Ιστορική ομιλία Μαρκ Κάρνεϊ στο Νταβός: “Η παλιά τάξη πραγμάτων πέθανε”

Ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια επικίνδυνη νέα εποχή αντιπαλοτήτων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων και οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να επιβιώσουν, δήλωσε ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας την Τρίτη.

Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ φέρνει τα “επιχειρήματά του” για τον έλεγχο της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ στο ετήσιο διεθνές φόρουμ την Τετάρτη, και με την απαγωγή Μαδούρο να έχει προηγηθεί, ο Κάρνεϊ προειδοποίησε τους παγκόσμιους ηγέτες και τους αξιωματούχους που μετέχουν στο Φόρουμ πως “η υποχώρηση στον εξαναγκασμό και τις οικονομικές απειλές” δεν θα τους προστατεύσει.

“Οι μεγάλες δυνάμεις έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούν την οικονομική ολοκλήρωση ως όπλο, τους δασμούς ως μοχλό πίεσης, τις χρηματοοικονομικές υποδομές ως εξαναγκασμό, τις αλυσίδες εφοδιασμού ως τρωτά σημεία προς εκμετάλλευση” είπε χαρακτηριστικά, σε μια ομιλία που άνοιξε τις διεργασίες του Φόρουμ και βάσει της χρονικής της συγκυρίας, δικαίως κρίνεται από τα διεθνή ΜΜΕ ως ιστορική.

“Δεν μπορείς να ζεις μέσα στο ψέμα του αμοιβαίου οφέλους μέσω της ολοκλήρωσης, όταν η ολοκλήρωση γίνεται η πηγή της υποταγής σου” είπε με νόημα.

“Οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να δράσουν από κοινού, επειδή αν δεν είσαι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, είσαι στο μενού των μεγάλων δυνάμεων”, συνέχισε, κάνοντας έμμεσο πλην σαφές, άνοιγμα προς την Ευρώπη. “Οι μεγάλες δυνάμεις μπορούν να τα καταφέρουν προς το παρόν μόνες τους. Έχουν το μέγεθος της αγοράς, τη στρατιωτική ικανότητα και την επιρροή για να υπαγορεύουν τους όρους”, είπε ο Κάρνεϊ. Οι μεσαίες δυνάμεις όπως ο Καναδάς, δεν μπορούν. “Όταν διαπραγματευόμαστε διμερώς με μια ηγεμονία, τότε διαπραγματευόμαστε από αδύναμη θέση. Δεχόμαστε ό,τι μας προσφέρουν. Ανταγωνιζόμαστε μεταξύ μας για να είμαστε οι πιο εξυπηρετικοί. Αυτό δεν είναι κυριαρχία. Είναι η εκτέλεση της κυριαρχίας με την αποδοχή της υποταγής”, σημείωσε σε σκληρό τόνο.

“Βρισκόμαστε στη μέση μιας ρήξης, όχι μιας μετάβασης”, είπε ο Κάρνεϊ.

Παραδέχθηκε ότι ο Καναδάς είχε επωφεληθεί από την παλιά “διεθνή τάξη που βασιζόταν σε κανόνες”, συμπεριλαμβανομένης της “αμερικανικής ηγεμονίας” που όπως είπε “βοήθησε στην παροχή δημόσιων αγαθών: ανοιχτές θαλάσσιες λωρίδες, ένα σταθερό χρηματοπιστωτικό σύστημα, συλλογική ασφάλεια και υποστήριξη πλαισίων για την επίλυση διαφορών”.

“Οι ισχυροί τη δύναμη, εμείς την αλληλεγγύη – Όχι στις ψευδαισθήσεις”

Μια νέα πραγματικότητα έχει διαμορφωθεί, υπογράμμισε ο Κάρνεϊ. “Πείτε το με το όνομά του: Είναι ένα σύστημα που οδεύει σε όλο και πιο εντατική αντιπαλότητα μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων όπου οι ισχυροί χρησιμοποιούν οικονομικά όπλα. Χώρες σαν τον Καναδά δεν μπορούν να ελπίζουν πως η συμμόρφωση θα αγοράσει ασφάλεια. Δεν πρόκειται να γίνει αυτό”.

Και πρότεινε: “Το ερώτημα για τις μεσαίες δυνάμεις, όπως ο Καναδάς, δεν είναι αν θα προσαρμοστούν σε αυτή τη νέα πραγματικότητα. Το ερώτημα είναι αν θα προσαρμοστούμε απλώς χτίζοντας ψηλότερα τείχη – ή αν μπορούμε να κάνουμε κάτι πιο φιλόδοξο. Οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να δράσουν από κοινού”.

Κάνοντας δε, αναφορά στον Θουκυδίδη, είπε:

“Κάθε μέρα μας υπενθυμίζεται ότι ζούμε σε μια εποχή ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων. Ότι η τάξη που βασίζεται σε κανόνες ξεθωριάζει. Ότι οι ισχυροί κάνουν ό,τι μπορούν και οι αδύναμοι υποφέρουν ό,τι πρέπει. Αυτό το ρητό του Θουκυδίδη παρουσιάζεται ως αναπόφευκτο, ως η φυσική λογική των διεθνών σχέσεων που επανεμφανίζεται”.

“Η δύναμη του συστήματος δεν προέρχεται από την αλήθεια του, αλλά από την προθυμία όλων να συμπεριφέρονται σαν να είναι αληθινό” είπε ακόμη επικαλούμενος τον Βάτσλαβ Χάβελ. “Η κλασική διαχείριση κινδύνου έχει κόστος, αλλά αυτό το κόστος της στρατηγικής αυτονομίας, της κυριαρχίας, μπορεί επίσης να μοιραστεί. Οι συλλογικές επενδύσεις στην ανθεκτικότητα είναι φθηνότερες από το να χτίζει ο καθένας το δικό του φρούριο. Τα κοινά πρότυπα μειώνουν τον κατακερματισμό. Οι συμπληρωματικότητες είναι θετικού αθροίσματος”, υπογράμμισε ακόμη.

Ο Κάρνεϊ παρουσίασε τη νέα στρατηγική του Καναδά ως “ρεαλισμό βασισμένο σε αξίες”.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Καναδάς:

• Διπλασιάζει τις αμυντικές δαπάνες έως το 2030, ενισχύοντας παράλληλα εγχώριες βιομηχανίες.
• Συνεργάζεται στρατηγικά με την ΕΕ, την Κίνα, το Κατάρ και άλλες χώρες για εμπορικά και ασφαλιστικά θέματα.
• Διαπραγματεύεται ελεύθερο εμπόριο με Ινδία, ASEAN, Mercosur.
• Στηρίζει ενεργά την Ουκρανία και τη Συμμαχία ΝΑΤΟ, ενώ θωρακίζει την Αρκτική και τη Γροιλανδία.

Κλείνοντας, ο Κάρνεϊ ήταν κατηγορηματικός: “Κατεβάζουμε τις πινακίδες που είχαμε. Η παλιά τάξη δε θα επιστρέψει. Δεν πρέπει να τη θρηνούμε. Η νοσταλγία δεν είναι στρατηγική”.

Και ολοκλήρωσε:

“Ο Καναδάς έχει αυτό που θέλει ο κόσμος. Είμαστε μια ενεργειακή υπερδύναμη. Διαθέτουμε τεράστια αποθέματα κρίσιμων ορυκτών. Έχουμε τον πιο μορφωμένο πληθυσμό στον κόσμο. Τα συνταξιοδοτικά μας ταμεία είναι από τους μεγαλύτερους και πιο εξελιγμένους επενδυτές στον κόσμο. Με άλλα λόγια, έχουμε κεφάλαιο, ταλέντο. Έχουμε επίσης μια κυβέρνηση με τεράστια δημοσιονομική ικανότητα ώστε να μπορεί να δράσει αποφασιστικά. Και έχουμε τις αξίες μας, τις οποίες επιδιώκουν πολλοί άλλοι.

Ο Καναδάς είναι μια πλουραλιστική κοινωνία που λειτουργεί. Είμαστε ένας σταθερός και αξιόπιστος εταίρος σε έναν κόσμο που είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από αυτό. Ένας εταίρος που χτίζει και εκτιμά τις σχέσεις μακροπρόθεσμα.

Οι ισχυροί έχουν τη δύναμή τους.

Αλλά εμείς έχουμε κάτι στα χέρια μας, την ικανότητα να σταματάμε να προσποιούμαστε, να δίνουμε όνομα στην πραγματικότητα, να χτίζουμε τη δύναμή μας στην πατρίδα μας και να δρούμε από κοινού.

Αυτός είναι ο δρόμος του Καναδά. Τον επιλέγουμε ανοιχτά και με αυτοπεποίθηση, και είναι ένας δρόμος ορθάνοιχτος για κάθε χώρα που είναι πρόθυμη να τον ακολουθήσει μαζί μας. Σας ευχαριστούμε πολύ”.

Όλα αυτά την ώρα που ο Τραμπ φτάνει στο Νταβός για να “αντιμετωπίσει” τους Ευρωπαίους ηγέτες στην προσπάθειά τους να τους πείσει για τη Γροιλανδία, και με τη συμμαχία του ΝΑΤΟ να κινδυνεύει να τιναχτεί στον αέρα.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες στο ελβετικό χιονοδρομικό κέντρο έχουν συσπειρωθεί ενάντια στην επιθετική στάση του Τραμπ, με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να υπόσχεται να αντιταχθεί στους “νταήδες” και την ΕΕ να υπόσχεται μια “ακλόνητη” απάντηση. Κάτι που φυσικά, θα φανεί στην πράξη.

Ο Μακρόν δήλωσε ότι τώρα “δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για νέο ιμπεριαλισμό ή νέο αποικιοκρατία”, επικρίνοντας την “άχρηστη επιθετικότητα”. Σε αυτό το πνεύμα, ο Καναδάς δείχνει να βρίσκει συμμαχία στην ΕΕ, καθώς έχει μπει στο στόχαστρο των ΗΠΑ επί προεδρίας Τραμπ.

Ο Τραμπ επιμένει ότι η πλούσια σε ορυκτά Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ έναντι της Ρωσίας και της Κίνας. Έχει αυξήσει την πίεση απειλώντας με δασμούς έως και 25% σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες επειδή υποστήριξαν τη Δανία, ωθώντας την Ευρώπη να απειλήσει με αντίμετρα κατά των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας των μόλις 57.000 κατοίκων, δήλωσε πως ο λαός του είναι έτοιμος να “πολεμήσει”.

Σε “στρατιωτική ανησυχία” ο Καναδάς

Ο Κάρνεϊ εκφώνησε την ομιλία του στο Νταβός αφότου η καναδική εφημερίδα Globe and Mail ανέφερε ότι ο στρατός της χώρας έχει εκπονήσει ένα θεωρητικό “μοντέλο αντίδρασης” απέναντι σε μια αμερικανική εισβολή στον Καναδά.

Επικαλούμενη δύο ανώνυμους ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους, η εφημερίδα ανέφερε ότι το καναδικό μοντέλο αντίδρασης επικεντρώνεται σε τακτικές όμοιες με αυτές που χρησιμοποιήθηκαν στο Αφγανιστάν από μαχητές που αντιστάθηκαν στις σοβιετικές και αργότερα στις αμερικανικές δυνάμεις. Οι ίδιοι ανέφεραν πως οι ΗΠΑ μπορούν να κατακτήσουν τις στρατηγικές θέσεις του Καναδά στον νότο, μέσα σε δύο ημέρες. Έτσι, όπως είπαν χωρίς να έχουν επίσημη εξουσιοδότηση, η μόνη επιλογή του Καναδά θα ήταν ένας “ανταρτοπόλεμος δολιοφθοράς”. Η μοντελοποίηση πρακτικά παρέχει απλώς μια αξιολόγηση των στρατιωτικών ισορροπιών και είναι μόνο θεωρητική. Ωστόσο όλο αυτό αναδεικνύει πως ακόμη και χώρες όπως ο Καναδάς, εξετάζουν τις δυνάμεις τους.

Ένας ανώτερος αξιωματούχος του Υπουργείου Άμυνας δήλωσε στη Globe ότι ο Καναδάς θα έχει το πολύ τρεις μήνες για να προετοιμαστεί για μια εισβολή από ξηράς και θάλασσας. Οι πρώτες ενδείξεις ότι έχουν σταλεί εντολές εισβολής αναμένεται να προέλθουν από τις προειδοποιήσεις του αμερικανικού στρατού ότι ο Καναδάς δεν έχει πλέον πολιτική κοινών ουρανών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ανέφερε η πηγή.

Η κυβέρνηση του Καναδά επισήμως εκτιμά πως είναι “εντελώς απίθανο” να υπάρξει στρατιωτική απειλή έναντι των εδαφών της από τις ΗΠΑ. Ωστόσο έχει ήδη ανακοινώσει την πρόθεσή της να δημιουργήσει μια εφεδρική δύναμη εθελοντών άνω των 400.000 ατόμων.

Η Gaëlle Rivard Piché, εκτελεστική διευθύντρια της Διάσκεψης Ενώσεων Άμυνας, δήλωσε ότι δεν βλέπει μια κατάσταση όπου οι ΗΠΑ θα επιτεθούν στον Καναδά. Ωστόσο, δήλωσε επίσης ότι είναι ζωτικής σημασίας για τον Καναδά να ενισχύσει σημαντικά τις αμυντικές του δυνατότητες.

Η εφημερίδα Globe ανέφερε ακόμη αυτή την εβδομάδα ότι ο Καναδάς εξετάζει το ενδεχόμενο να στείλει μια μικρή ομάδα στρατευμάτων στη Γροιλανδία σε περίπτωση που σταλούν δυνάμεις και από την Ευρώπη, σε ένδειξη αλληλεγγύης.

Μετά την επανεκλογή του ο Τραμπ άρχισε να κατονομάζει τον βόρειο γείτονα των ΗΠΑ ως την 51η πολιτεία και έλεγε ότι μια συγχώνευση θα ωφελούσε τον Καναδά.

“Ο Καναδάς τάσσεται σθεναρά στο πλευρό της Γροιλανδίας και της Δανίας”, δήλωσε άλλωστε ο Κάρνεϊ.