Η ΕΕ ένα βήμα πιο κοντά στη χρήση “εμπορικού μπαζούκα” κατά των ΗΠΑ

Οι ηγέτες της ΕΕ έχουν σκληρύνει τη στάση τους και θέλουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προετοιμάσει το ισχυρότερο εμπορικό της όπλο κατά των ΗΠΑ, εάν ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ανακαλέσει τις απειλές του για τη Γροιλανδία.

Η Γερμανία προσχώρησε στη Γαλλία, δηλώνοντας ότι θα ζητήσει από την Επιτροπή να εξετάσει την ενεργοποίηση του Μηχανισμού Αντι-Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument – ACI), γνωστού ως “εμπορικό μπαζούκα” στη σύνοδο κορυφής έκτακτης ανάγκης των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες το βράδυ της Πέμπτης, σύμφωνα με το Politico, το οποίο επικαλείται πέντε διπλωμάτες που γνωρίζουν την κατάσταση.

Η ΕΕ προετοιμάζεται για όλα τα σενάρια

Η κίνηση του Βερολίνου φέρνει την Ευρωπαϊκή Ένωση πιο κοντά, σε μια πιο δυναμική απάντηση, καθώς η κλιμακούμενη ρητορική του Τραμπ για το έδαφος της Δανίας και τους υποστηρικτές του, έχει ωθήσει βασικές πρωτεύουσες να σκληρύνουν τη στάση τους σχετικά με το πώς πρέπει να αντιδράσει η Ευρώπη.

«Η αποφασιστικότητα υπάρχει εδώ και λίγες ημέρες», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες. «Το έχουμε νιώσει στις διμερείς μας συνομιλίες… υπάρχει πολύ ευρεία στήριξη ότι η ΕΕ πρέπει να προετοιμαστεί για όλα τα σενάρια, και αυτό περιλαμβάνει και το ότι όλα τα εργαλεία είναι στο τραπέζι».

Το τι θα ζητήσουν οι κυβερνήσεις από την Επιτροπή θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το τι θα πει ο Αμερικανός πρόεδρος στην ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός την Τετάρτη. Ενώ αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούν να κανονίσουν συναντήσεις με τον Τραμπ στο περιθώριο του Νταβός για να τον αποτρέψουν από την επιβολή δασμών, παράλληλα προετοιμάζονται και για το ενδεχόμενο να υλοποιήσει τις απειλές του.

Ο Τραμπ ανακοίνωσε το Σάββατο ότι θα επιβάλει δασμό 10% στους συμμάχους του ΝΑΤΟ που έχουν αντιταχθεί στην κίνησή του να αποκτήσει τη Γροιλανδία, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία, η Δανία, η Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία, η Σουηδία και η Φινλανδία. Έκτοτε, ο Αμερικανός ηγέτης κλιμάκωσε περαιτέρω, απειλώντας με δασμό 200% στο γαλλικό κρασί και τη σαμπάνια.

Πέρα από το εργαλείο αντι-εξαναγκασμού, ή «εμπορικό μπαζούκα», οι ηγέτες έχουν επίσης συζητήσει τη χρήση ενός παλαιότερου πακέτου αντιποίνων που θα επέβαλλε δασμούς σε αμερικανικές εξαγωγές αξίας 93 δισ. ευρώ. Δύο διπλωμάτες της ΕΕ ανέφεραν ότι είναι πιθανό να επιβληθούν πρώτα οι δασμοί, ενώ η Επιτροπή θα προχωρά στην πιο χρονοβόρα διαδικασία ενεργοποίησης του ισχυρού εμπορικού όπλου.

«Υπάρχει σύγκλιση με τους Γερμανούς, υπάρχει μια αφύπνιση από την πλευρά τους, ότι πρέπει να σταματήσουμε να είμαστε αφελείς», δήλωσε ανώτερος Γάλλος αξιωματούχος, αναφερόμενος στη χρήση του “μπαζούκα” κατά της Ουάσιγκτον.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει πρωτοστατήσει σε αυτή την κίνηση, όμως άλλες πρωτεύουσες ήταν πιο επιφυλακτικές, λόγω του κινδύνου να προκαλέσει περαιτέρω μέτρα από τον Τραμπ, καθώς και των πιθανών επιπτώσεων στις οικονομίες τους.

Η σκέψη εντός της γερμανικής κυβέρνησης φαίνεται να είναι ότι, προκειμένου να αποφευχθεί ένας ολοκληρωμένος εμπορικός πόλεμος με τις ΗΠΑ, η Ένωση πρέπει να έχει στη θέση της ένα ισχυρό αποτρεπτικό μέσο.

«Έχουμε ένα σύνολο εργαλείων στη διάθεσή μας και συμφωνούμε ότι δεν θέλουμε να τα χρησιμοποιήσουμε. Αλλά αν χρειαστεί να τα χρησιμοποιήσουμε, τότε θα το κάνουμε», δήλωσε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.

Το εμπορικό αυτό όπλο είναι ένας από τους βασικούς μοχλούς πίεσης της ΕΕ κατά των ΗΠΑ, καθώς περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα πιθανών μέτρων, όπως η επιβολή δασμών, ο περιορισμός εξαγωγών στρατηγικών αγαθών ή ο αποκλεισμός αμερικανικών εταιρειών από διαγωνισμούς. Η απόφαση χρήσης του εργαλείου δεν θα ληφθεί ελαφρά τη καρδία, καθώς θα είχε σημαντικό αντίκτυπο στην οικονομία της ΕΕ.

Την τελευταία φορά που η ΕΕ εξέτασε τη χρήση του “μπαζούκα” κατά των ΗΠΑ — όταν ο Τραμπ επέβαλε μονομερώς δασμούς στο μπλοκ το 2025 — η Ευρώπη έκανε πίσω στο παρά πέντε. Αυτή τη φορά, οι πρωτεύουσες των κρατών-μελών έχουν μεγαλύτερη ανοχή στον πόνο, όπως ανέφεραν διπλωμάτες της ΕΕ. «Είναι μια πολύ διαφορετική κατάσταση από το περασμένο καλοκαίρι, όταν επρόκειτο απλώς για μια εμπορική διαφορά», είπε ένας από τους διπλωμάτες. «Οι χώρες έλεγαν ότι δεν θέλουν να εμπλακούν σε μια διαμάχη για το αν οι δασμοί θα είναι 10% ή 15%, ιδίως όταν εξαρτόμαστε από τις ΗΠΑ. Όμως τώρα δεν βρισκόμαστε στο πεδίο του “καλό να γίνει”, βρισκόμαστε στο πεδίο του “απαραίτητο να γίνει”».

Για την ενεργοποίηση του ACI θα απαιτούνταν η στήριξη τουλάχιστον 15 χωρών στο Συμβούλιο της ΕΕ.

Οι διπλωμάτες ελπίζουν ότι και η σύμμαχος του Τραμπ, Τζόρτζια Μελόνι, θα συνταχθεί. Ως η τρίτη μεγαλύτερη χώρα της ΕΕ, η συμμετοχή της Ιταλίας στην πρωτοβουλία θα αποτελούσε σημαντική επίδειξη ενότητας, ανέφεραν.

Προς το παρόν, η Ρώμη έχει υποδείξει ότι θα προτιμούσε να συνεχιστούν οι συνομιλίες αποκλιμάκωσης με την Ουάσιγκτον, ενώ η στάση ενός ακόμη δυνητικού συμμάχου, της Πολωνίας, παραμένει ασαφής. Ωστόσο, με τη σύγκλιση των θέσεων Γαλλίας και Γερμανίας, η πίεση προς τη Ρώμη και τη Βαρσοβία να ευθυγραμμιστούν με το υπόλοιπο μπλοκ θα είναι έντονη.

Κομβικής σημασίας για την εξέλιξη της γερμανικής στάσης απέναντι στην απάντηση στον Τραμπ είναι η στήριξη της βιομηχανίας.

Ο Μπέρτραμ Κάουλατ, πρόεδρος της γερμανικής ένωσης κατασκευαστών μηχανημάτων VDMA, κάλεσε τις Βρυξέλλες να εξετάσουν τη χρήση του εργαλείου αντι-εξαναγκασμού, παρά το γεγονός ότι η ευρωπαϊκή μηχανολογική βιομηχανία «ήδη πλήττεται δυσανάλογα από τους αμερικανικούς δασμούς».