Ο Ζοχράν Μαμντάνι, ο Dylan και το τραγούδι που ξεσήκωσε αντιδράσεις

Ο 34χρονος Ζοχράν Μαμντάνι, νεαρός εκπρόσωπος της προοδευτικής πτέρυγας των Δημοκρατικών και αμετακίνητος αντίπαλος του Ντόναλντ Τραμπ, εξελέγη δήμαρχος της Νέας Υόρκης. Η αναμέτρηση συγκέντρωσε το μεγαλύτερο ενδιαφέρον από κάθε άλλη στις χθεσινές τοπικές εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες, που θεωρήθηκαν η πρώτη πραγματική δοκιμασία του Τραμπ στις κάλπες μετά την έναρξη της δεύτερης προεδρικής του θητείας.

Τον είδαμε σε βίντεο να χορεύει υπό τους ήχους του “Empire State Of Mind” του JAY-Z ft. Alicia Keys (την ίδια στιγμή που ο Τραμπ υψώνει τις μπουνίτσες του στο Y.M.C.A) αλλά σε μια από τις πρόσφατες αναρτήσεις του Δημάρχου στα social σε βίντεο -στο μεταίχμιο της εκλογής του- χρησιμοποίησε ένα κάλεσμα αφύπνισης: το τραγούδι του Dylan «The Times They Are a-Changin’» που παραμένει συγκινητικά επίκαιρο 60 και πλέον χρόνια μετά από τη δημιουργία του.

Εκ των υστέρων, βέβαια, η εταιρεία που κατέχει τα δικαιώματα του Bob Dylan απάντησε πως τα τραγούδια του δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται για πολιτικούς σκοπούς.

The Times They Are a-Changin’: Ο ύμνος της αλλαγής του Bob Dylan

Το «The Times They Are a-Changin’» είναι τραγούδι του Bob Dylan, που κυκλοφόρησε το 1964 στο ομώνυμο άλμπουμ του. Ο Dylan το συνέθεσε ως ύμνο μιας εποχής που άλλαζε, αντλώντας έμπνευση από τις παραδοσιακές ιρλανδικές και σκωτσέζικες μπαλάντες.

Η κυκλοφορία του τραγουδιού σε δίσκο 45 στροφών στη Βρετανία, το 1965, το έφερε στο Νο. 9 των UK Singles Charts, αν και στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν κυκλοφόρησε ποτέ ως single. Το 2025, ο BPI το πιστοποίησε ως Χρυσό, αναγνωρίζοντας τη διαχρονικότητά του.

Οι κριτικοί το χαρακτήρισαν παγκόσμιο μήνυμα αλλαγής, χάρη στη συμβολική και οικουμενική δύναμη των στίχων του.  Η επιρροή του τραγουδιού παραμένει τεράστια: έχει διασκευαστεί από καλλιτέχνες όπως οι Nina Simone, Josephine Baker, The Byrds, The Seekers, Peter, Paul and Mary, Tracy Chapman, Simon & Garfunkel, Blackmore’s Night, Runrig, The Beach Boys, Joan Baez, Phil Collins, Billy Joel, Bruce Springsteen, Me First and the Gimme Gimmes, Brandi Carlile και Burl Ives.

Το περιοδικό Rolling Stone το κατέταξε στο Νο. 59 της λίστας του “500 Greatest Songs of All Time” (2004), επιβεβαιώνοντας πως η φράση “the times they are a-changin’” δεν ανήκει πια μόνο στον Dylan, αλλά στην ίδια την Ιστορία.

Το 1985, σε συνέντευξή του στον Cameron Crowe, ο Dylan είχε δηλώσει:

«Ήταν σίγουρα ένα τραγούδι με σκοπό. Επηρεάστηκε, φυσικά, από τις ιρλανδικές και σκωτσέζικες μπαλάντες — ‘Come All Ye Bold Highway Men’, ‘Come All Ye Tender Hearted Maidens’. Ήθελα να γράψω ένα μεγάλο τραγούδι, με σύντομα, πυκνά κουπλέ που να στοιβάζονται το ένα πάνω στο άλλο με έναν υπνωτιστικό ρυθμό. Το κίνημα των πολιτικών δικαιωμάτων και το κίνημα της φολκ μουσικής ήταν τότε πολύ κοντά, συμπορεύονταν εκείνη την εποχή».

Τραγική ειρωνεία… λιγότερο από έναν μήνα μετά την ηχογράφηση του τραγουδιού, στις 22 Νοεμβρίου 1963, δολοφονήθηκε ο πρόεδρος Τζον Φ. Κένεντι. Την επόμενη κιόλας βραδιά, ο Bob Dylan άνοιξε τη συναυλία του με το «The Times They Are a-Changin’». Όπως αφηγήθηκε αργότερα στον βιογράφο Anthony Scaduto:

«Σκέφτηκα, Θεέ μου, πώς μπορώ να ξεκινήσω με αυτό το τραγούδι; Θα μου πετάξουν πέτρες. Αλλά έπρεπε να το τραγουδήσω — όλη η συναυλία ξεκινά από εκεί. Δεν καταλάβαινα τίποτα. Κάτι είχε στραβώσει μέσα στη χώρα, κι εκείνοι χειροκροτούσαν. Δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί χειροκροτούσαν, ούτε γιατί έγραψα το τραγούδι. Τίποτα δεν καταλάβαινα. Για μένα, ήταν απλώς τρέλα.»

Η στιγμή εκείνη σφράγισε το τραγούδι ως αντανάκλαση ενός έθνους που άλλαζε χωρίς πυξίδα, με τον Dylan να γίνεται άθελά του ο εκφραστής μιας συλλογικής σύγχυσης.

“Δεν αδειοδοτούμε συνθέσεις του Bob Dylan”

Ωστόσο, οι εξελίξεις τρέχουν και όπως ανέφεραν οι Times, η Universal Music Publishing Group (UMPG) —που αγόρασε τα δικαιώματα σύνθεσης του Dylan το 2020, έναντι άνω των 300 εκατομμυρίων δολαρίων – απέρριψε το αίτημα για άδεια χρήσης του τραγουδιού. Το εν λόγω βίντεο του Μαμντάνι αφαιρέθηκε από το Χ.

Η συγκεκριμένη συμφωνία είχε πυροδοτήσει τότε έναν αγώνα δρόμου στη μουσική βιομηχανία για την εξαγορά καταλόγων τραγουδιών, με εταιρείες και επενδυτές να δαπανούν δισεκατομμύρια για έργα των Bruce Springsteen, Paul Simon, Sting, Justin Timberlake, Stevie Nicks, Miles Davis και πολλών άλλων.

Εκπρόσωπος της UMPG δήλωσε: «Ως πάγια πολιτική, δεν αδειοδοτούμε συνθέσεις του Bob Dylan για έργα που σχετίζονται με πολιτικά πρόσωπα.» Η καμπάνια του Μαμντάνι – όπως αναφέρει το ρεπορτάζ – είχε πράγματι αιτηθεί πρόσφατα άδεια χρήσης από τη Universal, η οποία όμως απορρίφθηκε.

Με τη συμφωνία του 2020, η Universal απέκτησε το 100% των δικαιωμάτων των τραγουδιών του Dylan, αποκτώντας έτσι την αποκλειστική αρμοδιότητα για το πού και πώς θα χρησιμοποιούνται. Παρόλα αυτά, ο ίδιος ο Dylan είχε προκαλέσει κατά καιρούς έκπληξη επιτρέποντας τη χρήση των τραγουδιών του σε διαφημίσεις: το 2004, το “Love Sick” ακούστηκε σε διαφήμιση της Victoria’s Secret, όπου μάλιστα εμφανιζόταν και ο ίδιος, ενώ μια δεκαετία νωρίτερα είχε εγκρίνει τη χρήση του “The Times They Are a-Changin’” σε διαφήμιση της λογιστικής εταιρείας Coopers & Lybrand (προδρόμου της σημερινής PwC).