Ελβετία: Δημοψήφισμα για ”πλαφόν” πληθυσμού στα 10 εκατ. διχάζει τη χώρα – Και προβληματίζει την ΕΕ

Μπορεί μια χώρα να θέσει ένα σταθερό όριο στον πληθυσμό της; Αυτό είναι το ερώτημα στο οποίο θα απαντήσουν την Κυριακή (14/6) οι ψηφοφόροι της Ελβετίας, όταν προσέλθουν στις κάλπες για να αποφασίσουν σχετικά με την πρόταση περιορισμού του πληθυσμού στα 10 εκατομμύρια, μια κίνηση που έχει αποκαλύψει βαθιές διαιρέσεις γύρω από τη μετανάστευση στο αλπικό κράτος.

Η πρόταση υποστηρίζεται από το δεξιό Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα, το οποίο τη χαρακτηρίζει «πρωτοβουλία βιωσιμότητας», με στόχο τη μείωση της πίεσης στη στέγαση, τις δημόσιες υπηρεσίες και το περιβάλλον.

Οι κυβερνητικές αρχές, άλλα πολιτικά κόμματα, επιχειρηματικοί φορείς και συνδικάτα, που την αποκαλούν “πρωτοβουλία χάους”, υποστηρίζουν ότι θα στερήσει από τα νοσοκομεία και τα ξενοδοχεία το απαραίτητο προσωπικό και θα βλάψει τις δύσκολα κερδισμένες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αφήνοντας την εκτός ΕΕ Ελβετία απομονωμένη σε έναν ιδιαίτερα ασταθή κόσμο.

Ο πληθυσμός της Ελβετίας έχει αυξηθεί ραγδαία από το 2002, όταν ήταν 7,3 εκατομμύρια. Σήμερα είναι 9,1 εκατομμύρια, εκ των οποίων το 27% είναι κάτοικοι γεννημένοι στο εξωτερικό.

Γιατί δημοψήφισμα

Όπως γράφει το BBC, το σύστημα άμεσης δημοκρατίας της Ελβετίας σημαίνει ότι όλες οι σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται μέσω δημοψηφισμάτων. Οι πολίτες χρειάζεται απλώς να συγκεντρώσουν 100.000 υπογραφές για να οδηγηθεί ένα ζήτημα σε εθνική ψηφοφορία.

Πολλοί ψηφοφόροι ανησυχούν για υπερφορτωμένα τρένα, ακριβά ενοίκια και αυξανόμενο κόστος υγείας.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η ψηφοφορία θα είναι αρκετά οριακή.

Υποδεικνύουν ότι οι ψηφοφόροι κλίνουν προς το «όχι» με οριακή διαφορά, με 52% κατά, ωστόσο οι έρευνες παραμένουν διχασμένες, με 45% υπέρ της πρότασης και σημαντικό ποσοστό αναποφάσιστων.

Οι Χελίν Γκένις και Νιλς Φίχτερ έχουν πολλά κοινά, αλλά οι εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις τους για τον περιορισμό του ελβετικού πληθυσμού αντικατοπτρίζουν τον έντονο διχασμό του δημοψηφίσματος.

Και οι δύο είναι νέοι τοπικοί πολιτικοί με καταγωγή από οικογένειες μεταναστών. Ο Φίχτερ είναι 29 ετών και η Γκένις 31. Οι γονείς της Χελίν κατάγονται από την Τουρκία, ενώ η μητέρα του Νιλς είναι από τον Καναδά και ο ίδιος έχει διπλή υπηκοότητα.

“Έχουμε χάσει τον έλεγχο”, λέει ο Φίχτερ, που εκπροσωπεί το Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα στο κοινοβούλιο του καντονιού Βέρνης. “Η ανεξέλεγκτη μετανάστευση οδηγεί στο να μην είναι πλέον η Ελβετία, Ελβετία”.

Πιστεύει ότι τα προβλήματα της χώρας, όπως η “έλλειψη στέγασης, η κυκλοφοριακή συμφόρηση, τα υπερφορτωμένα σχολεία και οι πιεσμένες κοινωνικές υπηρεσίες”, είναι άμεσο αποτέλεσμα της μετανάστευσης.

Η Γκένις, που είναι σοσιαλδημοκράτισσα και μέλος του δημοτικού συμβουλίου της Βέρνης, απορρίπτει αυτά τα επιχειρήματα ως αποδιοπομπαίους τράγους.

“Δεν είναι οι μετανάστες που καθορίζουν τα ενοίκια. Δεν είναι οι μετανάστες που αυξάνουν τα ασφάλιστρα υγείας. Ούτε είναι οι μετανάστες που λαμβάνουν πολιτικές αποφάσεις για τη στέγαση, τις υποδομές ή τις κοινωνικές επενδύσεις”, λέει στο BBC News.

Η αντιμετώπιση των προβλημάτων “μέσα από το πρίσμα της μετανάστευσης δεν οδηγεί σε λύσεις, αλλά σε διχασμό”, προσθέτει.

Για τους αναποφάσιστους ψηφοφόρους, βασικό ερώτημα είναι πώς θα εφαρμοζόταν πρακτικά ένα τέτοιο όριο.

Ο περιορισμός του πληθυσμού σε σταθερό αριθμό δεν έχει δοκιμαστεί από καμία άλλη χώρα, αν και η Κίνα προσπάθησε να επιβραδύνει την αύξηση του πληθυσμού της μέσω της πλέον καταργημένης πολιτικής του ενός παιδιού.

Η ελβετική πρόταση ορίζει ότι ο πληθυσμός δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια πριν από το 2050 και προβλέπει ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει μέτρα όταν ο αριθμός φτάσει τα 9,5 εκατομμύρια.

Τέτοια μέτρα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν περιορισμό του αριθμού αιτήσεων ασύλου και τερματισμό του δικαιώματος οικογενειακής επανένωσης για ξένους εργαζομένους.

Αν επιτευχθεί το όριο των 10 εκατομμυρίων, διεθνείς συμφωνίες που έχει υπογράψει η Ελβετία, συμπεριλαμβανομένης της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων με την ΕΕ, θα πρέπει να καταγγελθούν.

Αυτό προκαλεί ανησυχία στον επιχειρηματικό σύνδεσμο της χώρας.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος του, Ρούντολφ Μινς, λέει ότι αν εγκριθεί η πρόταση, η Ελβετία “θα μπορούσε να αντιμετωπίσει προκλήσεις στις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση”.

Αυτό συμβαίνει επειδή οι Βρυξέλλες έχουν προειδοποιήσει εδώ και καιρό ότι τα μη μέλη της ΕΕ δεν μπορούν να «διαλέγουν» τα οφέλη της ενιαίας αγοράς, αποφεύγοντας υποχρεώσεις όπως η ελεύθερη κυκλοφορία.

“Η ΕΕ είναι μακράν ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Ελβετίας”, εξηγεί ο Μινς, προσθέτοντας ότι είναι προς το συμφέρον της χώρας να έχει σταθερές και σαφείς σχέσεις με τον βασικό της εμπορικό εταίρο.

Οι Ελβετοί εργοδότες ανησυχούν επίσης για ελλείψεις εργατικού δυναμικού και για απώλεια πρόσβασης σε ευρωπαϊκό απόθεμα εξειδικευμένων εργαζομένων.

Οι μισοί εργαζόμενοι στα ξενοδοχεία της Ελβετίας είναι μετανάστες. Νοσοκομεία και γηροκομεία επίσης βασίζονται σε ξένο προσωπικό.

Το Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα υποστηρίζει ότι η μετανάστευση απλώς αυξάνει τη ζήτηση για περισσότερες κλίνες στα νοσοκομεία και θέσεις στα σχολεία, και ότι ο περιορισμός της θα μείωνε την πίεση.

Οι αντίπαλοι λένε ότι αυτό δεν είναι ρεαλιστικό, επισημαίνοντας ότι το 20% του πληθυσμού της Ελβετίας είναι πλέον άνω των 65 ετών.

Οι νέοι εργαζόμενοι, και οι νέοι φορολογούμενοι, χρειάζονται για να στηρίξουν ένα τέτοιου είδους πληθυσμό, και η Ελβετία δεν έχει αυτή τη στιγμή αρκετούς από αυτούς, προειδοποιούν.

Ο βουλευτής των Σοσιαλδημοκρατών, Γιον Πουλτ, λέει ότι ο μεγαλύτερος φόβος του για ένα τέτοιο όριο είναι η “απομόνωση σε έναν ασταθή και επικίνδυνο κόσμο”.

Η Ελβετία, όπως και οι γείτονές της, δαπανά περισσότερα για άμυνα και, παρά την ουδετερότητά της, σχεδιάζει στενότερη συνεργασία με τους γείτονες.

Έχει επηρεαστεί από την άνοδο των τιμών καυσίμων λόγω του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία και της σύγκρουσης στο Ιράν, ενώ τα προϊόντα της έχουν δεχθεί τιμωρητικούς δασμούς από τις ΗΠΑ.

Η χώρα θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις συνθήκες της με την ΕΕ και να χάσει την καλή θέληση των Βρυξελλών, προειδοποιεί ο Πουλτ.

Ο Φίχτερ απορρίπτει αυτές τις ανησυχίες ως κινδυνολογία, λέγοντας ότι είναι βέβαιος πως η ΕΕ δεν θα το επιτρέψει και ότι οι συμφωνίες είναι προς το συμφέρον και των δύο πλευρών.

Όμως ο φόβος απομόνωσης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός για ορισμένους ψηφοφόρους.

Οι Ελβετοί σοκαρίστηκαν όταν οι ΗΠΑ επέβαλαν δασμούς 39% στα ελβετικά προϊόντα, ενώ μια συμφωνία για μείωσή τους στο 15% δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.

Αφίσες που καλούν σε απόρριψη της πρότασης δείχνουν τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, με τις σκιές των Βλαντίμιρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ πίσω του.

“Ρήξη με την Ευρώπη, σε μια τέτοια στιγμή;” ρωτά το σύνθημα.

Ο Φίχτερ επιμένει ότι ο περιορισμός του πληθυσμού αφορά την προστασία ενός τρόπου ζωής.

“Όποιος αγαπά την Ελβετία, με ή χωρίς μεταναστευτικό υπόβαθρο, θέλει να παραμείνει ένας τόπος ασφαλής και ευημερούν. Αυτό ακριβώς αφορά αυτή η πρωτοβουλία”, λέει.

Η Γκένις, αντίθετα, δεν βλέπει τίποτα θετικό: “Το βασικό ερώτημα δεν είναι πώς αποκλείουμε ανθρώπους… αλλά πώς δημιουργούμε επαρκή και προσιτή στέγαση, πώς εξασφαλίζουμε καλές συνθήκες εργασίας και πώς επενδύουμε σε ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες.

Γι’ αυτό πιστεύω ότι αυτή η πρωτοβουλία κάνει περισσότερο κακό παρά καλό στην Ελβετία”.