Ένα φρένο στη φρίκη

Η κάθε γενιά έχει τις δικές της αναφορές στους παράφρονες, στο αδιανόητο, στους αδικαιολόγητους πολέμους. Πάντα υπάρχουν τρεις τέσσερις τύποι που μπαίνουν στην Ιστορία με τον βίαιο και αιματηρό τρόπο. Πολλές φορές προλαβαίνουμε να τους ανανεώσουμε μέσα σε μία μόλις εικοσαετία και να ανέβει το έργο με νέα διανομή.

Η εποχή μας είναι του Τραμπ, του Πούτιν, του Νετανιάχου. Το έργο είναι κλασσικό, η ματιά του σκηνοθέτη και οι ερμηνείες είναι που το κάνουν σύγχρονο, αειθαλές, επίκαιρο.

Τα ονόματα χρειάζονται για να ορίσουμε την εποχή αλλά δεν είναι εκείνα που την δημιουργούν. Εννοώ πως οι πρόθυμοι θα βρίσκονταν, εξυπηρετούν ανάγκες και σχέδια που ωριμάζουν πολύ πριν την εμφάνισή των συγκεκριμένων προσώπων. Όχι πως δεν παίζουν ρόλο συγκεκριμένες προσωπικότητες, δεν είναι άβουλα πιόνια επιδιώξεων τρίτων, βάζουν κάτι από το ταπεραμέντο τους, αλλά δεν φτιάχνουν εποχές.

Τις εποχές τις φτιάχνουν εκείνα τα ρεύματα -υπόγεια ή μη- που διαβρώνουν μέρα με την μέρα, και συσπειρώνονται, όταν έρθει η ώρα γύρω από τα «χαρισματικά» πρόσωπα που θα προσπαθήσουν να επιβάλουν την ιδεολογία τους.

Ακριβώς όπως τους φασίστες στην Ελλάδα δεν τους γέννησε η Χρυσή Αυγή, υπήρχαν και ήταν κρυμμένοι στα άλλα κόμματα, έτσι και την μισαλλοδοξία, τον ρατσισμό, τον μεγαλοϊδεατισμό, την αμφισβήτηση στοιχειωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων και κανόνων Διεθνούς Δικαίου, δεν τα εφηύρε κανένας Τραμπ. Ήταν εκεί και σιγόκαιγαν  μέσα σε μυαλά, μέσα σε ζωές που έχουν βρει τοίχο και βλέπουν ως μόνη διέξοδο και νόημα το αίμα των «εχθρών».

Στον αντίποδα, αυτή η προσωποκεντρική ανάγνωση της Ιστορίας, δεν είναι γνώρισμα μόνο της μίας πλευράς. Είναι και της άλλης. Πόσες φορές δεν έχει ειπωθεί πως δεν υπάρχουν πια χαρισματικά πρόσωπα στην Αριστερά, παγκοσμίως; Αυτό είναι το θέμα μας; Τα πρόσωπα που θα έχουν το χάρισμα; Για να εκφράσουν ποιο ακριβώς δικό μας χάρισμα;

Τα πρόσωπα πολλές φορές έχουν λειτουργήσει ως έμπνευση και ευκαιρία, αλλά για να γίνει αυτό χρειάζεται και να θέλεις να εμπνευστείς. Εμείς δημιουργούμε την ανάγκη, δεν την φέρνουν ως προίκα οι χαρισματικοί. Εκεί είμαστε πια λειψοί – όπως έλεγε ο Σαββόπουλος αναφερόμενος σε παρεμφερές θέμα.

Με χαμένη πίστη, με σκόρπια κουράγια που προσπαθούν να συντονιστούν, αντιδράμε σπασμωδικά με μοναδικό μας όπλο το θυμικό, το τραυματισμένο αίσθημα δικαίου, το αποδυναμωμένο όνειρο για έναν καλύτερο κόσμο.

Μας έχει πάρει μπάλα μία τόσο βίαια ορμητική πραγματικότητα που φαντάζει αδύνατον να ανασυνταχτούμε, υποχωρούμε ατάκτως και ρίχνουμε κάτι σκόρπιες τουφεκιές και ωμούς θυμούς εναντίον προσώπων.

Κάνουμε πως δεν καταλαβαίνουμε γιατί δεν μας συμφέρει να καταλάβουμε. Ακόμη και τα αντανακλαστικά μας – τα οποία στο παρελθόν έχουν κατηγορηθεί ως γραφικότητες – έχουν ατροφήσει πλήρως. Δεν τέλειωσαν τον πόλεμο στην Γιουγκοσλαβία οι πεντακόσιες χιλιάδες που βγήκαν στο Σύνταγμα σε εκείνη την ιστορική συναυλία, αλλά βγήκαν. Τι έπρεπε να κάνουμε δηλαδή; Να πάρουμε τα όπλα;

Δεν είμαστε χαρισματικοί για να αξίζουμε χαρισματικούς ηγέτες. Έτσι κι αλλιώς από πού θα προκύψουν; Οι χαρισματικοί δεν φύονται ελεύθερα στην φύση, είναι παιδιά μας, είμαστε οι γονείς τους.

Δεν υπάρχει μεγαλύτερη παρακαταθήκη για τα παιδιά μας από τα μαθήματα και τα παραδείγματα ελευθερίας. Ελευθερία στην σκέψη και στην ζωή τους. Κάτι έχουμε κάνει λάθος εκεί. Από κούραση; Από απογοήτευση; Από βόλεμα;

Ποτέ δεν ήταν κανένας Τραμπ και κανένας Νετανιάχου το πρόβλημα. Δεν υπάρχουν διάολοι, δεν υπάρχουν σωτήρες. Υπάρχουμε εμείς και οι επιλογές μας. Μικροί, ελάχιστοι ίσως μπροστά σε όσα συμβαίνουν στον κόσμο, αλλά και οι μόνοι που μπορούμε να βάλουμε ένα φρένο στην φρίκη.