Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Τα 4+1 ρίσκα για την οικονομία

Ανησυχία κυριαρχεί στον ελληνικό οικονομικό γίγνεσθαι, και ειδικά σε κλάδους, όπως οι εξαγωγείς, οι αεροπορικές, η ναυτιλία αλλά και ο τουρισμός για τις εξελίξεις στο Ιράν. Προφανώς είναι ακόμη νωρίς, ωστόσο, “με τους κλάδους αυτούς να  αποτελούν βασικό μοχλό ανάπτυξης κάθε διεθνής αναταραχή, πρέπει να σταθμίζεται” όπως ανέφερε χθες, στο NEWS 24/7, με αιχμή τα γεγονότα κορυφαίος παράγων της τουριστικής αγοράς.

Προφανώς, η ανησυχία εστιάζεται κυρίως στη διάρκεια της κρίσης, αλλά και στα όσα συμβαίνουν στη “ζωτική” περιοχή του Ελληνισμού, την Κύπρο.

Αν η ανάφλεξη αποδειχθεί σύντομη, οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι περιορισμένες, αν και βέβαια τα πλήγματα σε περιοχές του Κόλπου και της Μέσης Ανατολής, επηρεάζουν τις αερομεταφορές και τον εκεί τουρισμό, σημεία που είναι και στη ζώνη αναφοράς ειδικά των ελληνικών αεροπορικών εταιρειών.

Οι αερομεταφορές

Ειδικότερα, στην περίπτωση των αερομεταφορών βέβαια, οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. καθώς βασικοί περιφερειακοί αεροπορικοί κόμβοι, όπως το Ντουμπάι, η Ντόχα και το Αμπού Ντάμπι έχουν κλείσει από το Σάββατο, με αποτέλεσμα να καταγράφονται ακυρώσεις πτήσεων, κάτι που έχει μια σημαντική οικονομική ζημία.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την πλατφόρμα παρακολούθησης πτήσεων FlightAware μόνο το Σάββατο ακυρώθηκαν σχεδόν 2.800 πτήσεις ενώ ακόμα 3.156 πτήσεις ακυρώθηκαν την Κυριακή. Αντίστοιχα την Δευτέρα μέχρι το μεσημέρι οι ακυρώσεις έφταναν τις 2.093 με τις καθυστερήσεις να αξίζουν τις 8.668. Εφόσον, δε, η σύγκρουση διαρκέσει, τότε με βάση και όσα αναφέρουν στελέχη της αγοράς, θα είναι σε συνέχεια της πανδημίας, μία σημαντική “συνέχεια” στην παγκόσμια αεροπορία.

Οι εταιρείες του Κόλπου

Στο “μάτι του κυκλώνα” είναι προφανώς οι μεγάλες εταιρείες του Κόλπου. Έτσι, η Emirates, η μεγαλύτερη διεθνής αεροπορική εταιρεία στον κόσμο, ανέστειλε όλες τις προγραμματισμένες πτήσεις από και προς το Ντουμπάι τουλάχιστον έως και την Τρίτη 3 Μαρτίου 2026 στις 15:00 (τοπική ώρα ΗΑΕ). Η Etihad Airways,  προχώρησε σε αναστολή των πτήσεων έως και την Τρίτη το μεσημέρι αλλά και η Qatar Airways ανέστειλε τις πτήσεις μέχρι νεωτέρας λόγω του κλεισίματος του εναέριου χώρου του Κατάρ.

Επίσης, σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης αεροπορικών δεδομένων Cirium, οι τρεις προαναφερθείσες μεγάλες αεροπορικές εταιρείες του Κόλπου — Emirates, Etihad και Qatar Airways — διακινούν συνήθως περίπου 90.000 επιβάτες ημερησίως μέσω των συγκεκριμένων αεροπορικών κόμβων.

Οι ελληνικές εταιρείες

Αποτύπωμα υπάρχει και στην Ελλάδα που “ποντάρει” για τον τουρισμό, τις εξαγωγές και εν γένει τις επενδύσεις στην περιοχή του Κόλπου. Ήδη, η Aegean Airlines έχει προχωρήσει σε σειρά αναστολών δρομολογίων προς την περιοχή. Επίσης, η SKY express ενημέρωσε το επιβατικό κοινό ότι, λόγω αναστολής της λειτουργίας του εναέριου χώρου του Ισραήλ, οι προγραμματισμένες πτήσεις της από τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών (ATH) προς το Διεθνές Αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν (TLV), καθώς και οι πτήσεις από το Διεθνές Αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν (TLV) προς τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών (ATH), έως και την Πέμπτη 5 Μαρτίου, ακυρώνονται.

Το κόστος

Σε μια πρώτη εκτίμηση της αγοράς, εκτιμάται ότι για τις αερομεταφορές κάνουν λόγο για άμεση ζημία ύψους 1 δισ. και πλέον για τη αεροπορική βιομηχανία, ειδικά αν η κρίση συνεχιστεί.  Το κόστος “σταθμίζεται” τόσο ένεκα της απώλειας εσόδων από όσους και όσες ήταν να ταξιδέψουν αυτή την περίοδο, αλλά και τα ‘βάρη” από τους χιλιάδες ταξιδιώτες που εγκλωβίστηκαν στην περιοχή. Παράλληλα, όπως και στην περίπτωση της Ουκρανίας, θα πρέπει και στην περίπτωση της περιοχής του Κόλπου να υπάρξει αναδιαμόρφωση των εναέριων οδών για την πρόσβαση στις αγορές της Ασίας, κάτι που όμως επηρεάζει τα κόστη των αεροπορικών και δη το κόστος των καυσίμων.

Αεροπορικά καύσιμα

Υπενθυμίζεται ότι πέρα από τις δαπάνες λειτουργίας από τις πιο μακρές αποστάσεις, εφόσον, το πετρέλαιο φτάσει τα 90-100 δολάρια/βαρέλι, η επιβάρυνση θα είναι μεγαλύτερη για τις αεροπορικές, καθώς μάλιστα τα καύσιμα αποτελούν το 25% με 35% του κόστους λειτουργίας μιας αεροπορικής. Κάτι που σε βάθος χρόνου μετακυλύεται στους επιβάτες.

«Οι επιπτώσεις είναι πολλαπλές: υπάρχει το άμεσο πρόβλημα της σημερινής ημέρας αλλά και το ντόμινο που δημιουργείται ανάλογα με το πόσο θα διαρκέσει η κατάσταση», ανέφερε ο βρετανός αναλυτής αερομεταφορών Τζον Στρίκλαντ, τονίζοντας ότι οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες του Κόλπου, όπως η Emirates και η Qatar Airways, συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους αεροπορικούς μεταφορείς φορτίου παγκοσμίως.

Τα πέντε συν ένα ρίσκα

Συνοπτικά η όλη κρίση δημιουργεί ρίσκα σε σχέση με

1. τιμές εισιτηρίων σε μια συγκυρία έντονης ανόδου των τιμών
2. ανάπτυξη σημαντικών “εξωτικών” αγορών, στις οποίες προσέβλεπαν τόσο οι ελληνικές αεροπορικές (Μέση και Εγγύς Ανατολή μέχρι Ινδία), όσο και συνολικά ο ελληνικός τουρισμός
3. προσκόμματα στην επενδυτική ροή από την εκεί περιοχή, άκρως σημαντική για τον στόχο του ΑΕΠ για το 2026, αλλά και “απόνερα” από διαταραχές λόγω πληθωρισμού και αποφάσεων νομισιματικής πολιτικής των κεντρικών τραπεζών
4. προβλήματα σε δυναμικά αναπτυσσόμενους εξαγωγικούς προορισμούς.

Η ναυτιλία

Επίσης, μεγάλό ζήτημα αποτελεί το τι θα “τρέξει” με τη ναυτιλία, σε κάθε της μορφή είτε κρουαζιέρα, είτε αυτή αφορά ενεργειακούς πόρους ή άλλα φορτία.

Σημειώνεται ότι σε κοινή δήλωση τους το Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο (ICS), η Ευρωπαϊκή Ένωση Εφοπλιστών|ESCA και η Ένωση Ασιατών Εφοπλιστών εκφράζουν την ανησυχία τους για τις επιθέσεις σε πλοία και ζητούν μέτρα που θα διασφαλίσουν την ασφάλεια των ναυτικών.  Χωρίς να υπάρχουν ακριβή στοιχεία εκτιμάται ότι στην εμπόλεμη περιοχή βρίσκονται πάνω από 1.000 πλοία όλων των τύπων με περίπου 20.000-25.000 ναυτικούς.

«Η κύρια ανησυχία μας είναι η ευημερία των ναυτικών και των πολιτών που επηρεάστηκαν. Ανησυχήσαμε βαθιά όταν μάθαμε για τις επιθέσεις εναντίον ναυτικών και την τραγική απώλεια ζωών. Οι σκέψεις μας είναι με τις οικογένειες των πληγέντων» αναφέρουν στην κοινή δήλωση οι τρεις φορείς.  «Όλα τα μέρη, προσθέτουν,  πρέπει να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουν την ασφάλεια των ναυτικών που απλώς κάνουν τη δουλειά τους και έχουν βρεθεί, χωρίς δικό τους λάθος, σε μια εξαιρετικά ασταθή κατάσταση.  Στη συνέχεια ζητούν προσοχής τις πληροφορίες που βλέπουν το φως της δημοσιότητας υπογραμμίζοντας ότι «Πρόκειται για μια ταχέως εξελισσόμενη και απρόβλεπτη κατάσταση. Είναι ζωτικής σημασίας ολόκληρη η βιομηχανία να βασίζεται μόνο σε επαληθευμένες πληροφορίες από αξιόπιστες πηγές».

Η κρουαζιέρα

Επίσης, σημαντικές ανακατατάξεις στις προβλέψεις για την πορεία που θα έχει φέτος η κρουαζιέρα και ο τουρισμός στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλούν οι πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.  Σύμφωνα με τον κ. Θεόδωρο Κόντε, επίτιμο πρόεδρο της Ένωσης Εφοπλιστών Κρουαζιερόπλοιων και Φορέων Ναυτιλίας ο οποίος εκφράζει έντονο προβληματισμό για τη νέα τουριστική περίοδο που μόλις ξεκινά, οι αρχικές προσδοκίες μειώνονται.

Όπως αναφέρει “τα γεγονότα εκτυλίσσονται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική περίοδο, καθώς η Άνοιξη σηματοδοτεί την έναρξη των τουριστικών προγραμμάτων και των δρομολογίων κρουαζιέρας. Σύμφωνα με τον κ. Κόντε, υπάρχει ήδη έντονη ανησυχία για το Ανατολικό Αιγαίο και τους γειτονικούς προορισμούς, χωρίς όμως να εξαιρούνται και άλλες περιοχές της χώρας.  Ιδιαίτερη ανησυχία καταγράφεται και στις βασικές αγορές που στηρίζουν τον ελληνικό τουρισμό — Ηνωμένες Πολιτείες, Ισραήλ, Τουρκία, Ευρώπη και χώρες της Μέσης Ανατολής. Tour operators και εταιρείες κρουαζιέρας εμφανίζονται επιφυλακτικοί, εξετάζοντας εναλλακτικά σενάρια.”

Η μετενέργεια στον τουρισμό

Στο μεταξύ, η διάρκεια της έντασης αποτελεί την κύρια ανησυχία και για τον εγχώριο τουριστικό κόσμο. Παρότι ο κλάδος επαναλαμβάνει ότι έχει μάθει να αντιμετωπίζει απρόβλεπτες καταστάσεις, σε περίπτωση που η ένταση παραταθεί ή τα επεισόδια επεκταθούν και σε περιοχές της Αν. Μεσογείου όπως η Κύπρος, υπάρχει φόβος να επηρεάσει την ταξιδιωτική ψυχολογία και να επιβραδύνει τις κρατήσεις, λίγο πριν την επίσημη έναρξη μιας πολλά υποσχόμενης σεζόν.

Πάντως, η κύρια ανησυχία αφορά το το εάν ένταση διαρκέσει περισσότερο. Τότε, μόνο, υπάρχει φόβος για επιβράδυνση κρατήσεων, ιδιαίτερα από μακρινές αγορές που είναι πιο ευαίσθητες σε γεωπολιτικούς κινδύνους.

Παρότι ο κλάδος επαναλαμβάνει ότι έχει μάθει να αντιμετωπίζει απρόβλεπτες καταστάσεις, σε περίπτωση που η ένταση παραταθεί ή τα επεισόδια επεκταθούν και σε περιοχές της Αν. Μεσογείου όπως η Κύπρος, υπάρχει φόβος να επηρεάσει την ταξιδιωτική ψυχολογία και να επιβραδύνει τις κρατήσεις, λίγο πριν την επίσημη έναρξη μιας πολλά υποσχόμενης σεζόν.