεση για την πρόσβαση των παιδιών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη δηλώσει ότι υποστηρίζει μια πανευρωπαϊκή απαγόρευση για ανηλίκους.

Στις ΗΠΑ, παρά την απουσία ομοσπονδιακών περιορισμών, πολιτειακοί νόμοι όπως στη Florida προωθούν απαγορεύσεις για παιδιά, ενώ δικαστικές υποθέσεις σχετικά με τον «εθισμό» που προκαλούν εφαρμογές θέτουν αυξανόμενη πίεση στις εταιρείες. Η έκβαση αυτών των υποθέσεων ενδέχεται να αναγκάσει τις πλατφόρμες να τροποποιήσουν τα προϊόντα τους για τους ανηλίκους.

Ειδικοί στον τομέα της ψηφιακής ασφάλειας προειδοποιούν για την εκμετάλλευση των παιδιών από τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Η Clare Melford, διευθύνουσα σύμβουλος του Global Disinformation Index, σημειώνει ότι «γνωρίζαμε τις βλαβερές και εθιστικές επιπτώσεις των τσιγάρων δεκαετίες πριν η νομοθεσία αποφέρει αποτελέσματα. Οι εταιρείες κοινωνικών δικτύων υπάρχουν μόνο 15–20 χρόνια, άρα ιστορικά η πρόοδος είναι γρήγορη, αλλά για όσους έχουμε έφηβα παιδιά, όχι αρκετά γρήγορη».

Παράλληλα, οργανισμοί όπως το US-based Centre for Countering Digital Hate (CCDH) επισημαίνουν τη σημαντική επιρροή της Big Tech στην πολιτική και στην κοινωνία, η οποία συχνά δυσχεραίνει την εφαρμογή περιορισμών. Ο Imran Ahmed, διευθυντής του CCDH, τονίζει ότι η πίεση της κοινής γνώμης και των ρυθμιστικών αρχών είναι κρίσιμη για την αλλαγή των πρακτικών των πλατφορμών.

Η αντίδραση των εταιρειών δεν έχει καθυστερήσει. Ο Elon Musk, ιδιοκτήτης του X και πρώην Grok AI, έχει βρεθεί στο στόχαστρο της ευρωπαϊκής κριτικής για περιεχόμενο ακραίων απόψεων και για τεχνολογίες όπως η «nudification». Αντίστοιχα, οι δηλώσεις πολιτικών, όπως ο Ισπανός πρωθυπουργός Pedro Sanchez, και η αντίδραση εταιρειών τεχνολογίας δημιουργούν έντονη αντιπαράθεση μεταξύ πολιτικών και επιχειρηματικών συμφερόντων.

Παρά τις αντιδράσεις των εταιρειών και την υποστήριξη μέρους της αμερικανικής κυβέρνησης, η κοινή γνώμη και οι νομοθετικές προσπάθειες προχωρούν. Στόχος είναι η δημιουργία ασφαλέστερων ψηφιακών περιβαλλόντων για παιδιά και εφήβους, μειώνοντας την επίδραση του εθισμού και την εκμετάλλευση μέσω των κοινωνικών δικτύων.

Σύμφωνα με ειδικούς, η πίεση αυτή μπορεί να αναγκάσει τις εταιρείες να επαναδιαπραγματευτούν τη σχέση τους με τους χρήστες, ειδικά τους ανηλίκους, και να υιοθετήσουν πρακτικές που θα προστατεύουν την ψυχική υγεία και την ανάπτυξη των παιδιών. Ωστόσο, η βαθιά οικονομική επιρροή των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών σημαίνει ότι η αλλαγή θα είναι σταδιακή και απαιτεί διαρκή εποπτεία από γονείς, πολιτείες και διεθνείς οργανισμούς.