”Καταριανός” ιός εκτινάσσει το πετρέλαιο – Απόνερα πληθωρισμού σε μεταφορές, ακτοπλοΐα, παραγωγή

Συστάσεις για ψυχραιμία και “αναμονές” για εκτόνωση της έντασης σε ορατό χρόνο στη Μέση Ανατολή είναι η επωδός των ημερών αναλυτών αλλά και διαμορφωτών πολιτικής στο φόντο της εκτίναξης των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, ήδη, τα “απόνερα” είναι ορατά για τον καταναλωτή στην αντλία αλλά και σε σειρά προϊόντων.

Έτσι, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού πετρελαίου Brent έχουν προσεγγίσει τα 93,δολάρια ανά βαρέλι και το αμερικανικό αργό, τα 91. Αναλυτικά, οι τιμές του αργού πετρελαίου κατέγραψαν τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο στην ιστορία των συμβολαίων futures καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί τεράστιες διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά ενέργειας.

Έτσι, το Brent, που αποτελεί “αναφορά” για τις αγορές διεθνώς σημείωσε άνοδο 8,52% ή 7,28 δολάρια, διαμορφούμενο στα 92,69 δολάρια το βαρέλι. Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate εκτινάχθηκε την Παρασκευή κατά 12,21% ή 9,89 δολάρια, κλείνοντας στα 90,90 δολάρια το βαρέλι.

Σε εβδομαδιαία βάση, το αμερικανικό αργό κατέγραψε άνοδο 35,63%, τη μεγαλύτερη που έχει σημειωθεί ποτέ από την έναρξη διαπραγμάτευσης των σχετικών συμβολαίων το 1983. Το Brent ενισχύθηκε περίπου κατά 28%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο από τον Απρίλιο του 2020.

“Ιός” Κατάρ

Να σημειωθεί ότι ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ, Σαάντ αλ-Καάμπι, προειδοποίησε ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν ακόμη και στα 150 δολάρια το βαρέλι μέσα στις επόμενες εβδομάδες, εάν τα δεξαμενόπλοια συνεχίσουν να αδυνατούν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ.

Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ προειδοποίησε ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να «χτυπήσει τις οικονομίες του κόσμου», προβλέποντας ότι όλοι οι εξαγωγείς ενέργειας του Κόλπου θα αναγκαστούν να διακόψουν την παραγωγή μέσα σε λίγες ημέρες και ότι η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να φτάσει τα 150 δολάρια το βαρέλι.  Ο Σαάντ αλ-Κάαμπι δήλωσε στους Financial Times ότι ακόμη και αν ο πόλεμος τελείωνε άμεσα, θα χρειάζονταν στο Κατάρ «εβδομάδες έως μήνες» για να επιστρέψει σε κανονικό κύκλο παραδόσεων, μετά από επίθεση ιρανικού drone στη μεγαλύτερη εγκατάσταση υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) της χώρας.

Το Κατάρ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός LNG στον κόσμο, αναγκάστηκε αυτή την εβδομάδα να κηρύξει force majeure (νομική ρήτρα ανωτέρας βίας που αναστέλλει συμβατικές υποχρεώσεις) μετά το πλήγμα στο εργοστάσιο Ras Laffan.

Παρότι το Κατάρ εξάγει μόνο μικρό μέρος του φυσικού του αερίου στην Ευρώπη, ο υπουργός Ενέργειας δήλωσε ότι η ήπειρος θα υποστεί σημαντικές πιέσεις, καθώς οι αγοραστές από την Ασία θα υπερπλειοδοτούν έναντι των Ευρωπαίων για όποιο αέριο είναι διαθέσιμο στην αγορά, ενώ και άλλες χώρες του Κόλπου ενδέχεται να αδυνατούν να τηρήσουν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις.  «Όλοι όσοι δεν έχουν κηρύξει force majeure αναμένουμε ότι θα το κάνουν τις επόμενες ημέρες, εφόσον συνεχιστεί αυτή η κατάσταση. Όλοι οι εξαγωγείς στην περιοχή του Κόλπου θα αναγκαστούν να το πράξουν», δήλωσε ο Κάαμπι. «Αν δεν το κάνουν, κάποια στιγμή θα κληθούν να πληρώσουν αποζημιώσεις γι’ αυτό, και αυτή θα είναι δική τους επιλογή».

Τα σχόλια του Κάαμπι αντικατοπτρίζουν την αυξανόμενη ανησυχία στον Κόλπο για τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, ο οποίος έχει προκαλέσει εκτεταμένη αναταραχή σε ολόκληρη την πλούσια σε πετρέλαιο περιοχή.

Στο μεταξύ με βάση τις εκτιμήσεις της Barclays, το Brent θα μπορούσε ενδεχομένως να φτάσει τα 120 δολάρια το βαρέλι εάν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί για άλλες δύο εβδομάδες.

«Αυτοί οι αριθμοί μπορεί να φαίνονται πολύ υψηλοί, ειδικά δεδομένης της εκτεταμένης απαισιοδοξίας για τις προοπτικές της αγοράς πετρελαίου ενόψει του τρέχοντος έτους, αλλά επαναλαμβάνουμε ότι τα θεμελιώδη μεγέθη είναι ισχυρότερα και οι κίνδυνοι μεγαλύτεροι από τη σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας, όταν είδαμε αυτά τα επίπεδα να υλοποιούνται», πρόσθεσε η Barclays.

Η αντλία

Στο φόντο αυτό, χαρακτηριστικό το ό,τι ανέφερε ο Νίκος Παπαγεωργίου, Πρόεδρος του Συνδέσμου Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων Αττικής μιλώντας στην πρωινή ζώνη του MEGA, το Σάββατο.

Όπως είπε, στην αντλία, η τιμή της αμόλυβδης πέρασε το 1,80 ως μέση τιμή. “Κάθε μέρα μπαίνει αύξηση 2 λεπτών, ενώ μέχρι τη Δευτέρα ήμασταν καλά από την Τετάρτη έχει κάθε μέρα άνοδο η τιμή των καυσίμων από τα διυλιστήρια. Η αυξήσεις είχαν αρχίσει πριν την έναρξη του πολέμου, αλλά η σφοδρότητα των χτυπημάτων ήταν μεγάλη και πλέον οι αυξήσεις είναι συνεχείς” τόνισε και αναφερόμενος σε πιθανά “αναχώματα” εστίασε στα θέματα της φορολογίας.

“Το fuel pass δε λύνει στη ρίζα του το θέμα. Ο Έλληνας πληρώνει αργά τα καύσιμά του, καθώς υπάρχουν και πολλοί φόροι. Επίσης η άνοδος οδηγεί σε μια αλυσίδα αυξήσεις. Τα καύσιμα επηρεάζουν ακτοπλοΐα, μεταφορές και άλλες δραστηριότητες” τόνισε.

“Φωτιά” στα κόστη καυσίμων στην ακτοπλοΐα

Είναι ενδεικτικό ότι, οι τιμές των ναυτιλιακών καυσίμων (gasoil/MGO) στην ελληνική ακτοπλοΐα έχουν εκτιναχθεί επηρεαζόμενες από τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις και την εφαρμογή νέων περιβαλλοντικών κανόνων (EU-ETS). Ανά τόνο το gasoil/MGO προσεγγίζει τα 950 ευρώ, την ώρα που στην έναρξη του πολέμου στη μέση ανατολή ήταν στο επίπεδο των 670 ευρώ. Να σημειωθεί ότι στα τέλη του 2025 οι τιμές ήταν λίγο πάνω από τα 560 ευρώ, ανά τόνο.

Να σημειωθεί, ότι από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι νέοι κανόνες του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (EU-ETS) της ΕΕ έχουν αυξήσει το κόστος συμμόρφωσης για τα καύσιμα (VLSFO/MGO) κατά περίπου 45%, προσθέτοντας σημαντική επιβάρυνση ανά τόνο καυσίμου που καίγεται.

Τα προϊόντα

Στο μεταξύ, σημαντικές αυξήσεις κατά περίπου 8% κατέγραψαν οι τιμές τον Φεβρουάριο, σε σχέση με τον αντίστοιχο περσινό μήνα, σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Ερευνών Λιανικών Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ). Σημαντικές είναι και οι αυξήσεις στις τιμές χονδρικής, σύμφωνα με τα στοιχεία του Οργανισμού Κεντρικών Αγορών και Αλιείας (ΟΚΑΑ). Η επικρατέστερη τιμή χονδρικής στη τομάτα είναι 1,5 ευρώ σήμερα από 1,2 ευρώ την αντίστοιχη περσινή περίοδο, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 25%, στα κουνουπίδια η άνοδος είναι 33%,  στα μαρούλια 66%, στα λεμόνια 69% ενώ η μεγαλύτερη διαφορά καταγράφεται τα κολοκύθια 125%,

Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ οι αυξήσεις στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά αποδίδονται κυρίως στις καιρικές συνθήκες του Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου 2025, με τις αυξημένες βροχοπτώσεις και τα πλημμυρικά φαινόμενα να επηρεάζουν τα προϊόντα.

Πόσο κοστίζουν στις λαϊκές αγορές

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις λαϊκές αγορές οι ντομάτες κοστίζουν από 1,4 έως 2,3 ευρώ το κιλό, οι μελιτζάνες από 2,5 έως 3,5 ευρώ το κιλό, τα κολοκύθια στα περίπου 3 ευρώ, τα μαρούλια από 0,70 0,80 ευρώ, οι  πατάτες από 0,80 έως 1 ευρώ το κιλό, τα μπρόκολα: 2,5 ευρώ το κιλό, τα πορτοκάλια 0,70 έως 1 ευρώ το κιλό και τα λεμόνια στα περίπου 1,20 ευρώ το κιλό.

Στο μεταξύ, στο 3% ανέβηκε ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Φεβρουάριο, από 2,9% τον Ιανουάριο, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat.  Στο 1,9% διαμορφώθηκε στην ευρωζώνη, αυξημένος σε σύγκριση με το 1,7% του Ιανουαρίου, διαψεύδοντας τις προβλέψεις ότι θα έμενε σταθερός.

Εξετάζοντας τις κύριες παραμέτρους του πληθωρισμού στην ευρωζώνη, οι υπηρεσίες έχουν τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό τον Φεβρουάριο (3,4%, έναντι 3,2% τον Ιανουάριο). Ακολουθούν τα τρόφιμα, το αλκοόλ και ο καπνός (2,6%, σταθερά σε σύγκριση με τον Ιανουάριο), τα μη ενεργειακά βιομηχανικά προϊόντα (0,7%, σε σύγκριση με 0,4% τον Ιανουάριο) και την Ενέργεια (-3,2%, σε σύγκριση με -4,0% τον Ιανουάριο).

Η κυβέρνηση

Στο μεταξύ, μιλώντας στην εκδήλωση «Beyond Risk – Η ασφάλιση μοχλός σταθερότητας και ανάπτυξης», το μεσημέρι της Παρασκευής, ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης τόνισε ότι σε μια συγκυρία αστάθειας η κυβέρνηση κινείται με  ψυχραιμία και σοβαρότητα. “Η Ελλάδα είναι σε πολύ καλύτερη θέση και διαφορετική σε σχέση με περασμένη δεκαετία” τόνισε και σημείωσε ότι τα σενάρια τιμών για 100 δολ το βαρέλι, δε σημαίνει ότι θα επιβεβαιωθούν. “Η διεθνής συγκυρία δε θα μας απομακρύνει από το μεταρρυθμιστικό μας πρόγραμμα” τόνισε σημειώνοντας ότι σήμερα η οικονομία είναι σημαντικά περισσότερο θωρακισμένη.

Επίσης, το πλαίσιο της ίδιας εκδήλωσης «Beyond Risk – Η ασφάλιση μοχλός σταθερότητας και ανάπτυξης», σε συζήτηση με τη συμμετοχή του Αλέξανδρου Σαρρηγεωργίου, Προέδρου της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος (ΕΑΕΕ), του Γιάννη Στουρνάρα, Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, και του Frederic de Courtois, Προέδρου της Insurance Europe κοινό ήταν το συμπέρασμα ότι η διάρκεια της κρίσης είναι εκείνη που θα καθορίσει το εύρος των επιπτώσεων. Βέβαια, τονίστηκε ο ρόλος της ασφάλισης ως παράγοντα οικονομικής σταθερότητας σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών κινδύνων, κλιματικών απειλών και δημογραφικών πιέσεων.

Ο Γιάννης Στουρνάρας υπογράμμισε ότι οι επιπτώσεις στην οικονομία θα εξαρτηθούν κυρίως από τη διάρκεια της κρίσης. Όπως σημείωσε, η αύξηση της τιμής του πετρελαίου μπορεί να επηρεάσει τον πληθωρισμό, ωστόσο οι αγορές προς το παρόν εμφανίζονται σχετικά ήρεμες, καθώς η ευρωζώνη εισήλθε στην περίοδο αυτή με χαμηλό πληθωρισμό και πιο συγκρατημένη νομισματική και δημοσιονομική πολιτική. Παρά ταύτα, τόνισε ότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα τις εξελίξεις των επόμενων ημερών.

Το σενάριο

Παράλληλα, όπως είπε, ένα βασικό σενάριο που έχει καταγραφεί εάν το πετρέλαιο παραμείνει για μακρά περίοδο πάνω από τα 100 ευρώ, προβλέπει μια ώθηση στον της τάξης του 0,24%. Ωστόσο, όπως είπε ο Διοικητής, εάν πχ κρατήσει για ένα  μήνα μόνο η τάση αυτή τιμών, η επίπτωση θα πέσει το μισό στο 0,12% . “Είμαστε σε αναμονή και θα δούμε” τόνισε ο κ. Στουρνάρας, λέγοντας ότι ο αντίκτυπός της κρίσης στον πληθωρισμό και στην παραγωγή εξαρτάται από τη διάρκεια και το βάθος της ένοπλης σύγκρουσης.

Οι αγορές προς το παρόν εμφανίζονται σχετικά ήρεμες, είπε ο κ. Στουρνάρας, καθώς η ευρωζώνη εισήλθε στην περίοδο αυτή με χαμηλό πληθωρισμό και πιο συγκρατημένη νομισματική και δημοσιονομική πολιτική. Παρά ταύτα, τόνισε ότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα τις εξελίξεις των επόμενων ημερών.

Να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με πρόσφατες αναλύσεις, ανά 10 δολάρια αύξηση στο πετρέλαιο που παγιώνεται “περνά” ως επιβάρυνση στον παγκόσμιο πληθωρισμό  ένα ‘καπέλο’ της τάξης των 0,2 έως 0,5 ποσοστιαίων μονάδων.

Το “σήμα” της ασφαλιστικής αγοράς

Από την πλευρά, του ο Frederic de Courtois, Πρόεδρος της Insurance Europe, ανέφερε ότι υπάρχουν διαταραχές σε σειρά κλάδων. “Η ναυτιλία και οι αερομεταφορές είναι στην πρώτη γραμμή.  Η διεθνής σκηνή χαρακτηρίζεται πλέον από διαρκείς εντάσεις – από τον πόλεμο στην Ουκρανία έως τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή – γεγονός που αυξάνει τη μεταβλητότητα και τους κινδύνους. Σε αυτό το περιβάλλον, οι ασφαλιστικές εταιρείες καλούνται να λειτουργήσουν ως μηχανισμός απορρόφησης κινδύνων για την οικονομία” τόνισε και συμπλήρωσε ότι “η  ασφαλτική δυνατότητα στην ναυτιλία επιστρέφει και είμαι βέβαιος ότι η ασφαλιστική κοινότητα θα κάνει τη δουλειά της”.

Από την πλευρά του ο Αλέξανδρος Σαρρηγεωργίου, Πρόεδρος της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος (ΕΑΕΕ), τόνισε ότι “οι ασφαλιστές είναι οι σταθεροποιητές στην κρίση είναι η σταθεροποιητική δύναμη, λόγω της μακροπρόθεσμης φύσης των υποχρεώσεών τους. Σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας, όταν οι αγορές αντιδρούν έντονα σε γεωπολιτικά γεγονότα, οι ασφαλιστικοί οργανισμοί διατηρούν μακροπρόθεσμη επενδυτική στρατηγική, συμβάλλοντας στη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.”