Ο Τραμπ προσπαθεί να ισορροπήσει στο χάος που δημιούργησε ο ίδιος

Οι υπερασπιστές του Ντόναλντ Τραμπ είχαν… εν μέρει δίκιο. Η ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο (μετά την απαγωγή του) δεν αποτελεί πιστό αντίγραφο της εφιαλτικής “αλλαγής καθεστώτος” που αποδόμησε το κράτος και την κοινωνία του Ιράκ. Δεν είναι εκείνο το σενάριο.

Αυτό που αρχίζει να διαμορφώνεται, σύμφωνα με την εικόνα που εκπέμπει ο Λευκός Οίκος, μοιάζει περισσότερο με έναν αποκεφαλισμό εξουσίας: την απομάκρυνση της κορυφής και, στη συνέχεια, την άσκηση ωμής πίεσης στους εναπομείναντες μηχανισμούς του καθεστώτος. Η Ουάσιγκτον απαιτεί συναίνεση και υπακοή στο όραμα Τραμπ για ένα “πειθαρχημένο”, MAGA-προσανατολισμένο δυτικό ημισφαίριο.

Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκεται πλέον η αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία ανέλαβε προσωρινά την εξουσία μετά την επιχείρηση αμερικανικών ειδικών δυνάμεων που οδήγησε στη “σύλληψη” του Μαδούρο και της συζύγου του και στη μεταφορά τους στη Νέα Υόρκη.

Την Κυριακή, ο Τραμπ δήλωσε ανοιχτά ότι οι ΗΠΑ «διοικούν» τη Βενεζουέλα μέσω της πίεσης που ασκούν στη Ροντρίγκες.

«Μη με ρωτάτε ποιος είναι επικεφαλής, γιατί η απάντηση θα είναι πολύ αμφιλεγόμενη», είπε. «Είμαστε εμείς. Έχουμε τον έλεγχο».

Η εικόνα ενός Αμερικανού προέδρου που διακηρύσσει ότι “κυβερνά” ένα κυρίαρχο κράτος χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά -έστω και ρητορικά- δείχνει πόσο έχει σκληρύνει η στάση του Τραμπ απέναντι στον κόσμο και πόσο ευρύς είναι ο ορίζοντας των φιλοδοξιών του. Μετά τη Βενεζουέλα, υπαινίχθηκε ότι η Κολομβία είναι «πολύ άρρωστη» και ότι «το Μεξικό πρέπει να βάλει τάξη».

Η προσπάθεια να “συνεταιριστεί” κανείς με ό,τι απέμεινε από το καθεστώς Μαδούρο θα απαιτούσε λιγότερους πόρους και λιγότερες απώλειες από τα αποτυχημένα εγχειρήματα κρατικής οικοδόμησης της μετα-11ης Σεπτεμβρίου εποχής. Ωστόσο, πρόκειται για δρόμο γεμάτο αβεβαιότητες, σε ένα πολιτικό τοπίο εξαιρετικά ασταθές.

Και φέρνει μια απρόβλεπτη συνέπεια: μια ενδεχόμενη απομάκρυνση των ΗΠΑ από το ίδιο το δημοκρατικό κίνημα της Βενεζουέλας.

Την ίδια στιγμή, στην Ουάσιγκτον καταβάλλονται πυρετώδεις προσπάθειες να χαραχθεί μια “επόμενη μέρα”, ενώ οι Δημοκρατικοί εκφράζουν έντονη οργή για το γεγονός ότι ο Τραμπ δεν ζήτησε την έγκριση του Κογκρέσου για μια επιχείρηση που θυμίζει πολεμική ενέργεια. Οι Ρεπουμπλικανοί, προς το παρόν, παραμένουν ενωμένοι πίσω του.

Τι επιδιώκει η Ουάσιγκτον

Η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να ισορροπήσει πάνω στο χάος που δημιούργησε η ίδια.

Από τη μία, αναζητά μια στοιχειώδη σταθερότητα στο Καράκας· από την άλλη, θέλει να αποφύγει εκκαθαρίσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εμφύλια σύγκρουση και να μετατρέψουν την “επιτυχία” σε πολιτική καταστροφή, ενόψει εκλογών στις ΗΠΑ.

Όπως μεταδίδει το CNN, ο Τραμπ ενίσχυσε τους φόβους περί σύγχρονου ιμπεριαλισμού όταν δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα “τρέξουν” τη Βενεζουέλα κατά τη μεταβατική περίοδο, επιμένοντας παράλληλα στη σημασία των τεράστιων πετρελαϊκών της αποθεμάτων.

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επιχείρησε να απορρίψει τις συγκρίσεις με το Ιράκ, μιλώντας για “γελοίους αναλυτές”. Δήλωσε ότι το εμπάργκο στο πετρέλαιο θα παραμείνει ως εργαλείο πίεσης, ενώ η στρατιωτική ισχύς των ΗΠΑ λειτουργεί αποτρεπτικά.

«Θέλουμε να σταματήσει το εμπόριο ναρκωτικών, να μην έρχονται συμμορίες, να μην υπάρχει ιρανική ή κουβανική επιρροή», είπε, υποστηρίζοντας ότι το πετρέλαιο πρέπει να ωφελήσει τον λαό και όχι «πειρατές και αντιπάλους των ΗΠΑ».

Το ερώτημα της συμμόρφωσης

Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τομ Κότον το διατύπωσε ξεκάθαρα: όταν ο Τραμπ λέει ότι οι ΗΠΑ θα “διοικήσουν” τη Βενεζουέλα, εννοεί ότι οι νέοι ηγέτες της οφείλουν να ανταποκριθούν στις αμερικανικές απαιτήσεις.

Όμως, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν η Ουάσιγκτον μπορεί πράγματι να επιβάλει τη θέλησή της με απειλές, ναυτικές δυνάμεις και στοχευμένες επιχειρήσεις, χωρίς να εμπλακεί βαθύτερα.

Η Ντέλσι Ροντρίγκες μπορεί να φαίνεται σταθερή επιλογή στα μάτια Αμερικανών αξιωματούχων, όμως παραμένει βαθιά συνδεδεμένη με το καθεστώς Μαδούρο και τον Ούγκο Τσάβες, με περιορισμένα περιθώρια ελιγμών στο εσωτερικό της χώρας.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η υποτίμηση της Μαρίας Κορίνα Ματσάδο από τον Τραμπ. Η πολιτικός, που έχει τιμηθεί με Νόμπελ Ειρήνης και θεωρείται κεντρική μορφή της αντιπολίτευσης, παραμερίστηκε με το επιχείρημα ότι «δεν έχει τη στήριξη ή τον σεβασμό της χώρας».

Η στροφή αυτή, από το δημοκρατικό κίνημα προς τα υπολείμματα του καθεστώτος, αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τους Βενεζουελάνους που πίστεψαν ότι το τέλος του Μαδούρο θα άνοιγε άμεσα τον δρόμο για δημοκρατική αλλαγή.

Ο Τραμπ δείχνει να κινείται με ταχύτητα προς το πετρέλαιο και την κυριαρχία στην περιοχή. Όμως, προσεγγίζοντας πρόσωπα και δομές που επί χρόνια κατήγγελλε, οι ΗΠΑ διακινδυνεύουν να βρεθούν συνένοχες σε μια καταστολή που υποτίθεται ότι ήθελαν να τερματίσουν.