Γιατί οι Χούθι μένουν εκτός της σύγκρουσης ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν

Οι επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν έχουν βυθίσει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή σε αναταραχή. Από την Τεχεράνη, οι εντάσεις εξαπλώθηκαν και επηρέασαν πολλές αραβικές πόλεις, μεταξύ των οποίων το Άμπου Ντάμπι, η Ντόχα, η Πόλη του Κουβέιτ, η Μανάμα και η Βηρυτός.

Μέσα σε αυτό το κύμα στρατιωτικής κλιμάκωσης που πλήττει πολλές χώρες, η Υεμένη έχει παραμείνει – ίσως απροσδόκητα – σχετικά ήσυχη. Το κίνημα των Χούθι, η φιλοϊρανική ντε φάκτο αρχή που ελέγχει το βορειοδυτικό τμήμα της Υεμένης, έχει πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον στόχων των ΗΠΑ και του Ισραήλ από την έναρξη του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2023. Ωστόσο, την εβδομάδα που πέρασε από τότε που ξεκίνησαν οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, οι Χούθι έχουν περιορίσει την υποστήριξή τους προς την Τεχεράνη σε ρητορικές δηλώσεις και σε μια μαζική διαδήλωση που καταδίκασε τις επιθέσεις.

Το αν θα συνεχίσουν να παραμένουν εκτός της σύγκρουσης παραμένει αβέβαιο. Αναλυτές λένε ότι η εμπλοκή της αντάρτικης οργάνωσης εξακολουθεί να είναι πιθανή και ότι η σημερινή αυτοσυγκράτηση φαίνεται να αποτελεί μέρος μιας στρατηγικής υπομονής.

«Η παρέμβαση των Χούθι παραμένει πιθανή και θα μπορούσε να πάρει τη μορφή σταδιακής κλιμάκωσης», δήλωσε ο Luca Nevola, ανώτερος αναλυτής για την Υεμένη και τον Κόλπο στο ACLED, έναν οργανισμό παρακολούθησης συγκρούσεων, μιλώντας στο Al Jazeera. «Στο παρόν στάδιο, η βασική προτεραιότητα των Χούθι είναι να αποφύγουν άμεση αντεπίθεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ».

Τον περασμένο Αύγουστο, ισραηλινές επιδρομές σκότωσαν τουλάχιστον 12 υψηλόβαθμα μέλη της κυβέρνησης των Χούθι, μεταξύ των οποίων τον πρωθυπουργό Ahmed al-Rahawi και τον αρχηγό του γενικού επιτελείου Mohammed al-Ghumari, σε αεροπορικές επιθέσεις στη Σαναά. Οι απώλειες αυτές ήταν από τις μεγαλύτερες που έχει υποστεί η οργάνωση κατά την αντιπαράθεσή της με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Το περιστατικό αυτό, μαζί με άλλες επιθέσεις πέρυσι, έκανε την ηγεσία των Χούθι πιο προσεκτική και επιφυλακτική στο να ρισκάρει μια μεγάλη αεροπορική εκστρατεία στις περιοχές που ελέγχει.

«Η οργάνωση φαίνεται να φοβάται τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών και το ενδεχόμενο εξόντωσης της ηγεσίας της», είπε ο Nevola.

Παρά τις απώλειες που υπέστη πέρυσι, το κίνημα των Χούθι δεν έχει εξουδετερωθεί πλήρως και εξακολουθεί να μπορεί να εξαπολύσει επιθέσεις εναντίον των αντιπάλων του.

Ο Nevola εξήγησε: «Οι Χούθι πιθανότατα θα ξαναρχίσουν επιθέσεις αν εμπλακούν άμεσα στη σύγκρουση, είτε μέσω αμερικανικών ή ισραηλινών επιδρομών είτε μέσω μιας νέας εσωτερικής προέλασης αντι-Χούθι δυνάμεων στην Υεμένη».

Ο ηγέτης των Χούθι, Abdel-Malik al-Houthi, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι «η Υεμένη στέκεται ξεκάθαρα στο πλευρό της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και του ιρανικού λαού».

Τόνισε ότι «τα χέρια βρίσκονται στη σκανδάλη» όσον αφορά τη στρατιωτική κλιμάκωση, προσθέτοντας ότι η εμπλοκή της οργάνωσής του στον πόλεμο θα μπορούσε να συμβεί ανά πάσα στιγμή, ανάλογα με τις εξελίξεις.

Κρατώντας ένα χαρτί για αργότερα

Ο Υεμενίτης πολιτικός σχολιαστής Sadam al-Huraibi δήλωσε ότι οι Χούθι θα μπουν στον πόλεμο αν το ζητήσει το Ιράν.

«Η Τεχεράνη δεν θέλει να χρησιμοποιήσει όλα τα χαρτιά της ταυτόχρονα και προσπαθεί να κρατήσει την ομάδα των Χούθι για την επόμενη φάση», είπε στο Al Jazeera.

«Πιστεύω ότι η είσοδος των Χούθι στον πόλεμο είναι μόνο θέμα χρόνου», πρόσθεσε. «Αν οι ισραηλινο-αμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν δεν σταματήσουν, η υεμενίτικη οργάνωση δεν θα μείνει αδρανής για πάντα. Οι Χούθι προετοιμάζονται για πόλεμο στη Σαναά και στις επαρχίες που ελέγχουν».

Οι Χούθι εξακολουθούν να είναι ικανοί να προκαλέσουν χάος στην Ερυθρά Θάλασσα – όπου έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον πλοίων στο πλαίσιο μιας εκστρατείας που, όπως λένε, γίνεται σε υποστήριξη της Γάζας – και μπορούν επίσης να εκτοξεύσουν drones και πυραύλους προς το Ισραήλ, είπε ο Huraibi. «Αυτή η κίνηση πιθανότατα θα πραγματοποιηθεί και εξαρτάται από τον χρόνο που θα επιλέξουν οι Χούθι και το Ιράν».

Ο Nevola συμφώνησε με τον Huraibi, λέγοντας: «Τώρα που όλοι οι παράγοντες του λεγόμενου άξονα αντίστασης δέχονται άμεσες επιθέσεις, η διασφάλιση της μακροπρόθεσμης επιχειρησιακής συνέχειας από την Υεμένη – και η διατήρηση του καθεστώτος των Χούθι ως ασφαλούς καταφυγίου – μπορεί να έχει γίνει στρατηγική προτεραιότητα».

Ο Υεμενίτης ερευνητής Adel Dashela, μη μόνιμος συνεργάτης του Mesa Global Academy, δήλωσε ότι οι Χούθι δεν θέλουν προς το παρόν να κηρύξουν επίσημα πόλεμο, ώστε να εμφανίζονται ως ανεξάρτητη δύναμη και όχι ως οργάνωση που υπακούει στις εντολές της Τεχεράνης.

Ο Dashela δήλωσε στο Al Jazeera: «Στην πράξη, η οργάνωση αποτελεί μέρος του άξονα αντίστασης και ο πόλεμος μπορεί να φτάσει και σε αυτήν. Η ηγεσία των Χούθι περιμένει ακόμη να δει πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση. Δεν θέλει να πάρει βιαστικές αποφάσεις για την εμπλοκή στον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν».

Πιθανοί στόχοι

Οι Χούθι είναι ικανοί να πλήξουν πολλούς στόχους με πυραύλους και drones.

«Αν η σύγκρουση συνεχιστεί και οι Χούθι αισθανθούν ότι απειλούνται από άμεσες επιθέσεις, θα μπορούσαν να επεκτείνουν τους στόχους τους ώστε να περιλαμβάνουν ισραηλινό έδαφος, αμερικανικά πολεμικά πλοία και στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή, καθώς και εταίρους του Ισραήλ στην περιοχή, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σομαλιλάνδη», είπε ο Nevola.

Ο συνεχής καταιγισμός ιρανικών πυραύλων εναντίον του Ισραήλ και των κρατών του Κόλπου μπορεί να έχει εξαντλήσει τα συστήματα αναχαίτισης την τελευταία εβδομάδα. Οι επιθέσεις των Χούθι θα μπορούσαν επομένως να γίνουν πιο καταστροφικές.

Ο Nevola εξήγησε: «Επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας με drones και πυραύλους από τους Χούθι εναντίον κρατών του Κόλπου και του Ισραήλ θα μπορούσαν να αποδειχθούν πιο αποτελεσματικές σε μεταγενέστερο στάδιο της σύγκρουσης, όταν τα συστήματα αεράμυνας ίσως αντιμετωπίζουν περιορισμούς στον ανεφοδιασμό. Το άνοιγμα ενός επιπλέον νότιου μετώπου θα μπορούσε να ασκήσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην ισραηλινή αεράμυνα».

Από τα τέλη του 2023 έως το 2025, οι Χούθι πραγματοποίησαν μια στρατιωτική εκστρατεία επιθέσεων εναντίον πλοίων στη θαλάσσια οδό της Ερυθράς Θάλασσας.

Η εκστρατεία αυτή σκότωσε τουλάχιστον εννέα ναυτικούς και βύθισε τέσσερα πλοία, διαταράσσοντας τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, από την οποία περνούσαν εμπορεύματα αξίας περίπου 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων κάθε χρόνο πριν από τον πόλεμο.

Οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν εξοντώσει πολλούς πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες του Ιράν μέσα σε λίγες ημέρες.

Η δολοφονία ανώτερων στελεχών θα μπορούσε να αποδυναμώσει το ιρανικό καθεστώς, η πτώση του οποίου παραμένει προτεραιότητα για την ηγεσία των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Είτε αποδυναμωθεί είτε ανατραπεί, οι συνέπειες θα είναι επιζήμιες για την ομάδα των Χούθι στην Υεμένη, είπε ο al-Huraibi.

Πρόσθεσε: «Η οργάνωση θα επηρεαστεί στρατιωτικά, καθώς η ροή λαθραίων ιρανικών όπλων προς την Υεμένη θα μειωθεί ή θα σταματήσει εντελώς. Αυτό αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση για την οργάνωση».

Το 2022, τα Ηνωμένα Έθνη διαπίστωσαν ότι χιλιάδες όπλα που κατασχέθηκαν στην Αραβική Θάλασσα πιθανότατα προέρχονταν από ένα μόνο λιμάνι στο Ιράν.

Έκθεση επιτροπής εμπειρογνωμόνων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την Υεμένη ανέφερε ότι πλοιάρια και χερσαίες μεταφορές χρησιμοποιούνταν για τη λαθραία μεταφορά όπλων ρωσικής, κινεζικής και ιρανικής κατασκευής στην Υεμένη. Το Ιράν έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι κάνει λαθρεμπόριο όπλων προς την Υεμένη.

Επιπλέον, οι πρόσφατες επιθέσεις εναντίον της ηγεσίας του Ιράν, σύμφωνα με τον Huraibi, προκάλεσαν σημαντικό πλήγμα στο ηθικό των Χούθι.

«Το Ιράν είναι το θρησκευτικό σύμβολο για τους Χούθι. Όταν το σύμβολο ηττάται, το ηθικό δεν μπορεί να παραμείνει το ίδιο. Η πτώση του ιρανικού καθεστώτος θα μπορούσε να αποτελέσει προοίμιο για την κατάρρευση των συμμάχων του στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων και αυτών στην Υεμένη».

Σοκ και ανησυχία

Σε επίπεδο καθημερινής ζωής στην Υεμένη, οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν προκάλεσαν μεγάλο σοκ και εξακολουθούν να δημιουργούν έντονη ανησυχία.

Ο Mohammed Yahia, 28 ετών, κάτοικος της Σαναά, είπε στην οικογένειά του την πρώτη ημέρα των επιθέσεων να αποθηκεύσει υγραέριο και τρόφιμα όπως αλεύρι, ρύζι και μαγειρικό λάδι. Οι τιμές αυξάνονται κάθε φορά που κλιμακώνεται η ένταση, είπε.

Ο Yahia περίμενε ότι οι Χούθι θα εκτόξευαν σύντομα πυραύλους και drones υπέρ της Τεχεράνης, κάτι που θα έφερνε τον πόλεμο στη Σαναά.

«Νόμιζα ότι οι αεροπορικές επιδρομές στη Σαναά θα ξεκινούσαν μέσα σε λίγες ώρες. Φρόντισα να αγοράσω τα βασικά και να μείνω στο σπίτι τουλάχιστον τις πρώτες ημέρες του πολέμου».

Αντίθετα με τις προσδοκίες του, οι Χούθι δεν έχουν ακόμη επέμβει.

«Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα συμβεί μια τέτοια μέρα: η περιοχή βρίσκεται σε πόλεμο και οι Υεμενίτες απλώς παρακολουθούν», είπε. «Τελικά, οι Χούθι θα αποφασίσουν αν η Υεμένη θα μπει σε αυτή τη σύγκρουση».