Η ΕΕ δεν έβγαλε ακόμα το “trade bazooka” στον Τραμπ για τη Γροιλανδία

Από την περασμένη εβδομάδα η Γαλλία και η Γερμανία είχαν αρχίσει τις διεργασίες, για να πείσουν την ΕΕ πως είναι ανάγκη να ενεργοποιηθεί, για πρώτη φορά στην ιστορία, το “μπαζούκα του εμπορίου”.

Η Πράξη κατά του Καταναγκασμού (Anti-Coercion Instrument -ACI) δημιουργήθηκε για να προστατεύει την Ευρωπαϊκή Ένωση από τον εμπορικό “πόλεμο”, τον οποίον αποφάσισε να επιδεινώσει ο Ντόναλντ Τραμπ, επειδή η παγκόσμια κοινότητα αντιδρά και δεν τον αφήνει να κάνει ό,τι θέλει με τη Γροιλανδία.

Για αυτό και ενημέρωσε ότι θα επιβάλει περαιτέρω δασμούς (10%) στις οκτώ ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Δανία, Φιλανδία, Γερμανία, Ολλανδία, Νορβηγία, Σουηδία, Μεγάλη Βρετανία), οι οποίες δήλωσαν την πλήρη στήριξη τους στην Γροιλανδία και τη Δανία. Ως εκ τούτου, αντιτίθενται στον έλεγχο της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση στις Βρυξέλλες, στην οποία ο Εμανουέλ Μακρόν φερόταν να είναι έτοιμος να κάνει έκκληση ενεργοποίησης της ACI.

Παράλληλα, επρόκειτο να εξεταστεί η αναβίωση πακέτου αντιποίνων-δασμών, σε αμερικανικά προϊόντα αξίας 93 δισεκατομμυρίων ευρώ, όπως για παράδειγμα αεροσκάφη Boeing και αυτοκίνητα, εφόσον ο Τραμπ κάνει πράξη την απειλή της αύξησης των δασμών στις χώρες που εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους προς τη Δανία και τη Γροιλανδία, την κυριαρχία και την εδαφική τους ακεραιότητα, όπως ανέφερε το Bloomberg.

Φάνηκε έτσι, ως ρητορική των ευρωπαϊκών πρωτευουσών γίνεται πιο αυστηρή, απέναντι σε αυτό που οι περισσότεροι θεωρούν ως γεωπολιτικό εκβιασμό.

Tι είναι το “μπαζούκα του εμπορίου” (trade bazooka)

Η Πράξη κατά του Καταναγκασμού (Anti-Coercion Instrument -ACI) είναι το πιο ισχυρό εργαλείο που υπάρχει -από τις 27 Δεκεμβρίου του 2023- στο γεωοικονομικό οπλοστάσιο της ΕΕ.

Η ανάγκη της δημιουργίας του προέκυψε στην πρώτη θητεία του Tραμπ και τις τότε προειδοποιήσεις για δασμούς, με τους εμπορικούς περιορισμούς της Κίνας στη Λιθουανία να παίζουν επίσης, ρόλο -όπως αναφέρει μελέτη που δημοσιεύτηκε το Δεκέμβριο του 2025.

Την ημέρα που τέθηκε σε ισχύ, ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μπερντ Λανγκ, σύστησε το ACI ως εξής:

«Μερικές φορές είναι απαραίτητο να βάλεις ένα όπλο στο τραπέζι, ακόμη και αν γνωρίζεις πως δεν χρησιμοποιείται καθημερινά».

Πρόκειται λοιπόν, για αποτρεπτικό μηχανισμό, σχεδιασμένο για μη φιλικά, προς την ΕΕ, κράτη, με αντίμετρα κατά της χώρας (εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης), που θέλει να παρέμβει στις πολιτικές και το εμπόριο της ευρωζώνης. Που ασκεί δηλαδή, οικονομική πίεση, μέσω περιορισμών στις εισαγωγές, δημόσιους διαγωνισμούς, επενδύσεις, πνευματικά δικαιώματα και πρόσβαση σε κεφαλαιαγορές.

Είναι η έσχατη λύση, σε περίπτωση που οι συνομιλίες για την επίλυση εμπορικών συγκρούσεων, δεν καταλήγουν κάπου.

Δεν έχει ενεργοποιηθεί μέχρι σήμερα.

Τι λέει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το ACI

Στην ιστοσελίδα της Κομισιόν, μπορείτε να διαβάσετε ότι η ACI είναι κανονισμός που παρέχει στην Ευρωπαϊκή Ένωση «μέσα για την αποτροπή και την αντιμετώπιση του οικονομικού εξαναγκασμού», για την προστασία των συμφερόντων της».

Δηλαδή, το ACI δημιουργήθηκε ως αποτρεπτικός παράγοντας, με αντίμετρα. Όταν προκύπτει ο -εμπορικός- εξαναγκασμός, το trade bazooka «παρέχεται μια βάση, για καλά σταθμισμένη αντίδραση, ώστε να σταματήσει».

Αν δεν σταματήσει ο εξαναγκασμός «παρέχεται ευρύ φάσμα πιθανών αντιμέτρων».

Ποια αντίμετρα “επιτρέπει” το trade bazooka

Το “μπαζούκα” της Ευρωπαϊκής Ένωσης «μια “πυρηνική” επιλογή που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε περίπτωση κλιμάκωσης ενός εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ», όπως γράφει το RTÉ, επιτρέπει στην ΕΕ

• να απαγορεύσει τις πωλήσεις διαφημίσεων σε social networks,
• να αναστείλει τις συνδρομές επί πληρωμή,
• να περιορίσει την πρόσβαση σε αγορές, όπως τις υπηρεσίες streaming,
• να σταματήσει τη χρέωση για υπηρεσίες αποθήκευσης cloud,
• να σταματήσει τις ενημερώσεις λειτουργικού συστήματος,
• να εμποδίσει στις αμερικανικές τράπεζες την πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές αγορές,
• να αποκλείσει τις αμερικανικές εταιρίες από τον ανταγωνισμό για κυβερνητικές συμβάσεις,
• να ανακαλέσει αμερικανικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας,
• να περιορίσει δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.

Υπάρχουν χρονοδιαγράμματα και διαδικασίες, με την ΕΕ «να μπορεί να ζητά από τρίτες χώρες να αποκαταστήσουν τη ζημία που προκάλεσαν με τον οικονομικό εξαναγκασμό τους».

Πώς ενεργοποιείται η ACI

Οι καθ ‘ύλην αρμόδιοι εξηγούν στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πως για να ενεργοποιηθεί η Πράξη κατά του Καταναγκασμού, απαιτείται η αξιολόγηση του εξαναγκασμού, μέσω έρευνας που διατάζει η Κομισιόν «είτε με δική της πρωτοβουλία, είτε έπειτα από τεκμηριωμένο αίτημα κράτους μέλους -για την ύπαρξη οικονομικού εξαναγκασμού από τρίτη χώρα».

Το δεύτερο βήμα είναι να συγκληθεί σύσκεψη του Συμβουλίου της ΕΕ και η πλειοψηφία (το 55% των 27 κρατών μελών, που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού) να επιβεβαιώσει τον εξαναγκασμό. Έτσι, εξουσιοδοτείται η Επιτροπή για διαπραγματεύσεις.

Αν αποτύχουν, η Επιτροπή προτείνει αντίμετρα. Για την επιβολή τους χρειάζεται πάλι, η έγκριση με πλειοψηφία -δεν είναι αναγκαία η ομοφωνία.

Είναι δηλαδή, άλλη μια δαιδαλώδης και χρονοβόρα διαδικασία της ΕΕ, που πρέπει να αρχίσει άμεσα για να “λειτουργήσει” πριν να είναι αργά.

Θα χρησιμοποιήσει το μπαζούκα του εμπορίου η ΕΕ;

Το Politico ενημερώνει πως στην σύσκεψη που συγκλήθηκε εκτάκτως την Κυριακή, στις Βρυξέλλες δεν τέθηκε θέμα ενεργοποίησης της ACI, με τους παριστάμενους να συμφωνούν πως η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει την προσπάθεια αποκλιμάκωσης, δια της διπλωματικής οδού, αντί να καταφύγει στην έκτακτη λύση.

Ο Guardianπροσθέτει πως είναι πολύ πιθανό να τεθεί σε εφαρμογή το “παγωμένο” (από πέρυσι) πακέτο με αντίποινα, ύψους 93.000.000.000 δολαρίων σε αμερικανικά προϊόντα, στην περίπτωση που ο Τραμπ προχωρήσει στο +10% των δασμών σε Γαλλία, Δανία, Φιλανδία, Γερμανία, Ολλανδία και Σουηδία -οι Νορβηγία και Μεγάλη Βρετανία δεν είναι στην ΕΕ.

Το πακέτο είχε ανασταλεί, μετά τη συμφωνία των Τραμπ και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για βασικό δασμό στα προϊόντα που στέλνει η ΕΕ στις ΗΠΑ σε 15%.

«Δεύτερος διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε ότι η κατάσταση θεωρείται πολύ σοβαρή: “Υπήρχε σαφής και ευρεία κατανόηση ότι η Ευρώπη και η ΕΕ δεν μπορούν να αρχίσουν να υποχωρούν σε βασικές αρχές της διεθνούς τάξης, όπως η εδαφική ακεραιότητα”.

Σε κοινή δήλωση, οι χώρες αυτές ανέφεραν ότι η στρατιωτική τους άσκηση Arctic Endurance, υπό την ηγεσία της Δανίας, εντάσσεται σε μια δέσμευση για την ενίσχυση της ασφάλειας “ως κοινό διατλαντικό συμφέρον” και “δεν αποτελεί απειλή για κανέναν”».

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Αντόνιο Κόστα συγκάλεσε έκτακτη σύνοδο κορυφής των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που σύμφωνα με το Reuters προγραμματίζεται για την Πέμπτη 22/1, στις Βρυξέλλες.