ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΟ ΚΕΝΟ ΜΕΤΑΞΥ ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ ΚΑΙ BAD BUNNY…

Ο Bad Bunny ίπταται. 

Ένα ανθρώπινο μαξιλάρι περιμένει με ανοιχτά τα χέρια να τον αγκαλιάσει. Άνθρωποι σε διαφορετικές χρονικές ζώνες ξενυχτάνε παρακολουθώντας με ανοιχτό το στόμα «σκανταλιάρικο κουνέλι στιγμή». Το στήθος των Πορτορικάνων φουσκώνει, η καρδιά τους χτυπά πιο δυνατά, πριν λίγους μήνες τους αποκαλούσαν «σκουπίδια» σε viral προεκλογικές συγκεντρώσεις. Το πλήθος, στο Levi’s Stadium της Σάντα Κλάρα στην Καλιφόρνια, παραληρεί -έχει πληρώσει μέση τιμή 7500 δολάρια για το «ήμουν κι εγω εκεί» story- είναι μια βραδιά που αποκλείεται κανείς να πει “debi tirar mas photos”. 

Ο Ντόναλντ Τραμπ, αναμενόμενα, εκνευρίζεται, το αποκαλεί «ένα από τα χειρότερα που έγιναν ποτέ» πριν καν στεγνώσει ο ιδρώτας των εκατοντάδων περφόρμερ που εμφανίστηκαν στο halftime show (υπολογίζεται ότι περίπου 8000 άνθρωποι στο σύνολο δούλεψαν γι’ αυτό από διάφορα πόστα). Τα μάτια των λογιστών ανοιγοκλείνουν σαν κουλοχέρηδες, 30 δευτερόλεπτα διαφημιστικού χρόνου στο φετινό Super Bowl κόστιζαν κάπου μεταξύ 8-10 εκατομμυρίων δολαρίων. Ο Γιώργος Λάνθιμος ίσως μένει άγρυπνος σε κάποιο αθηναϊκό σπίτι για να δει το σποτ που γύρισε με πρωταγωνιστή τον Τζορτζ Κλούνεϊ, ίσως και όχι. Οι δημοκράτες Αμερικανοί, είτε είναι μύστες του reggaeton είτε δεν έχουν ιδέα, έχουν μόλις επισφραγίσει ότι ο σχεδόν 32χρονος Μπενίτο Αντόνιο Μαρτίνεζ Οκάσιο είναι το επόμενο τους icon…

 

…Δεν έχουν περάσει άλλωστε παρά μόνο λίγες μέρες από την αποκαθήλωση (;) ενός προοδευτικού τοτέμ, του 97χρονου καθηγητή γλωσσολογίας, πολιτικού ακτιβιστή κι εκ των σημαντικότερων διανοούμενων του 20ου αιώνα, Νόαμ Τσόμσκι. 

Ο Τσόμσκι παρασύρθηκε κι αυτός, όπως ξέρετε, από τη δίνη της δημοσιοποίησης των αρχείων Έπστιν. Η σχέση του με τον καταδικασμένο σεξουαλικό παραβάτη, κι από το 2019 αυτόχειρα, υπήρξε ολοφάνερα στενή. Οι αποκαλύψεις ναι μεν δεν εμπλέκουν τον Τσόμσκι στα εγκλήματα του Έπστιν, ούτε προκύπτει από πουθενά ότι ο καθηγητής είχε επισκεφτεί το διαβόητο νησί, όμως καθόλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 2010 οι δύο τους είχαν κάτι παραπάνω από συχνή αλληλογραφία. 

Αντάλλασσαν απόψεις για την παγκόσμια οικονομία και την τεχνητή νοημοσύνη έως την πολιτική και τις γλώσσες της Μέσης Ανατολής. Όπως μάθαμε πριν λίγες μέρες από τη δημόσια δήλωση της συζύγου του Τσόμσκι, Βαλέρια: «Μια φορά γευματίσαμε στο ράντσο του Έπστιν, στο πλαίσιο επαγγελματικής εκδήλωσης. Βρεθήκαμε σε δείπνα στην έπαυλή του στο Μανχάταν και μείναμε μερικές φορές σε ένα διαμέρισμα που μας πρόσφερε όταν επισκεφτήκαμε τη Νέα Υόρκη. Επισκεφτήκαμε επίσης το διαμέρισμα του Έπστιν στο Παρίσι ένα απόγευμα, με την ευκαιρία ενός επαγγελματικού ταξιδιού». Ο ίδιος ο Τσόμσκι υπέστη ένα πολύ βαρύ εγκεφαλικό το 2023, κι έκτοτε δεν είναι σε θέση να μετακινηθεί και να επικοινωνήσει. Είναι τραγικά ειρωνικό, αυτός που οι παρεμβάσεις του έχουν κυριολεκτικά διαμορφώσει συνειδήσεις, να μην μπορεί σήμερα να τοποθετηθεί σε μια χιονοστιβάδα που απειλεί να διαλύσει την υστεροφημία του. 

Από τη δήλωση της συζύγου διασαφηνίζεται ότι ο Έπστιν είχε λειτουργήσει ως οικονομικός σύμβουλος σε κεφάλαια του Τσόμσκι, του είχε κλείσει μια δυο επαγγελματικές συναντήσεις κι, επίσης, μια φορά του είχε προσφέρει αμοιβή 20.000 δολαρίων για να αναπτύξει ένα γλωσσικό παιχνίδι. 

Δεν είναι όμως οι οικονομικές δοσοληψίες, έτσι κι αλλιώς αμελητέες, που φαίνονται επιλήψιμες. 

Είναι η συστατική επιστολή που ο Τσόμσκι κάποτε έγραψε για τον Έπστιν και σήμερα φαίνεται τουλάχιστον απογοητευτική, ίσως και άθλια. Είναι το περίφημο μέιλ, από τις 23/2/2019 – τρεις μήνες μετά τα αποκαλυπτικά ρεπορτάζ ότι ο Έπστιν είχε δημιουργήσει ένα υπερατλαντικό δίκτυο σωματεμπορίας, ακόμα και ανήλικων, νεαρών κοριτσιών –  με το οποίο ο Τσόμσκι τον συμβουλεύει «να μην σχολιάσει τίποτα δημοσίως», ενώ όταν αναφέρεται στο #MeToo, μιλά για «την υστερία που έχει αναπτυχθεί σχετικά με την κακοποίηση γυναικών, η οποία έχει φτάσει στο σημείο που ακόμη και η αμφισβήτηση μιας κατηγορίας να είναι είναι έγκλημα χειρότερο από τη δολοφονία».

Κάνοντάς το ακόμα χειρότερο, ο Τσόμσκι εμφανίζεται να δίνει την έγκρισή του σε άρθρο που είχε ετοιμάσει ο Έπστιν και το νομικό του επιτελείο για να δημοσιεύσει στον Τύπο και να υπερασπιστεί τον εαυτό του εκείνη την περίοδο. Ακόμη, συνεπώς, κι αν πιστέψει κανείς ότι ο Τσόμσκι δεν γνώριζε (δύσκολο) για την καταδίκη του Έπστιν το 2008 για «προμήθεια ανηλίκου με σκοπό την πορνεία», δε φαίνεται καθόλου να παίρνει αποστάσεις όταν σκάνε οι καταιγιστικές αποκαλύψεις στο τέλος του 2018.

Κι έπειτα είναι κι αυτή η φωτογραφία στο ιδιωτικό τζετ από τα αρχεία που κυκλοφορεί παντού…

Ισχυρότερη από χιλιάδες λέξεις, ακριβώς γιατί είναι-δεν είναι έτσι, εμείς αυτό που βλέπουμε, με το bias της γνώσης του περιεχομένου των αρχείων, είναι οικειότητα. Σχέση μέντορα-μαθητή. Επαναλαμβάνω, ακόμα κι αν δεν είναι έτσι, λειτουργεί η προκατάληψη της επικαιρότητας.

Απογοητεύθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι σε όλον τον πλανήτη. Στη Gen X και στους μεγαλύτερους των millennials, ο Τσόμσκι είχε δώσει εργαλεία κι επιχειρήματα να αμφισβητούν και να κρατούν υπόλογο τον καπιταλισμό (ακόμα κι εντός του), να αναπτύσσουν μια γόνιμη επικριτική στάση απέναντι στις αυτοκρατορικές ΗΠΑ πριν και μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αλλά και να αναγνωρίζουν/αντιμετωπίζουν τις μεθόδους με τις οποίες επιβάλλονται τα συστήματα εξουσίας – η γλώσσα ίσως η ισχυρότερη. 

Η «γραμμή υπεράσπισης» από φίλους, διανοούμενους αυτές τις μέρες είναι ότι ο Έπστιν μανιπούλαρε τον Τσόμσκι, επειδή τον γνώρισε ευάλωτο μετά τον θάνατο της πρώτης συζύγου του, Κάρολ, το 2008 (που κατέληξε σε δριμεία οικογενειακή διαμάχη). Εκεί είναι που τον κέρδισε και μετά απλά βασίστηκε στην πολυδιαφημισμένη καλή πίστη με την οποία ο Τσόμσκι αντιμετώπιζε ακόμα και τους πολιτικούς/διανοητικούς του αντιπάλους. Ο καθηγητής εξελίχθηκε σε απρόσμενο intellectual υπερόπλο στην ατζέντα του Έπστιν. 

Πόσο πειστικά είναι όλα αυτά; Μάλλον λίγο έως καθόλου. Είναι τέτοια η αηδία που αποπνέει η υπόθεση Έπστιν που σχεδόν απαγορεύει κάθε καλή προαίρεση. Αυτοί που έγραψε όμως ο Γουίλιαμ Πίτους, ότι «οι επιθέσεις στον Τσόμσκι λένε πολλά περισσότερα για την εποχή μας παρά για τον ίδιο», έχει ενδιαφέρον κι ανοίγει δυο τρεις συζητήσεις.

Τα αρχεία Έπστιν προσφέρουν πρώτης τάξεως υπηρεσία στην παλαβή Ακροδεξιά της εποχής μας, η οποία αντεπιτίθεται με λύσσα, προσπαθώντας να διαλύσει κάθε είδους consensus δεκαετιών. Τσεκάρουν κάθε κουτάκι της συνωμοσιολογίας της για τις κυρίαρχες ελίτ, ενώ η σεξουαλική παιδοφιλική διάσταση κουμπώνει σε ένα διαχρονικό φετίχ της. (Ναι, ξέρω, είναι κι ο Τραμπ πρωταγωνιστής, αλλά αν ζούμε σε μια στιγμή που υπάρχει κόσμος που δεν πιστεύει σε δολοφονίες που βλέπει με τα μάτια του, γιατί να μην επιλέξει κι εδώ την τύφλωση;). Η παρουσία του Τσόμσκι στα αρχεία, τους δίνει μάλιστα την ευκαιρία (και ίσως όχι μόνο στους ακροδεξιούς) να επιτεθούν στις ιδέες και το έργο του Τσόμσκι, τα οποία υπερβαίνουν ακόμα και τον ίδιο και δε γίνεται να ακυρωθούν ακόμα κι αν ακυρωθεί ο ίδιος. Κι αυτό είναι πολύ επικίνδυνο, και ίσως αποτελεσματικό, ακριβώς επειδή γίνεται επί τη βάσει του ηθικού πανικού, 

Από την άλλη πλευρά, βλέπουμε τους αμήχανους Αριστερούς (ή έστω αριστερόστροφους) να προσπαθούν να πιαστούν από οπουδήποτε. Αναζητώντας συμβολικό φορτίο παντού, δημιουργώντας νέους ήρωες, τώρα που οι παλιοί πεθαίνουν ή ακυρώνονται. Από τις σάρκες τους βγήκε ο Μαμντάνι, by association υιοθετούν τον Bad Bunny – νέα πρόσωπα και τα δύο, πηγές λαμπερού, ελκυστικού και shareable περιεχομένου, κατά προτίμηση μικρής φόρμας και επικαιροποιημένων aesthetics. 

Μέσα σε όλα αυτά, άλλος ένας από την παλιά φρουρά, ο Βιμ Βέντερς, απογοήτευσε με την απολιτικ ντρίμπλα του για τη Γάζα στην έναρξη της Μπερλινάλε, ο Γιώργος Λάνθιμος (παρότι αρκετά σικ για τον Σωτήρη Τσαφούλια!) είναι ανάμεσα στις 100 προσωπικότητες που υψώνουν ασπίδα προστασία στην Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα Παλαιστινιακά Εδάφη, Φραντσέσκα Αλμπανέζε (την οποία έχουν βάλει στη μονταζιέρα τους και θέλουν να απομακρύνουν Γάλλοι και Γερμανοί βουλευτές) κι ένας 76χρονος ρόκερ, λίγα 24ωρα μετά τη δεύτερη δολοφονία αμερικανού πολίτη από τον ICE, είχε κι αυτός κάτι να πει…