Αντιδράσεις για ρετουσαρισμένες φωτογραφίες της συζύγου του Νετανιάχου

Αντιδράσεις έχει προκαλέσει η αποκάλυψη πως η σύζυγος του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου, φέρεται να χρησιμοποιεί λογισμικό επεξεργασίας φωτογραφιών σε επίσημες κρατικές ανακοινώσεις που την απεικονίζουν.

Όπως γράφει το Associated Press, υπάρχουν στιγμιότυπα στα οποία ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου πλαισιώνεται από τη σύζυγό του, Σάρα, καθώς και από τον πρέσβη των ΗΠΑ Μάικ Χάκαμπι και μια ομάδα Ισραηλινών στρατιωτών, καθώς ανάβουν κεριά για τη Χανουκά στο Δυτικό Τείχος, τον ιερότερο τόπο προσευχής των Εβραίων. Οι ηγέτες ανταλλάσσουν θριαμβευτικά βλέμματα. Όμως κάτι δεν πάει καλά. Το δέρμα της Σάρα Νετανιάχου είναι αψεγάδιαστο, χωρίς πόρους, τα μάτια της υπερβολικά τονισμένα και τα μαλλιά της άψογα χτενισμένα — μια εμφάνιση που οι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι είναι αποτέλεσμα εκτεταμένης επεξεργασίας.

Οι επικριτές λένε ότι το πρόβλημα δεν είναι η χρήση λογισμικού επεξεργασίας φωτογραφιών, κάτι σύνηθες στους λογαριασμούς κοινωνικής δικτύωσης διασημοτήτων και δημόσιων προσώπων. Το ζήτημα, υποστηρίζουν, είναι η κυκλοφορία αυτών των εικόνων σε επίσημες κυβερνητικές ανακοινώσεις, γεγονός που αλλοιώνει την πραγματικότητα, παραβιάζει δεοντολογικούς κανόνες και ενέχει τον κίνδυνο να υπονομεύσει τις επίσημες προσπάθειες αρχειοθέτησης και τήρησης αρχείων.

«Όλες οι φωτογραφίες που βρίσκονται μέχρι σήμερα στα αρχεία του Ισραήλ είναι αυθεντικές απεικονίσεις της πραγματικότητας, όπως καταγράφηκαν από τους φακούς των φωτογράφων από την ίδρυση του κράτους», δήλωσε ο Σάμπι Γκατένιο, βετεράνος πολιτικός δημοσιογράφος που αποκάλυψε την υπόθεση στο “The Seventh Eye”, ισραηλινό ιστότοπο που καλύπτει τα τοπικά μέσα ενημέρωσης. «Αυτές οι εικόνες, αν εισαχθούν στη βάση δεδομένων, θα τη μολύνουν για πάντα με μια εικονική πραγματικότητα που δεν υπήρξε ποτέ».

Από τη στιγμή που αποκαλύφθηκε η παραποίηση των εικόνων, η κυβέρνηση έλαβε το άνευ προηγουμένου μέτρο να αναγράφει το όνομα της Σάρα Νετανιάχου στις ανακοινώσεις της που περιλαμβάνουν παραποιημένες εικόνες. Και παραμένει ασαφές αν το επίσημο αρχείο θα περιλάβει εικόνες της που τραβήχτηκαν κατά το δεύτερο μισό του περασμένου έτους, όταν, σύμφωνα με τον Γκατένιο, φαίνεται να ξεκίνησε η επεξεργασία.

Η προσωπική εκπρόσωπος της κυρίας Νετανιάχου δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Ο Νιτσάν Τσεν, διευθυντής του Κυβερνητικού Γραφείου Τύπου, δήλωσε στο Associated Press ότι οι εικόνες του πρωθυπουργού δεν υφίστανται ποτέ επεξεργασία και ότι το γραφείο του δεν θα αναρτούσε καμία ρετουσαρισμένη φωτογραφία στο επίσημο αρχείο.

Η προσωπική συνήθεια του Photoshop περνά στον πολιτικό χώρο

Η Σάρα Νετανιάχου, 67 ετών, χρησιμοποιεί εδώ και καιρό λογισμικό επεξεργασίας φωτογραφιών στις εικόνες της. Ο λογαριασμός της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι γεμάτος φωτογραφίες στις οποίες το πρόσωπό της φαίνεται έντονα ρετουσαρισμένο.

Το ζήτημα, ωστόσο, προκάλεσε εντύπωση όταν αυτή η συνήθεια πέρασε στο δημόσιο αρχείο.

Ο Γκατένιο δήλωσε ότι το παρατήρησε για πρώτη φορά τον περασμένο Ιούλιο, όταν το ζευγάρι επισκέφθηκε τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσινγκτον, και ξανά τον Σεπτέμβριο, όταν η Σάρα Νετανιάχου συνόδευσε τον σύζυγό της στον διάδρομο απογείωσης πριν από ταξίδι στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Τότε, το γραφείο του πρωθυπουργού δημοσίευσε ένα βίντεο της αναχώρησης μαζί με μια φωτογραφία, με credits στον Άβι Οχαγιόν, επίσημο κυβερνητικό φωτογράφο.

Συγκρίνοντας τη φωτογραφία με το ακατέργαστο βίντεο, ο Χάνι Φαρίντ, ειδικός στην ψηφιακή εγκληματολογία στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, δήλωσε ότι η εικόνα είχε υποστεί μεταγενέστερη επεξεργασία, με τοπικές παρεμβάσεις για την εξομάλυνση του δέρματος και την αφαίρεση ρυτίδων.

Έκτοτε, φωτογραφίες που δείχνουν την κυρία Νετανιάχου να συναντά τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τη σύζυγό του, Ούσα, στην Ουάσινγκτον φαίνεται επίσης να έχουν ρετουσαριστεί, σύμφωνα με τον Φαρίντ.

«Έχει γίνει κάποια επεξεργασία στο Photoshop για να —ας το πούμε— “εξωραΐσει”, να φωτίσει, να λειάνει το πρόσωπο», είπε ο Φαρίντ.
«Είναι κακόβουλο; Όχι. Είναι πρόβλημα; Ναι. Πρόκειται για κάτι μεγαλύτερο από το “έκανε Photoshop το πρόσωπό της για να φαίνεται νεότερη”. Πρόκειται για την εμπιστοσύνη. Γιατί να εμπιστευτώ οποιαδήποτε επίσημη φωτογραφία προέρχεται από αυτή την κυβέρνηση;»

Ο Τσεν, επικεφαλής του Κυβερνητικού Γραφείου Τύπου, είπε ότι οι νομικοί του γραφείου προσπαθούν να καθορίσουν πώς θα χειρίζονται και πώς θα επισημαίνουν σωστά φωτογραφίες που «έχουν υποστεί επεξεργασία από άτομα εκτός των φωτογράφων του Γραφείου».

Πρόσθεσε ότι και το Υπουργείο Δικαιοσύνης εξετάζει τα «κριτήρια, τους περιορισμούς και τις δυνατότητες» των επεξεργασμένων εικόνων, τονίζοντας ωστόσο ότι δεν υπάρχει τίποτα παράνομο στο ρετούς φωτογραφιών. Το ζήτημα, είπε, είναι η διαφάνεια όταν γίνονται τέτοιες αλλαγές.

Προς το παρόν, το γραφείο του αποφάσισε να προσθέτει το όνομα της Σάρα Νετανιάχου στις ανακοινώσεις Τύπου που περιλαμβάνουν ρετουσαρισμένες εικόνες. Από τον Νοέμβριο, ανακοινώσεις με φωτογραφίες της να χαμογελά δίπλα στον Τραμπ και στην οικογένεια του τελευταίου ομήρου στη Γάζα στην Ουάσινγκτον, να επισκέπτεται συναγωγή στο Μαϊάμι και να παρευρίσκεται σε κηδεία Ισραηλινού δημάρχου, φέρουν αυτή την επισήμανση.

Τουλάχιστον ένα μέσο, οι Times of Israel, έχει δηλώσει ότι δεν θα δημοσιεύει πλέον επίσημες κρατικές φωτογραφίες που φαίνεται να έχουν χειραγωγηθεί. Το Associated Press δεν δημοσιεύει εικόνες που φαίνεται να έχουν ρετουσαριστεί ή να έχουν υποστεί ψηφιακή αλλοίωση.

Ένα ευρύτερο φαινόμενο

Ο Τσεν δήλωσε ότι ο πρωθυπουργός δεν υφίσταται ποτέ επεξεργασία: «Καθόλου Photoshop, καμία διόρθωση, κανένα χρώμα. Τίποτα».

Ωστόσο, ακόμη κι αν το πρόσωπό του δεν ρετουσάρεται, ο επίσημος λογαριασμός του πρωθυπουργού στο Instagram αφηγείται μια διαφορετική ιστορία.

Η σελίδα έχει δημοσιεύσει πληθώρα περιεχομένου που φαίνεται να έχει υποστεί επεξεργασία ή να έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη, συμπεριλαμβανομένης μιας εικόνας του ζευγαριού με τον Τραμπ και την πρώτη κυρία Μελάνια Τραμπ να γιορτάζουν την Πρωτοχρονιά στην Ουάσινγκτον.

Η φωτογραφία προκάλεσε υποψίες στο Ισραήλ, επειδή δείχνει τη Σάρα Νετανιάχου να φορά μαύρο φόρεμα, το οποίο απουσιάζει από άλλες φωτογραφίες της εκδήλωσης, όπου φορούσε σκούρο κόκκινο. Στον ουρανό πάνω από τα ζευγάρια εμφανίζονται πολύχρωμα πυροτεχνήματα και αμερικανικές και ισραηλινές σημαίες, τα οποία, σύμφωνα με τον Φαρίντ, «σχεδόν σίγουρα» δημιουργήθηκαν με τεχνητή νοημοσύνη. Πλέον, η εικόνα φέρει στο Instagram ετικέτα που υποδεικνύει ότι ενδέχεται να έχει αλλοιωθεί ή να έχει δημιουργηθεί με χρήση AI. Δεν είναι σαφές πότε προστέθηκε η ετικέτα ούτε από ποιον.

Ο Νετανιάχου δεν είναι ο μόνος. Πολλές παγκόσμιες προσωπικότητες, συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ, χρησιμοποιούν συχνά εικόνες που έχουν παραχθεί ή αλλοιωθεί με τεχνητή νοημοσύνη στη δημόσια παρουσία τους.

Η Τεχίλα Σβάρτς Άλτσουλερ, επικεφαλής του «Προγράμματος Δημοκρατία στην Ψηφιακή Εποχή» στο Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ, μια δεξαμενή σκέψης στην Ιερουσαλήμ, το χαρακτήρισε «μέρος του λαϊκιστικού εγχειριδίου» και είπε ότι «δεν υπάρχει καμία αμφιβολία» πως ο Νετανιάχου μιμείται τον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ χρησιμοποιεί την τεχνολογία.

Ο επίσημος λογαριασμός του Νετανιάχου στο Instagram έχει δημοσιεύσει βίντεο του Τραμπ και του Νετανιάχου σε ένα βομβαρδιστικό B-2, το οποίο φαίνεται εξ ολοκλήρου δημιουργημένο με τεχνητή νοημοσύνη. Η λεζάντα γράφει «στον γύρο του θριάμβου μας», αναφερόμενη στις κοινές επιθέσεις Ισραήλ-ΗΠΑ κατά του Ιράν πέρυσι.

«Αυτό ακριβώς προσπαθούν να κάνουν ο Νετανιάχου και ο στενός του κύκλος εδώ και πολλά χρόνια», είπε. «Να παρουσιάζουν τον εαυτό του ως υπερήρωα, τη σύζυγό του ως σούπερ μόντελ, την οικογένειά τους ως μια απόλυτα πιστή οικογένεια. Ακόμη κι όταν αυτό δεν ίσχυε, ακόμη και εις βάρος της πραγματικής πολιτικής, διοικητικής και κοινωνικής εργασίας».

Πρόσθεσε ότι το Ισραήλ έχει φτάσει σε ένα κρίσιμο σημείο όσον αφορά την επίσημη τήρηση αρχείων και την κυβερνητική επικοινωνία.

«Το ερώτημα της αρχειοθέτησης της αλήθειας, της αρχειοθέτησης της ιστορίας, θα είναι ένα από τα ερωτήματα της εποχής μας».