“Σήματα” προβληματισμού για το μισό ΑΕΠ – Το “βαρόμετρο” για λιανεμπόριο και τουρισμό

Σήματα προβληματισμού για δυο κομβικούς κλάδους της οικονομίας, το λιανεμπόριο και τον τουρισμό, που συναθροίζουν σχεδόν το μισό ΑΕΠ της χώρας, εκπέμπουν τελευταίες έρευνες κλίματος. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει τόσο η ΕΣΕΕ αλλά και το ΙΟΒΕ, το κλίμα στην αγορά παρουσιάζει “ρωγμές”, που προφανώς φέρνουν “πονοκεφάλους” στις επιχειρήσεις, ειδικά της ΜμΕ, που έχουν και στενότερα περιθώρια ρευστότητας.

Χαρακτηριστικά, με βάση έρευνα της ΕΣΕΕ για την εορταστική αγορά, τα αυξημένα λειτουργικά κόστη εξακολουθούν να αποτελούν βασικό παράγοντα πίεσης για τις επιχειρήσεις, περιορίζοντας την κερδοφορία και τη δυνατότητα απορρόφησης του κόστους. Μεταξύ των παραγόντων που επιβαρύνουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων περιλαμβάνονται το ενεργειακό κόστος, τα ενοίκια και το κόστος προμηθειών, στοιχεία που λειτουργούν ανασταλτικά τόσο για τις επενδύσεις όσο και για την ενίσχυση των πωλήσεων.

Όπως αναφέρεται, δε, από την ΕΣΕΕ, οι πρόσφατες εξελίξεις καθιστούν τις επιχειρήσεις μάλλον συγκρατημένες αναφορικά με τις προβλέψεις τους για τις πωλήσεις κατά τη διάρκεια των χειμερινών εκπτώσεων του 2026. Οι μισές επιχειρήσεις (47%) αναμένουν τις πωλήσεις τους να κινηθούν σε χαμηλά επίπεδα ενώ 1 στις 3 (35%) σε μέτρια.

Στις κυριότερες προκλήσεις οι επιχειρήσεις ιεραρχούν το Λειτουργικό κόστος, τις Οικονομικές Υποχρεώσεις, τη Μείωση της καταναλωτικής δαπάνης, την Αύξηση κόστους προμηθευτών, τη Διαχείριση των ανατιμήσεων κ.ά. 12. Ενδεικτικό των πιέσεων στην αγορά είναι το γεγονός πως 1 στις 3 εμπορικές επιχειρήσεις δεν έχει καταφέρει να καλύψει πλήρως τις υποχρεώσεις της προς την Εφορία και τα Ασφαλιστικά Ταμεία.

Το ΙΟΒΕ

Την ίδια ώρα με βάση τον μηνιαίο Δείκτη Οικονομικού Κλίματος του ΙΟΒΕ, ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στο Λιανικό Εμπόριο υποχωρεί έντονα τον Δεκέμβριο και διαμορφώνεται στις 97,2 μονάδες, από 113,5 μονάδες τον Νοέμβριο. Η επιδείνωση αυτή αφορά όλους τους εξεταζόμενους βασικούς κλάδους, με εξαίρεση τον κλάδο Οχημάτων Ανταλλακτικών όπου παρατηρήθηκε μικρή βελτίωση.

Αναλυτικά, οι ήπια θετικές εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για τις τρέχουσες πωλήσεις εξασθενούν ελαφρά και διαμορφώνονται στις +16 (από +23) μονάδες ενώ παράλληλα οι θετικές προβλέψεις για την εξέλιξη των πωλήσεων στο επόμενο τρίμηνο υποχωρούν ήπια στις +43 από τις +47 μονάδες.

Οι νέες παραγγελίες ενισχύονται στις +21 μονάδες, με τα αποθέματα να κλιμακώνονται έντονα και να διαμορφώνονται στις +49 (από +8) μονάδες. Από την άλλη πλευρά, οι αισιόδοξες προβλέψεις για την απασχόληση βελτιώνονται οριακά (+15 από +14 μονάδες), ενώ ως προς τις τιμές, το 21% αναμένει άνοδο, ενδεικτικό των πληθωριστικών πιέσεων. Ως προς το βαθμό αβεβαιότητας που επικρατεί στο οικονομικό περιβάλλον αυτός διαμορφώνεται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, καθώς το 65,6% θεωρεί ότι η μελλοντική ανάπτυξη μπορεί να προβλεφθεί δύσκολα ή σχετικά δύσκολα, από 70,2% τον Νοέμβριο.

Στους βασικούς εξεταζόμενους κλάδους οι προσδοκίες είναι κυρίως πτωτικές. Αναλυτικά:

Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στα Τρόφιμα – Ποτά – Καπνός εξασθένισε έντονα τον Δεκέμβριο και διαμορφώθηκε στις 99,0 (από 112,7) μονάδες, ήπια υψηλότερα σε σχέση με το περυσινό επίπεδο (99,9 μον.).

Οι θετικές εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις υποχώρησαν σημαντικά στις +22 (από +41) μονάδες, ενώ αντίθετα οι αισιόδοξες προσδοκίες για τις πωλήσεις της επόμενης περιόδου εξασθένισαν ήπια και διαμορφώθηκαν στις +60 (από +69) μονάδες.

Τα αποθέματα κλιμακώνονται έντονα και διαμορφώνονται στις +30 μονάδες, ενώ παράλληλα εξασθενούν αισθητά οι παραγγελίες προς προμηθευτές (+8 από +17 μονάδες το σχετικό ισοζύγιο).

Το θετικό ισοζύγιο των προβλέψεων για την απασχόληση διατηρείται στις +20 μονάδες, ενώ οι πληθωριστικές τάσεις των τιμών παραμένουν στα επίπεδα του προηγούμενου μήνα στις +14 μονάδες.

Έντονα πτωτικά κινείται ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στα Υφάσματα – Ένδυση – Υπόδηση, και διαμορφώνεται στις 89,5 (από 105,7) μονάδες, σημαντικά χαμηλότερα από το αντίστοιχο επίπεδο πέρυσι (113,5 μον.).

Οι έντονα αρνητικές εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσειςαμβλύνονται (-10 από -43 μονάδες), ενώ αντίθετα οι έντονα θετικές προβλέψεις για το επόμενο διάστημα εξασθενούν παραμένοντας ωστόσο θετικές στις +48 μονάδες, από τις +65 μονάδες το προηγούμενο διάστημα.

Τα αποθέματα κλιμακώνονται έντονα και διαμορφώνονται στις +59 (από -7) μονάδες, με τις παραγγελίες προς προμηθευτές να στρέφονται θετικές στις +18 μονάδες (από -7 μονάδες το σχετικό ισοζύγιο).

Από την άλλη πλευρά, οι ισοσκελισμένες προβλέψεις της προηγούμενης περιόδου για την απασχόληση βελτιώνονται σημαντικά και διαμορφώνονται στις +43 μονάδες, όταν στις τιμές το σχετικό ισοζύγιο κινείται σε ήπια αποπληθωριστικά επίπεδα.

Οι προσδοκίες στα Είδη Οικιακού Εξοπλισμού εξασθενούν έντονα και ο σχετικός δείκτης διαμορφώνεται τον Δεκέμβριο στις 71,4 (από 99,4) μονάδες, σημαντικά χαμηλότερα σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι (108,7 μον.).

Οι θετικές εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις εξασθενούν σημαντικά και στρέφονται αρνητικές στις -23 από τις +17 μονάδες, ενώ αντίθετα οι οριακά θετικές προβλέψεις στις πωλήσεις στο επόμενο διάστημα εξασθένισαν έντονα και διαμορφώνονται στις -17 από +2 μονάδες τον Νοέμβριο.

Από την άλλη πλευρά, το ύψος των αποθεμάτων κλιμακώθηκε αισθητά, με τις παραγγελίες προς προμηθευτές να εξασθενούν σημαντικά και να διαμορφώνονται στις -2 (από +24) μονάδες.

Παράλληλα, οι προβλέψεις για την απασχόληση υποχωρούν οριακά και διαμορφώνονται στις -20 μονάδες (από -19 μονάδες το σχετικό ισοζύγιο), ενώ στις τιμές ο σχετικός δείκτης συνεχίζει να υποδηλώνει αύξηση (+49 μονάδες)

Ήπια ανοδικά κινούνται οι επιχειρηματικές προσδοκίες στα Οχήματα – Ανταλλακτικά, στις 103,4 μονάδες, ήπια υψηλότερα σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024 (95,8 μονάδες).

Οι τρέχουσες πωλήσεις του κλάδου ενισχύονται σημαντικά και από τις +8 μονάδες τον Νοέμβριο διαμορφώνονται στις +20 μονάδες, ενώ αντίθετα οι προβλέψεις για τις πωλήσεις της επόμενης περιόδου εξασθενούν (+48 από +53) μονάδες.

Τα αποθέματα κλιμακώνονται έντονα (+71 από +23 μονάδες), με τις παραγγελίες προς προμηθευτές να κινούνται ήπια ανοδικά στις +21 (από +18) μονάδες. Από την άλλη πλευρά, οι προβλέψεις για την απασχόληση διατηρούνται στις +23 μονάδες, ενώ τέλος, ως προς τις τιμές, το σχετικό ισοζύγιο διαμορφώνεται σε υψηλά πληθωριστικά επίπεδα, στις +34 μονάδες.

Έντονα πτωτικά κινούνται οι επιχειρηματικές προσδοκίες στα Πολυκαταστήματα, με το δείκτη να διαμορφώνεται στις 81,4 μονάδες από 128,7 μονάδες τον προηγούμενο μήνα.

Οι έντονα θετικές εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις κινούνται κατακόρυφα πτωτικά και στρέφονται αρνητικές στις -6 (από +78) μονάδες, ενώ παράλληλα οι αντίστοιχα θετικές προβλέψεις για τις πωλήσεις της επόμενης περιόδου κινούνται έντονα πτωτικά και διαμορφώνονται στις +40 (από +78) μονάδες.

Τα αποθέματα κλιμακώνονται σημαντικά (+48 από +3 το σχετικό ισοζύγιο) ενώ παράλληλα οι έντονα θετικές προβλέψεις για παραγγελίες προς προμηθευτές υποχωρούν στις +40 μονάδες.

Σε κανονικά για την εποχή επίπεδα κυμαίνονται οι προβλέψεις για την απασχόληση, ενώ στις τιμές ο σχετικός δείκτης διαμορφώνεται σε ήπια πληθωριστικά επίπεδα, στις +5 μονάδες.

Ο τουρισμός

Στο μεταξύ, ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στις Υπηρεσίες ενισχύθηκε ήπια τον Δεκέμβριο, στις 116,7 μονάδες, από 113,3 τον Νοέμβριο.

Από τις επιμέρους μεταβλητές του δείκτη, οι θετικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων εξασθένισαν ελαφρά, οι θετικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση διατηρήθηκαν αμετάβλητες, ενώ αντίθετα οι προβλέψεις της βραχυπρόθεσμης εξέλιξής της βελτιώθηκαν σημαντικά.

Όμως ενδιαφέρον έχει ότι ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στα Ξενοδοχεία – Εστιατόρια – Τουριστικά Πρακτορεία, κινήθηκε έντονα πτωτικά και διαμορφώθηκε στις 79,5 (από 113,4) μονάδες.

Οι θετικές εκτιμήσεις για την πορεία της τρέχουσας κατάστασης των επιχειρήσεων κινήθηκαν κατακόρυφα πτωτικά και στράφηκαν αρνητικές στις -20 μονάδες από +46 μονάδες τον Νοέμβριο, ενώ παράλληλα εξασθένισαν έντονα οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση (-23 από +36 μονάδες), με τις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της ζήτησης να κινούνται σημαντικά ανοδικά στις -11 μονάδες από τις -31 μονάδες τον προηγούμενο μήνα.

Οι αρνητικές προβλέψεις για την απασχόληση περιορίζονται ελαφρά και διαμορφώνονται στις -14 ( από -30) μονάδες, ενώ ο δείκτης των τιμών διατηρείται σε έντονα αποπληθωριστικά επίπεδα (-19 μονάδες).

Πεσμένες οι γιορτές, πιο χαμηλά οι τιμές

Να σημειωθεί ότι με βάση αναφορές του τουριστικού κλάδου η κίνηση στις γιορτές για ταξίδια στο εσωτερικό δεν παρουσίασε την ίδια δυναμική με πέρυσι. Ενδεικτικά αναφέρεται από το Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος, στη Μηνιαία Έρευνα, που μετρά σε πραγματικό χρόνο τις βασικές επιδόσεις των ελληνικών ξενοδοχείων και δημοσιοποιήθηκε στις 9/1, ότι το Νοέμβριο, κατά μέσο όρο, η τιμή διάθεσης ενός δωματίου τον Νοέμβριο του 2025 διαμορφώθηκε στα 92€. Αυτό σημαίνει ότι για τον Νοέμβριο η μέση τιμή διάθεσης στον πληθυσμό των 448.000 δωματίων της χώρας εκτιμήθηκε στα 92 €.

Με βάση, δε, στελέχη της αγοράς, στις γιορτές. οι τιμές ακόμη και των 5άστερων κινήθηκαν σε πολύ ανταγωνιστικό επίπεδο σε σχέση με την άλλη Ευρώπη. Κι αυτό για να προσελκύσουν επισκέπτες. Κι αυτό την ώρα που οι τιμές σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι πολλαπλάσιες.

Όπως προκύπτει, δε, από τα πρόσφατα στοιχεία της Ένωσης Ξενοδόχων Αθηνών – Αττικής και Αργοσαρωνικού (ΕΞΑ) για τον Αύγουστο, έναν μήνα μακρινό αλλά αιχμής για τις χώρες του νότου, η Μαδρίτη διατήρησε σταθερότητα (+0,1%) και παραμένει σε υψηλότερα επίπεδα από την Αθήνα, ενώ η Βαρκελώνη και η Ρώμη κατέγραψαν μικρές μειώσεις πληρότητας, χωρίς όμως να απειληθεί η πρωτοκαθεδρία τους.

Ιδιαίτερα εντυπωσιακές ήταν οι επιδόσεις στις τιμές δωματίων: η Μαδρίτη αύξησε τις τιμές της κατά 6,6%, η Ρώμη κατά 3,5% και η Βαρκελώνη κατά 3,1%, ενώ η Κωνσταντινούπολη υποχώρησε κατά 1,5%. Στο RevPar, η Αθήνα σημείωσε αύξηση 3,2%, ωστόσο η Μαδρίτη ξεχώρισε με άνοδο 6,8%, ενώ και η Ρώμη (+3,1%) και η Βαρκελώνη (+1,6%) ξεπέρασαν την ελληνική πρωτεύουσα. Μόνο η Κωνσταντινούπολη κινήθηκε πτωτικά στο RevPar (-1,4%).

Την ίδια ώρα, ο Άγγελος Καλλίας, Γενικός Γραμματέας Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων πριν λίγες μέρες, μιλώντας στο ertnews ανέφερε, “ότι ο Δεκέμβριος κινήθηκε αρκετά υποτονικά. Είχαμε μία πτώση της τάξεως του 20 με 30% ανάλογα την περιοχή και αυτό θα πρέπει να το επισημάνουμε διότι υπάρχουν περιοχές όπως είναι η Πελοπόννησος, η Ήπειρος, που κινήθηκαν πολύ καλύτερα από περιοχές όπως είναι η Κεντρική Ελλάδα, η Μακεδονία και η Θράκη. Και τα μπλόκα δεν ήταν τόσο ισχυρά. Οι παρακάμψεις δεν ήταν τόσο μεγάλες, οι καθυστερήσεις δεν ήταν αντίστοιχα τόσο μεγάλες, με αποτέλεσμα πάρα πολύς κόσμος να επιλέξει να κατευθυνθεί προς Πελοπόννησο και Ήπειρο, ενώ αντίθετα στην κεντρική Ελλάδα και στη Μακεδονία η διέλευση ήταν πολύ πιο δύσκολη. Η παράκαμψη και η καθυστέρηση πολύ μεγαλύτερες, οπότε αυτές ήταν οι περιοχές οι οποίες κινήθηκαν με αρκετά μεγαλύτερη πτώση. Μεσοσταθμικά υπολογίζουμε ότι είχαμε περίπου 20 με 30% κάτω σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά και σε μία χρονιά βέβαια προσέξτε που έδειχνε μέχρι τέλη Νοεμβρίου ότι θα πάει πάρα πολύ καλά“.

Οι καταναλωτές

Την ίδια ώρα με βάση το ΙΟΒΕ, μικρή εξασθένιση των αρνητικών εκτιμήσεων των καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών τους τελευταίους 12 μήνες.

Οι αρνητικές εκτιμήσεις των καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους τους προηγούμενους 12 μήνες περιορίστηκαν ήπια στις -48,1 (από -51,2) μονάδες.

Το 65% των νοικοκυριών εκτίμησε ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης, ενώ το 4% θεωρεί πως επήλθε μικρή βελτίωση.

Οι αντίστοιχοι δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις -9,4 και -9,3 μονάδες αντίστοιχα.