Το μεγάλο ενδιαφέρον του Τραμπ για το Αιγαίο θα φέρει εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά

H εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ και η επιστροφή του στο Λευκό Οίκο προκάλεσε αρχικά μία αμηχανία σε ότι αφορά τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών ζητημάτων και ιδιαίτερα αυτού του Αιγαίου.

Οσο περνούσαν οι μήνες και ο νέος Αμερικανός πρόεδρος έπαιρνε σαφείς αποστάσεις από το διεθνές δίκαιο, η αμηχανία πολλές φορές μετατράπηκε σε ανησυχία. Η ελληνική κυβέρνηση φρόντισε να ακολουθήσει συντασσόμενη με τον τρόπο της στο νέο αμερικανικό δόγμα.

Με την πολύτιμη, διεισδυτική ματιά του καθηγητή Διεθνούς Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς Πέτρου Λιάκουρα επιχειρούμε μία αποτίμηση του πρώτου χρόνου της θητείας Τραμπ σε ότι αφορά τα ελληνοτουρκικά ζητήματα. Κεντρικό συμπέρασμα; Ο νέος ένοικος του Λευκού Οίκου μπορεί να ρίξει άμεσα στο τραπέζι πρόταση για το συμβιβασμό των δύο μερών.

Η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα ακόμα με τα ελληνοτουρκικά…

Έχει ασχοληθεί εμμέσως. Θέλει να μειώσει τις εντάσεις που θα προκαλούσαν οι μονομερείς ενέργειες ή οι δυσκολίες μιας οριοθέτησης, ειδικά όπου οι δύο οριοθετήσεις Ελλάδας Αιγύπτου και η παράνομη Τουρκίας-Λιβύης επικαλύπτονται. Υπάρχει διένεξη. Η παρουσία ισχυρών αμερικανικών εταιριών με εντολή Τραμπ λύνει πρακτικά και με προοπτική κάθε πρόβλημα και το υπερβαίνει προκειμένου να ξεκινήσει η έρευνα και να ακολουθήσει η εκμετάλλευση. Τα περί οροθέτησης με βάση κανόνες, προς το παρόν δεν υπολογίζονται από την αμερικανική διοίκηση. Έτσι θα προωθήσει τις αμερικανικές ενεργειακές εταιρίες και θα τις εμπλέξει στο πεδίο όπου υπάρχουν σχετικά κοιτάσματα, οι περιοχές των οποίων αντιμετωπίζουν πρόβλημα οριοθέτησης: Παράδειγμα η περιοχή νοτίως της Κρήτης. Επί δεκαετίες δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία εκτός από την Κύπρο με τις τρεις χώρες (Αίγυπτος,2003-Ισραήλ,2010-Λίβανος,2007). Αλλά και μεταξύ αυτών ο Λίβανος υπαναχώρησε και δεν θα προχωρούσε εάν δεν πραγματοποιούνταν η διορθωτική οριοθέτηση το 2022 στην οποία συναίνεσε το Ισραήλ πριν ολοκληρωθεί. Τα κράτη παγιδεύονται στην πληρότητα των κυριαρχικών δικαιωμάτων τους.

Σε ανάλογες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου πιστεύω ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα θελήσει να αφήσει αποτύπωμα επίλυσης προκειμένου να εξυπηρετηθεί το ζήτημα της ενέργειας. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο Μπάρακ, ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα, ο αποκαλούμενος και ασκών αρμοδιότητες ως υπουργός εξωτερικών στην Άγκυρα, δήλωσε με μια τάση πρόβλεψης ότι στα ελληνοτουρκικά το ενεργειακό θα είναι το κονίαμα, αυτό δηλαδή που θα προσδέσει τα δύο κράτη και θα μας βγάλει από τον μικρόκοσμο των προβλημάτων που έχουμε με την Τουρκία. Γιατί στο μέλλον μπορεί οι δύο χώρες να γίνουν συνεταίροι με μια συμφωνία που μπορεί να προκύψει.

Στη χώρα μας κυριαρχεί η άποψη του καθορισμού των περιοχών υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ όπου η κάθε χώρα θα ασκεί τα κυριαρχικά δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων, εναντιωμένη σε πρόταση περί συνεκμετάλλευσης των ορυκτών της υφαλοκρηπίδας. Που σημαίνει κατ’ επέκταση εάν γινόταν ανάλογη πρόταση περί των πόρων ήπιας/ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, θα υπήρχε η ίδια αντίρρηση. Αιολικά πάρκα όμως χωρίς προηγούμενη οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ δεν μπορούν ουσιαστικά να υπάρξουν. Δεν αποκλείεται οι Αμερικανοί να έχουν σκεφτεί την εναλλακτική ιδέα της συνεκμετάλλευσης για την παραγωγή ενέργεια από τους ανέμους. Είναι αληθές ότι οι αμερικανικές εταιρίες επιδιώκουν να εκμεταλλεύονται φυσικούς πόρους. Αυτό τις κατατάσσει και χρηματιστηριακά στα ανώτερα επίπεδα, για αυτό δραστηριοποιούνται. Η ιδέα όμως μιας συνεκμετάλλευσης σε ανανεώσιμες πηγές παρότι δεν έχει συζητηθεί, δεν είναι προς διερεύνηση. Συνεκμετάλλευση για την Ελλάδα είναι εάν το κοίτασμα απλώνεται σε δύο περιοχές.
Η Τουρκία δεν έχει εκφράσει κάποια προτίμηση προς αυτό το είδος πριν οριοθετηθεί η υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ. Το μόνο που δηλώνεται από επίσημα χείλη κατά καιρούς είναι ο διαμοιρασμός των πόρων (kazan kazan).

Είναι κάτι δηλαδή που μπορεί να πέσει στο τραπέζι σχετικά άμεσα;

Βεβαίως. Θα δούμε αν και πως πρόκειται να συμβεί αυτό. Επίσης πρέπει να δούμε αν θα διατηρηθεί το κλίμα των «ήρεμων νερών». Νομίζω ότι και οι δύο πλευρές επιθυμούν να κρυφτούν πίσω από μικρά συμβάντα όπως πχ το καλώδιο ή τα θαλάσσια πάρκα -για τα οποία η Τουρκία είχε αντιδράσει και μάλιστα παρέταξε έξι φρεγάτες για να εμποδίσει το ερευνητικό σκάφος- και έτσι να παρουσιαστούν περισσότερο επιφυλακτικές. Ήρεμα νερά σημαίνει ότι έχουμε όλες τις προϋποθέσεις και τους όρους για να πάμε σε μία επί της ουσίας λύση των πιο σοβαρών προβλημάτων.

Προσφάτως υπάρχει μια τάση να προβάλλεται ότι ορισμένα γεγονότα όπως η δήλωση του Ερντογάν για τον άξονα του κακού εξαιτίας της τριμερούς συνάντησης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ θεωρήθηκε ότι ήταν το τέλος των ήρεμων νερών. Μα δεν εκλήφθηκε ότι τερμάτισε τα ήρεμα νερά το επεισόδιο κατά το οποίο η Τουρκία εμπόδισε την έρευνα για την πόντιση του καλωδίου στην Κάσο ή τη διαμαρτυρία για τον ίδιο λόγο βορείως της Κρήτης. Μπορεί να θεωρείται τέλος στα ήρεμα νερά μια αντίδραση ρουτίνας του Ερντογάν με ρητορεία όταν γίνεται συνάντηση με Ισραηλινό ή για αγορά πολεμικών σκαφών και αεροσκαφών;

Η κυβέρνηση Τραμπ πως αντιμετωπίζει την τριμερή μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ;

Oι ΗΠΑ είναι μέρος της τριμερούς, το σχήμα είναι 3+1. Σ’ αυτό το τόξο είναι πολύ πιθανό να συμπεριληφθούν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τα Εμιράτα είναι, τρόπον τινά, το Ισραήλ του Κόλπου. Άρα τη συγκεκριμένη τριμερή, οι Αμερικανοί επιθυμούν να την επεκτείνουν. Ο Τραμπ μην ξεχνάμε ότι ήταν ο αρχιτέκτονας των συμφωνιών Αβραάμ. Έκανε χώρες πρώην αντίπαλες, partners του Ισραήλ.

Φοβάστε μήπως ο Τραμπ επιχειρήσει να επιβάλλει στα ελληνοτουρκικά μία out of the box λύση, μακριά από τις αρχές που διέπουν το διεθνές δίκαιο σαν και αυτή που επιχειρεί να επιβάλλει στο ουκρανικό;

Είναι αληθές ότι ο Τραμπ δεν θεωρεί εμπόδιο το διεθνές δίκαιο για να εφαρμόζει τα σχέδιά του. Πολλές φορές όμως το να επιχειρήσεις μία κίνηση που βρίσκεται εκτός πλαισίου, αν δεν έρχεται σε καταφανή αντίθεση με το διεθνές δίκαιο, μπορεί κάλλιστα να είναι μία συμφωνία που θα εστιάζει στο διεθνές δίκαιο μεταξύ των κρατών που θα την υιοθετούν. Οι ΗΠΑ πχ, παρενέβησαν και έγινε αλλαγή στη συμφωνία οριοθέτησης του Ισραήλ με την Κύπρο και της Κύπρου με το Λίβανο. Στην ουσία ήταν διαφορά που προκάλεσε η αμφισβήτηση του Λιβάνου στην πλευρική γραμμή με το Ισραήλ. Αλλά που οφείλεται σε λάθος χάραξης από την πλευρά του Λιβάνου. Ο Λίβανος δεν επικύρωσε τη συμφωνία με την Κύπρο και ήταν οι αμερικανικές εταιρίες που έλυσαν το γόρδιο δεσμό με μια νέα οριοθέτηση που μετακίνησε τη γραμμή σε βάρος του συναινούντος Ισραήλ.

Βέβαια επρόκειτο για ασήμαντη μετακίνηση της γραμμής αλλά καθοριστική διότι έκανε το ένα κοίτασμα του Qana που τέμνει η νέα γραμμή οριοθέτησης να ανήκει στο Λίβανο αλλά τα κέρδη να τα μοιράζεται με το Ισραήλ. Ήταν σημαντική η αμερικανική παρέμβαση διότι έπρεπε να λυθεί η διαφορά και έπρεπε να χαραχθούν τα όρια μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ εκ νέου και επειδή συμφωνία δεν μπορούσε να γίνει μεταξύ των δύο ως εμπολέμων, συνήφθησαν δυο διαφορετικές συμφωνίες με την Ουάσιγκτον. Αυτή η κίνηση περιόρισε τη διεύρυνση των εντάσεων και έσπασε το αδιέξοδο έτσι ώστε να αρχίσει και ο Λίβανος να δραστηριοποιείται στα ενεργειακά.

Υπάρχει μια εξέλιξη στις οριοθετήσεις νοτίως της Κρήτης. Η αδειοδότηση νοτίως της Πελοποννήσου και νοτιοδυτικά της Κρήτης στην Exxon Mobil συνάντησε την αντίρρηση της Λιβύης, με τον ισχυρισμό ότι παραβιάζονται κυριαρχικά δικαιώματα της. Το ίδιο συνέβη και όταν νοτίως της Κρήτης αδειοδοτήθηκε η Chevron. Παρά τις λιβυκές διαμαρτυρίες οι εταιρίες επέβαλλαν μία de facto οριοθέτηση. Χωρίζοντας την περιοχή στη μέση. Το διεθνές δίκαιο επιβάλλει οριοθέτηση πριν γίνουν οι οποιεσδήποτε κινήσεις. Η Ελλάδα είναι υπέρμαχος της μέσης γραμμής και αυτήν συμφώνησαν οι εταιρίες.

Είναι η μέση γραμμή που ακολουθείται και διατηρείται χωρίς μεταβολές. Κανείς από τους πολιτικούς ηγέτες της περιοχής θα διανοούταν να διαμαρτυρηθεί προς τις αμερικανικές εταιρίες κολοσσούς. Οι έρευνες θα ξεκινήσουν πολύ σύντομα αφού επικυρωθούν οι συμβάσεις αναδοχής του έργου και το 2028 θα περάσουμε στις γεωτρήσεις. Τότε θα φανεί το εύρος και η καταλληλόλητα των κοιτασμάτων. Όταν τελειώσει η γεώτρηση, θα περάσουμε στη φάση της εκμετάλλευσης. Αυτό μπορεί να συμβεί μετά το 2032.

Για τα κοιτάσματα του Ιονίου Πελάγους υπήρξαν δύο σημαντικές συμφωνίες με έντονη την παρουσία του αμερικανικού παράγοντα. Μπορεί να λειτουργήσει αυτή ως μπούσουλας;

Η περιοχή εκεί είναι ήδη οριοθετημένη. Ως μοντέλο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί παρά μόνο ως προς την αντίληψη, ότι σε διαφορές συνάπτουμε συμφωνία οριοθέτησης με τα όντως αντικείμενα ή παρακείμενα κράτη. Στο νου έρχεται η επικείμενη διαπραγμάτευση (εάν ποτέ πραγματοποιηθεί) με τη Λιβύη. Μεταξύ της Ελλάδας και της Λιβύης δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία οριοθέτησης για τον πολύ απλό λόγο ότι πρώτα πρέπει η Λιβύη να αποκηρύξει το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Διαφορετικά μια μερική οριοθέτηση μαζί της θα φανεί ως αναγνώριση της τουρκολιβυκής από την ελληνική πλευρά. Κατά τα άλλα οι εταιρίες, απεσταλμένες του Τραμπ στην πραγματικότητα, έχουν χωρίσει τα θαλασσοτεμάχια μέχρι τη μέση γραμμή μεταξύ Κρήτης και Λιβύης και πιάνουν δουλειά.

Δεν υπάρχει ο κίνδυνος της απόλυτης εξάρτησής μας, ενεργειακά, από τις ΗΠΑ;

Είμαστε ακόμη μακριά από το σημείο εκείνο που θα είναι το ορυκτό έτοιμο προς εμπορία. Είναι ζήτημα της σύμβασης μεταξύ ελληνικού δημοσίου και εταιριών το πότε και το πόσο κέρδος θα καταλήγει στα ταμεία της Ελλάδας. Συνήθως τα πρώτα χρόνια οι εταιρίες αποσβένουν την αυτοχρηματοδότηση. Εάν τα κοιτάσματα είναι προσοδοφόρα θα μπορεί το έργο να αποδώσει και πέρα του χρονικού ορίου της 25ετίας.

Εννοείται ότι πρέπει να απαλλαγούμε από τη “βρώμικη” ενέργεια, αλλά την ίδια ώρα ο Ρωσο-Ουκρανικός πόλεμος άλλαξε τα δεδομένα, οπότε τα κοιτάσματα μπορούν να βοηθήσουν αποφασιστικά στο ζήτημα της ενέργειας μέχρι και το 2050 ή και μετά. Θα μπορούμε να έχουμε τη δυνατότητα να ισχυριστούμε ότι είμαστε ενεργειακοί παίκτες και ότι μπορούμε να είμαστε σχετικά αυτάρκεις. Mε το να έχεις τη Chevron ως τη βασική εταιρία και μάλιστα να ενεργεί για λογαριασμό της Ελλάδας με αποκλειστικά δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε περιοχές της λιβυκής υφαλοκρηπίδας από την παράνομη τουρκολιβυκή οριοθέτηση και για μεγάλο χρονικό διάστημα -άνω των πέντε ετών- στην πράξη, στοιχειοθετείς ένα στέρεο βήμα να εξουδετερώσεις το τουρκολιβυκό μνημόνιο να ακυρωθεί.

Γενικά μιλώντας, ο Τραμπ συμβάλλει στην επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών;

Από την πρώτη θητεία του είχαν φανεί οι προθέσεις του σχετικά με τα ελληνοτουρκικά. Και τότε εξέφραζε έναν θαυμασμό υπέρ του Ερντογάν. Όμως είχε αφήσει τον υπουργό εξωτερικών Πομπέο να έχει πρωτοβουλία στην εξωτερική πολιτική και ο οποίος ήταν ιδιαίτερα θετικός υπέρ της Ελλάδας. Προφανώς θα ασχοληθεί, στη δεύτερη θητεία του, στην ώρα του! Δεν γνωρίζουμε εάν έχει κρυφή ατζέντα. Το Αιγαίο είναι μία θάλασσα που τον ενδιαφέρει πάρα πολύ. Η Αλεξανδρούπολη και η Σούδα είναι τα δύο άκρα του Αιγαίου. Ότι επιδιώκει μια ρύθμιση (arrangement) στα ενεργειακά, αυτά που διχάζουν Ελλάδα και Τουρκία, είναι προφανές και παροτρύνει τις εταιρίες να βγουν στο προσκήνιο με τολμηρά βήματα και αποφάσεις μέχρι και την οριοθέτηση μεταξύ τους να ορίσουν, κάτι που ούτε οι πολιτικοί μπορούν να λύσουν, αυτό δείχνει ποια είναι η τακτική του Αμερικανού προέδρου απέναντι στα ελληνοτουρκικά.

Και ειδικά τώρα γιατί κακά τα ψέματα, θέλει να περιορίσει τα μέτωπα, διότι στην περιοχή μετά το τέλος του Ρωσο-Ουκρανικού πολέμου τα 3/4 των ακτών της Ουκρανίας θα τις κατέχει η Ρωσία. Ρωσία και Τουρκία θα είναι οι κυρίαρχοι παίκτες της Μαύρης Θάλασσας, και με δεδομένο ότι η Τουρκία έχει ρόλο στα στενά των Δαρδανελίων. Οι ΗΠΑ έχουν συμφέρον από την πλευρά τους να έχουν ελευθερία διέλευσης και ελέγχου στο Αιγαίο. Δεν έχουν τοποθετηθεί σαφώς στο θέμα της επέκτασης της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης. Κάτι που η επίσης η Ρωσία δεν επιθυμεί αλλά δεν το δηλώνει.

Δεν είναι μόνο η Τουρκία που δεν θέλει την επέκταση στα 12νμ αιγιαλίτιδας ζώνης. Κάθε κράτος χρήστης του Αιγαίου δεν θα ήθελε να της “κλείσουν” την ελεύθερη διέλευση, την προτιμούν έναντι της αβλαβούς διέλευσης. Είναι λογικό έτσι ο Τραμπ να θέλει να έχει έναν λόγο σ’ αυτήν την περιοχή. Το Αιγαίο πάντοτε είχε γεωπολιτική αξία για τις ΗΠΑ. Μάλλον θα πρέπει να περιμένουμε κάποια πρωτοβουλία τους, ίσως στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Η Ελλάδα οφείλει να αναλάβει πρωτοβουλίες, σαν αυτές που προανήγγειλε ο Έλληνας Πρωθυπουργός για τη Μεσογειακή διάσκεψη. Οι οριοθετήσεις υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ πρέπει να ολοκληρωθούν στις λοιπές περιοχές μεταξύ των όντως αντικείμενων ή παρακείμενων παράκτιων κρατών.

Η Ελλάδα πρέπει να θέσει την τουρκολιβυκή οριοθέτηση ως θέμα που πρέπει να λυθεί προτιμότερο δικαστικά. Και οροθέτηση μεταξύ όλων των κρατών. Η Ελλάδα εκτός από την Λιβύη και την Αίγυπτο (αντικείμενες) στη Μεσόγειο πρέπει να οριοθετήσει και με την Τουρκία (παρακείμενη). Στο Αιγαίο η οριοθέτηση με την Τουρκία είναι το μείζον για πολλές δεκαετίες όπως έχει δηλώσει κατ’ επανάληψη η Ελλάδα.

Υπάρχει πάντα στην ατζέντα το θέμα των F-35. Ο Τραμπ έχει αφήσει ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο της πώλησης των αεροσκαφών στην Τουρκία. Ποια, πιστεύετε, ότι είναι η πραγματική του πρόθεση;

Έχω την αίσθηση ότι ο Ερντογάν δεν θα πετύχει το στόχο του ως προς τους F-35. Ο Τραμπ, για την πώληση, έχει θέσει πολύ δύσκολους όρους. Ο πρώτος απ’ αυτούς είναι να διακόψει η Τουρκία την προμήθεια φυσικού αερίου από τη Ρωσία και επίσης να επιστρέψει τους πυραύλους S-400. Ο Ερντογάν πλέον δεν μπορεί να τους επιστρέψει διότι δεν τους δέχονται οι Ρώσοι. Ούτε θα αποζημιωνόταν. Απλώς για τον Ερντογάν είναι και θέμα γοήτρου. Θα στραφεί βέβαια στην εγχώρια πολεμική βιομηχανία του, παρότι απέχει πολύ από την αμερικανικής ποιότητας.

Σε κάθε περίπτωση πάντως ότι και αν θέλει να κάνει ο Τραμπ με τα F-35, την όποια δράση του μπορούν να σταματήσουν τα νομοθετικά σώματα των ΗΠΑ. Ο Ερντογάν βέβαια, έχει κάνει ήδη την προεργασία για την υποδοχή των εν λόγω αμερικανικών αεροσκαφών και είναι έτοιμος να ενεργοποιήσει ένα plan b το οποίο θα βασίζεται στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία. Είναι αμφίβολο όμως αν η Τουρκία μπορεί να φτάσει την αμυντική της βιομηχανία σε στάτους μαζικής παραγωγής F-35. Όπως και να έχει, ο Τραμπ έχει μπροστά του ακόμη τρία χρόνια θητείας κατά την οποία πολλά μπορούν να αλλάξουν. Και τέλος δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ τον παράγοντα Νετανιάχου. Το Ισραήλ δεν επιθυμεί να ενισχυθεί η Τουρκία με τα F-35 και θέτει veto στον Αμερικανό Πρόεδρο.

Πως κρίνετε μέχρι στιγμής την παρουσία της κα Γκιλφόιλ στην Ελλάδα κ. Λιάκουρα; Επικοινωνιακά δίνεται μεγάλη προβολή …

Είναι ξεκάθαρο ότι η κα Γκιλφόιλ ήρθε εδώ για να βοηθήσει στο θέμα των αμερικανικών επενδύσεων. Στις ΗΠΑ πάντως έχει περάσει από κρίσιμα πόστα. Έτσι και αλλιώς στις ΗΠΑ, αν δεν είσαι περσόνα, ούτε καν παρουσιαστής δεν μπορείς να γίνεις. Ως νομικός, επίσης, είναι καταπληκτική, έχει θητεύσει ως γενική εισαγγελέας. Μιλάμε για πολύ σοβαρή θέση.

Στην Ελλάδα, προσώρας, φέρνει και μία διπλωματία, ας μου επιτραπεί ο όρος, στυλιστικού τύπου, που συγκεντρώνει τα φώτα της δημοσιότητας. Δεν είναι πάντως ο πρέσβης του τύπου Πιουριφόι που θα έρθει για να σαρώσει και να εξουσιάσει. Είναι μία γυναίκα που ξέρει να προβάλλει τον εαυτό της αλλά και τη χώρα μας. Οι ΗΠΑ πάντως, όσες φορές έστειλε στην Ελλάδα πρέσβη εκ προσωπικοτήτων (ambassador at large), μάλλον απέτυχαν. Σωτήρχος; Αποτυχία. Τσούνης; Επίσης, αποτυχία. Αυτοί ήταν πολιτικός διορισμός. Όπως και η πρέσβυς Γκιλφόϊλ.

Έχουν θητεύσει όμως στην Αθήνα και σπουδαίοι διπλωμάτες καριέρας που άφησαν καλό έργο και βοήθησαν την Ελλάδα. Ο Nichola Burns και ο Jeffrey Pyatt είναι το άριστο παράδειγμα. Η Γκιλφόιλ έρχεται με ατζέντα Τραμπ ξεκάθαρα. Her master’s voice, ας το πούμε έτσι. Δεν έχει δική της προσωπική ατζέντα. Είναι απεσταλμένη του προέδρου της Ντόναλντ Τραμπ. Θα εξοικειωθεί με το ρόλο της συν τω χρόνω. Θα μειώσει στο απαραίτητο το χρόνο της δημοσιότητας της. Παράλληλα, πρέπει να πούμε, ότι υπάρχει μία τριάδα πρέσβεων σε Αγκυρα, Αθήνα και Λευκωσία, που θα κάνουν όλο το παιχνίδι για τον Τραμπ στην ευρύτερη περιοχή μας. Ας ελπίσουμε να μην είναι χειριστική η τακτική και να είναι αμοιβαίας ωφέλειας το αποτέλεσμα.