Ιαπωνία: Γιατί οι μαϊμούδες εγκαταλείπουν τα μικρά τους;

Ένα μωρό μαϊμουδάκι στην Ιαπωνία έχει κερδίσει τις καρδιές ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, αφού βίντεο στα οποία δέχεται επιθέσεις από άλλες μαϊμούδες και απορρίπτεται από τη μητέρα του έγιναν viral την περασμένη εβδομάδα.

Ο Παντς, ένας ιαπωνικός μακάκος, γεννήθηκε τον περασμένο Ιούλιο στον ζωολογικό κήπο της Ιτσικάουα. Έχει προσελκύσει διεθνή προσοχή αφού οι φροντιστές του του έδωσαν ένα λούτρινο παιχνίδι-ουρακοτάγκο, μετά την εγκατάλειψή του από τη μητέρα του.

Χωρίς μητρική καθοδήγηση για να τον βοηθήσει να ενταχθεί στην ομάδα, ο Παντς έχει στραφεί στο παιχνίδι για παρηγοριά. Έχει καταγραφεί πολλές φορές να τον σέρνουν και να τον κυνηγούν μεγαλύτεροι ιαπωνικοί μακάκοι μέσα στο κλουβί. Τα πρώτα βίντεο τον έδειχναν να περιπλανιέται μόνος με το παιχνίδι, αφού τον έσπρωχναν μακριά οι άλλες μαϊμούδες, και να το σφίγγει δυνατά ενώ δεχόταν παρενόχληση. Οι θεατές ένιωσαν προσωρινή ανακούφιση όταν αργότερα εμφανίστηκαν βίντεο με μια άλλη μαϊμού να τον περιποιείται και να τον παρηγορεί.

Γιατί οι μαϊμούδες εγκαταλείπουν τα μικρά τους

Ωστόσο, μόλις λίγες ημέρες αργότερα, νέο υλικό έδειξε τον Παντς να γίνεται ξανά στόχος – αυτή τη φορά να τον σέρνει επιθετικά σε κύκλο μια πολύ μεγαλύτερη μαϊμού, πριν τρέξει να κρυφτεί πίσω από έναν βράχο, αγκαλιάζοντας το παιχνίδι του. Τα βίντεο προκάλεσαν ερωτήματα σχετικά με το γιατί οι μαϊμούδες εγκαταλείπουν τα μικρά τους. Η Άλισον Μπέχι, ειδικός στην πρωτευοντολογία από το Αυστραλιανό Εθνικό Πανεπιστήμιο, δήλωσε στον Guardian ότι τέτοιες εγκαταλείψεις είναι ασυνήθιστες, αλλά μπορεί να συμβούν υπό ορισμένες συνθήκες, αναφέροντας ως πιθανούς παράγοντες την «ηλικία, την υγεία και την απειρία».

Η Μπέχι είπε: «Στην περίπτωση του Παντς, η μητέρα του ήταν πρωτάρα, κάτι που υποδηλώνει απειρία.

»Οι φροντιστές του ζωολογικού κήπου ανέφεραν επίσης ότι ο Παντς γεννήθηκε κατά τη διάρκεια καύσωνα, κάτι που δημιουργεί ένα περιβάλλον υψηλού στρες. Σε περιβάλλοντα όπου η επιβίωση απειλείται από εξωτερικούς στρεσογόνους παράγοντες, οι μητέρες μπορεί να δώσουν προτεραιότητα στη δική τους υγεία και στη μελλοντική αναπαραγωγή τους, αντί να συνεχίσουν να φροντίζουν ένα βρέφος του οποίου η υγεία μπορεί να έχει επιβαρυνθεί από αυτές τις περιβαλλοντικές συνθήκες.»

Μετά την εγκατάλειψη του Παντς, οι φροντιστές τού έδωσαν το λούτρινο ουρακοτάγκο, αφού πρώτα δοκίμασαν άλλες λύσεις, όπως να τυλίξουν πετσέτες σε διαφορετικά πάχη ώστε να μπορεί να γραπώνεται πάνω τους.

«Τα μωρά ιαπωνικών μακάκων αγκαλιάζουν αμέσως το σώμα της μητέρας τους μετά τη γέννηση για να αναπτύξουν μυϊκή δύναμη. Επίσης αποκτούν αίσθημα ασφάλειας κρατώντας κάτι. Ωστόσο, επειδή είχε εγκαταλειφθεί, ο Παντς δεν είχε τίποτα για να κρατηθεί», δήλωσε ο φροντιστής Κοσούκε Σικάνο.

«Σκεφτήκαμε ότι, επειδή [το παιχνίδι] μοιάζει με μαϊμού, ίσως βοηθήσει τον Παντς να ενταχθεί ξανά στην ομάδα αργότερα», πρόσθεσε.

Αναφερόμενη στο λούτρινο ουρακοτάγκο, η Μπέχι είπε: «Το παιχνίδι που έχει ο Παντς μπορεί να λειτουργεί ως φιγούρα προσκόλλησης, ιδιαίτερα δεδομένου ότι είναι έξι μηνών και πιθανότατα εξακολουθεί να χρειάζεται θηλασμό.»

Η Μπέχι πρόσθεσε ότι οι συμπεριφορές των άλλων μαϊμούδων απέναντι στον Παντς «δεν είναι εκφοβισμός ή κάποια μη φυσιολογική συμπεριφορά, αλλά συνηθισμένη κοινωνική αλληλεπίδραση».

Σύμφωνα με τη Μπέχι, οι ιαπωνικοί μακάκοι έχουν αυστηρές μητρογραμμικές ιεραρχίες, όπου οι οικογένειες υψηλότερης κατάταξης επιβάλλονται στις χαμηλότερες. Ακόμη και με τη μητέρα του, ο Παντς πιθανότατα θα αντιμετώπιζε αυτή την επιθετικότητα, είπε.

Ωστόσο, η Μπέχι σημείωσε ότι χωρίς τη μητέρα του «ο Παντς μπορεί να μην αναπτύξει τις κατάλληλες υποτακτικές αντιδράσεις για να δείχνει ότι υποτάσσεται στην κυριαρχία, κάτι που θα μπορούσε να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες στον τρόπο που θα ενταχθεί στην ομάδα ως ενήλικος».

Τις τελευταίες ημέρες, ο ζωολογικός κήπος έχει δεχθεί κύμα επισκεπτών που ελπίζουν να δουν από κοντά τον Παντς. Σε απάντηση, οι υπεύθυνοι επέβαλαν αυστηρότερα μέτρα γύρω από το κλουβί και κάλεσαν τους επισκέπτες να παραμένουν ήσυχοι, να αποφεύγουν τη χρήση σκαλοπατιών ή τρίποδων για φωτογράφιση και να περιορίζουν την παρατεταμένη παραμονή τους μπροστά στο χώρο.

Η Κάρλα Λίτσφιλντ, ψυχολόγος διατήρησης από το Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδας, αναφέρθηκε στην ευφυΐα των ιαπωνικών μακάκων και, ως αποτέλεσμα, στη δημοτικότητά τους για βιοϊατρικά και νευροεπιστημονικά πειράματα στην Ιαπωνία. Σημείωσε επίσης ότι οι μακάκοι θανατώνονται στην Ιαπωνία λόγω της συνήθειάς τους να καταστρέφουν καλλιέργειες.

«Η ιστορία του Παντς αναδεικνύει τις επιπτώσεις της απώλειας οικοτόπων, της κλιματικής αλλαγής, της ευημερίας των ζώων στους ζωολογικούς κήπους και τη δύναμη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να συνδέουν τους ανθρώπους με τα ζώα», δήλωσε η Λίτσφιλντ. «Ωστόσο, ελπίζουμε ότι τα εκατομμύρια “likes” και η προσοχή δεν θα επιδεινώσουν το πρόβλημα του παράνομου εμπορίου βρεφών-μαϊμούδων για την εξωτική αγορά κατοικίδιων, επειδή όλοι θεωρούν ότι τα μωρά μαϊμουδάκια είναι χαριτωμένα και θα ήταν υπέροχα κατοικίδια.»

«Οι μαϊμούδες μεγαλώνουν γρήγορα – ο Παντς θα είναι ενήλικος σε τέσσερα χρόνια – και οι άνθρωποι δεν τις βρίσκουν πλέον χαριτωμένες και διαχειρίσιμες. Οι μαϊμούδες ανήκουν μαζί με άλλες μαϊμούδες. Είναι κοινωνικά όντα και χρειάζονται το δικό τους είδος για να ευημερούν ψυχικά και σωματικά.»

Ο Παντς δεν είναι το πρώτο ζώο ζωολογικού κήπου που προκάλεσε παγκόσμιο θαυμασμό – η Μου Ντενγκ, το νεαρό πυγμαίο ιπποποταμάκι στην Ταϊλάνδη, είχε κερδίσει τις καρδιές το 2024 με τον πεισματάρικο χαρακτήρα και τη «σταρ» ποιότητά της.