Χορός και μουσική αντί πένθους στις κηδείες των διαδηλωτών του Ιράν

Στις κηδείες των Ιρανών που σκοτώθηκαν στις πρόσφατες διαδηλώσεις εκτυλίσσονται έντονες σκηνές πανηγυρισμών που περιλαμβάνουν δυνατή μουσική και χορό, με σκοπό να εκφράσουν την πρόκληση και την αντίσταση στο καθεστώς του Ιράν. Οι κηδείες αυτές, αν και τυπικά αποτελούν στιγμές πένθους, μετατρέπονται σε εορταστικές εκδηλώσεις, προκειμένου να καταδείξουν την αντίθεση στους αυστηρούς θρησκευτικούς περιορισμούς που επιβάλει η θεοκρατική κυβέρνηση της χώρας.

Αντί για τις παραδοσιακές τελετές πένθους που συνήθως γίνονται υπό την επίβλεψη ενός Σιίτη ιερέα, οι οικογένειες των θυμάτων διαλέγουν να διοργανώσουν γιορτές για να τιμήσουν τις ζωές των αγαπημένων τους, όπου σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται η βρετανική εφημερίδα The Guardian, έχουν ως σκοπό να σταθούν απέναντι από την κουλτούρα της ευλάβειας που απαιτεί το καθεστώς. Η απόφαση για την πραγματοποίηση αυτών των εορταστικών κηδειών είναι, σύμφωνα με τους αναλυτές, μία εκούσια πρόκληση στην κουλτούρα του θρησκευτικού πένθους που προωθεί η θεοκρατία του Ιράν.

Πολλές από αυτές τις κηδείες πραγματοποιούνται μόνο μετά την καταβολή μεγάλων χρηματικών ποσών από τις οικογένειες για να παραλάβουν τα σώματα από τα κρατικά ψυχιατρεία. Υπήρξαν ακόμη και αναφορές ότι τα σώματα αποδίδονταν μόνο αφού οι συγγενείς υπέγραφαν δηλώσεις, σύμφωνα με τις οποίες οι νεκροί ανήκαν στη Μπάσιτζ, τη φιλοκυβερνητική πολιτοφυλακή, μια τακτική που έχει στόχο να ενισχύσει την κυβερνητική θέση ότι οι διαδηλωτές ήταν «τρομοκράτες» που επιτέθηκαν στις δυνάμεις ασφαλείας και να αυξήσει τον αριθμό των θυμάτων από την πλευρά του καθεστώτος.

Ορισμένες εκτιμήσεις υπολογίζουν ότι 30.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις διαδηλώσεις που ξέσπασαν στα τέλη Δεκεμβρίου και εξαπλώθηκαν σε όλη τη χώρα. Άλλες εκτιμήσεις υποδεικνύουν ακόμα υψηλότερους αριθμούς.

Σύμφωνα με Ιρανούς κοινωνιολόγους, το κλίμα στις κηδείες αυτές μεταδίδει ένα μήνυμα αντίστασης απέναντι στην καταστολή. «Πολλοί από τους ανθρώπους που πενθούν δεν θέλουν ο πόνος για τους αγαπημένους τους να έχει καμία σχέση με την θρησκευτική πένθιμη ατμόσφαιρα που χαρακτηρίζει την υποκουλτούρα των ανθρώπων που τους σκότωσαν», δήλωσε ο Χοσεΐν Γκαζιάν, Ιρανός αναλυτής που ζει στις ΗΠΑ. «Αντί να εκφράζουν φανερά τη λύπη τους, επιλέγουν να εκφράσουν χαρά. Αυτή η χαρά μεταφέρει ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα επιμονής στον αγώνα κατά των αιμοδιψών καταπιεστών».

Οι οικογένειες των θυμάτων δήλωσαν ότι επέλεξαν να οργανώσουν αυτές τις ζωντανές εκδηλώσεις για να αποδώσουν τιμή στον τρόπο ζωής των αγαπημένων τους. Οι συγγενείς του 17χρονου Μιλάτ, ο οποίος πέθανε από τραύματα που υπέστη όταν οι δυνάμεις ασφαλείας πυροβόλησαν σε διαδήλωση στη γειτονιά Ναζίαμπαντ στην Τεχεράνη στις 8 Ιανουαρίου, χόρεψαν στο αγαπημένο του τραγούδι, το «Γκαφ», μια ρομαντική μπαλάντα του Αλιρεζά Ταλίσι. Οι αρχές αρχικά απαίτησαν το ισοδύναμο των 5.000 λιρών για να παραδώσουν το σώμα του, αν και δεν είναι σαφές πόσα πλήρωσαν τελικά οι συγγενείς.

Ο χορός αποτελεί σημαντικό μέρος της ιρανικής κουλτούρας, αλλά γενικά περιορίζεται σε κλειστές εκδηλώσεις, όπως ιδιωτικά πάρτι και γάμους, λόγω των θρησκευτικών περιορισμών που επιβάλει το καθεστώς. Αντίθετα, πολλές από τις κηδείες που εμφανίζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πραγματοποιούνται σε εξωτερικούς χώρους, αψηφώντας τις συντηρητικές ηθικές αξίες του καθεστώτος.

Εικάζεται πως έμπνευση για αυτές τις εκδηλώσεις μπορεί να ήταν ο Ματζίτρεζα Ραχναβάρντ, ο οποίος εκτελέστηκε το 2022, σε ηλικία 23 ετών, αφού κατηγορήθηκε ότι σκότωσε δύο μέλη της Μπάσιτζ κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία».

Μετά τον θάνατό του, εμφανίστηκαν βίντεο του Ραχναβάρντ λίγο πριν την εκτέλεσή του, όπου δήλωσε: «Δεν θέλω κανείς να πενθήσει πάνω από τον τάφο μου. Δεν θέλω να διαβάσουν το Κοράνι ή να προσευχηθούν. Απλώς γιορτάστε και παίξτε εορταστική μουσική».

Οι αντίπαλοι του καθεστώτος τον έχουν αγκαλιάσει ως λαϊκό ήρωα και έχουν επικαλεστεί τα λόγια του ως κληρονομιά που πρέπει να μιμηθούν.