Μπορεί το σώμα να παράγει το δικό του Ozempic;

Ο καρδιολόγος Χάριθ Ρατζαγκοπάλαν βλέπει μια επανάσταση στην αντιμετώπιση του διαβήτη και της παχυσαρκίας που αποτυγχάνει να εκπληρώσει τις υποσχέσεις της. «Κάψαμε κυριολεκτικά δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια», λέει, αναφερόμενος στα φάρμακα τύπου GLP-1 (όπως το Ozempic), τα οποία οι περισσότεροι ασθενείς σταματούν να λαμβάνουν μέσα σε ένα ή δύο χρόνια, αποτρέποντας την επίτευξη μακροπρόθεσμων οφελών, όπως η μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Ως καρδιολόγος, ο Ρατζαγκοπάλαν θεωρεί ότι υπάρχει καλύτερος τρόπος: μια γονιδιακή θεραπεία που, με μία μόνο έγχυση, προγραμματίζει το σώμα να παράγει φυσικά περισσότερη ορμόνη GLP-1 για χρόνια. Ο ίδιος είναι συνιδρυτής της Fractyl Health, μιας μικρής βιοτεχνολογικής εταιρείας που θέλει να ανατρέψει τη βιομηχανία απώλειας βάρους. Η εταιρεία σχεδιάζει να ξεκινήσει κλινική δοκιμή σε ανθρώπους αργότερα φέτος.

Η γονιδιακή θεραπεία, με το όνομα Rejuva, εγχέεται στο πάγκρεας μέσω ειδικού καθετήρα και χρησιμοποιεί έναν αβλαβή ιό για να καθοδηγήσει τα κύτταρα παραγωγής ινσουλίνης να παράγουν περισσότερη GLP-1. Με αυτό τον τρόπο, η ορμόνη κυκλοφορεί στο σώμα χωρίς απότομες αυξήσεις, μειώνοντας τις παρενέργειες που συνδέονται με τα φάρμακα GLP-1. Στο πλαίσιο μελέτης σε ποντίκια με υψηλή λιπαρότητα στη διατροφή τους, μια μόνο δόση προκάλεσε μείωση βάρους έως 29% σε 35 ημέρες, ενώ σε λεπτά ποντίκια η απώλεια ήταν μόνο 6%, χωρίς υπογλυκαιμία, δείχνοντας έναν πιθανό «αυτοπεριοριζόμενο μηχανισμό».

Οι κίνδυνοι που μπορεί να κρύβει

Η προσέγγιση της Fractyl υπόσχεται μακροχρόνια αποτελέσματα, αλλά ενέχει κινδύνους. Αν η γονιδιακή τροποποίηση προκαλέσει υπερπαραγωγή GLP-1, οι συνέπειες για τον ασθενή θα μπορούσαν να είναι σοβαρές, κάτι που διαφέρει από τα φάρμακα που μπορεί κάποιος να σταματήσει αν έχει παρενέργειες όπως ναυτία ή έμετο. Ειδικοί ανησυχούν επίσης για τις πιθανές μακροπρόθεσμες συνέπειες, όπως η αύξηση του κινδύνου καρκίνου στο πάγκρεας, αν και μέχρι στιγμής τα φάρμακα GLP-1 δεν φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο.

Η εταιρεία αντιμετωπίζει και οικονομικό ρίσκο. Από την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο το 2024, δήλωσε ότι υπάρχει «ουσιώδης αμφιβολία» για τη βιωσιμότητά της. Παράλληλα, μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες όπως η Novo Nordisk και η Eli Lilly επεκτείνονται με νέα ενέσιμα φάρμακα και χάπια καθημερινής χρήσης, που προσφέρουν άνεση και χαμηλότερο κόστος.

Για τους γιατρούς παχυσαρκίας, η γονιδιακή θεραπεία είναι ελκυστική, καθώς δεν απαιτεί συνεχή λήψη φαρμάκων. Η Φατίμα Κόντι Στάνφορντ του Massachusetts General Hospital εξηγεί ότι πολλοί ασθενείς χάνουν την κάλυψη για GLP-1 φέτος λόγω ασφαλιστικών περιορισμών, και η Rejuva θα προσέφερε μια λύση που δεν εξαρτάται από μακροχρόνια φαρμακευτική δαπάνη.

Η Fractyl σκοπεύει να ξεκινήσει την πρώτη κλινική δοκιμή σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 που λαμβάνουν GLP-1 χωρίς σοβαρές παρενέργειες αλλά εξακολουθούν να έχουν υψηλά επίπεδα σακχάρου. Μια δεύτερη εκδοχή της θεραπείας θα διεγείρει τόσο τη GLP-1 όσο και άλλη ορμόνη του εντέρου, για τη θεραπεία της παχυσαρκίας.

Η εταιρεία έχει ήδη τραβήξει το ενδιαφέρον των ασθενών. «Λαμβάνουμε καθημερινά emails από ανθρώπους που θέλουν να συμμετάσχουν στις δοκιμές της Rejuva», αναφέρει ο Ρατζαγκοπάλαν.