Τι “ξέχασε” η Ελλάδα για την ατμοσφαιρική ρύπανση και την ανακαίνιση κτηρίων

Η Κομισιόν αποφάσισε να κινήσει διαδικασία «επί παραβάσει» με την αποστολή προειδοποιητικής επιστολής στην Ελλάδα καθώς δεν επικαιροποίησε το εθνικό πρόγραμμα ελέγχου της ατμοσφαιρικής ρύπανσης βάσει της οδηγίας σχετικά με τη μείωση των εθνικών εκπομπών ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων (οδηγία ΕΑΟΕ-NEC Directive). Παράλληλα, κάλεσε την Ελλάδα και ακόμα 19 κράτη μέλη να υποβάλουν τα εθνικά τους προσχέδια ανακαίνισης κτηρίων καθώς παρήλθε η προθεσμία.

Οι δύο αυτές αποφάσεις της Κομισιόν αγγίζουν άμεσα την ποιότητα ζωής και την οικονομική κατάσταση των πολιτών, καθώς η καθυστέρηση στον έλεγχο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σημαίνει συνεχιζόμενη έκθεση σε επικίνδυνους ρύπους που επιβαρύνουν τη δημόσια υγεία και το αναπνευστικό σύστημα. Παράλληλα, η αδράνεια στην υποβολή του σχεδίου ανακαίνισης κτηρίων στερεί από τα νοικοκυριά μια σαφή στρατηγική για επιδοτήσεις και κίνητρα ενεργειακής αναβάθμισης, αναγκάζοντάς τα να παραμένουν σε ενεργοβόρα σπίτια με υψηλούς λογαριασμούς ρεύματος και θέρμανσης.

Η οδηγία για τη ρύπανση καθορίζει εθνικές δεσμεύσεις για μείωση των εκπομπών ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων, οι οποίες πρέπει να υλοποιούνται από κάθε κράτος μέλος σε ετήσια βάση κατά την περίοδο 2020-2029, με πιο φιλόδοξες μειώσεις από το 2030 και μετά.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει αυστηρά όρια για πέντε κύριους ρύπους που προκαλούν αναπνευστικά προβλήματα, όξινη βροχή και ευτροφισμό (π.χ. διοξείδιο του θείου, οξείδια του αζώτου, μικροσωματίδια). Κάθε χώρα οφείλει να έχει ένα Εθνικό Πρόγραμμα Ελέγχου που να περιγράφει συγκεκριμένα μέτρα (στη γεωργία, τη βιομηχανία, τις μεταφορές) για να πιάσει αυτούς τους στόχους.

Απαιτεί επίσης από τα κράτη μέλη να εγκρίνουν εθνικά προγράμματα ελέγχου της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στα οποία να καθορίζονται μέτρα για την εκπλήρωση των εν λόγω δεσμεύσεων. Η οδηγία ΕΑΟΕ απαιτεί από τα κράτη μέλη να τα επικαιροποιούν τουλάχιστον κάθε τέσσερα έτη.

Οι επικαιροποιήσεις αυτές δείχνουν την πρόοδο που σημείωσαν τα κράτη μέλη όσον αφορά την εφαρμογή του προγράμματος και τον τρόπο με τον οποίο εξακολουθούν να τηρούν τις δεσμεύσεις τους. Αυτό συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών ατμοσφαιρικών ρύπων, βελτιώνοντας έτσι την ποιότητα του αέρα. Παρά τις επανειλημμένες υπενθυμίσεις, η Ελλάδα δεν έχει υποβάλει μέχρι στιγμής το απαιτούμενο επικαιροποιημένο εθνικό πρόγραμμα στην Επιτροπή.

Για τον λόγο αυτόν, η Επιτροπή αποστέλλει προειδοποιητική επιστολή στην Ελλάδα, η οποία έχει πλέον προθεσμία δύο μηνών για να απαντήσει και να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις που επισημάνθηκαν από την Επιτροπή.

Τι ακριβώς ξέχασε η Ελλάδα;

Η Ελλάδα:

• Δεν υπέβαλε εγκαίρως το ανανεωμένο πρόγραμμα.
• Δεν προσάρμοσε τα μέτρα της στα νέα δεδομένα ή στις τρέχουσες εκπομπές ρύπων.

Η Επιτροπή καλεί την Ελλάδα και ακόμα 19 κράτη μέλη να υποβάλουν τα εθνικά τους προσχέδια ανακαίνισης κτηρίων

Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει διαδικασίες επί παραβάσει με την αποστολή προειδοποιητικής επιστολής σε 20 κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα καθώς δεν υπέβαλαν στην Επιτροπή το εθνικό τους προσχέδιο ανακαίνισης κτηρίων έως την προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 2025.

Πρόκειται για τις χώρες: Βέλγιο, Τσεχία, Γερμανία, Εσθονία, Ιρλανδία, Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία, Κύπρο, Λετονία, Λουξεμβούργο, Ουγγαρία, Μάλτα, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Πολωνία Πορτογαλία, Σλοβακία και τη Σουηδία.

Όπως λέει η Κομισιόν, τα σχέδια αυτά είναι καθοριστικής σημασίας για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων και, ως εκ τούτου, συμβάλλουν στη μείωση των λογαριασμών ενέργειας.

“Η έγκαιρη υποβολή των προσχεδίων επιτρέπει στην Επιτροπή να προβεί σε αποτελεσματική αξιολόγηση της στρατηγικής κάθε κράτους μέλους, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα οριστικοποιημένα σχέδια είναι ολοκληρωμένα, εφαρμόσιμα και ευθυγραμμισμένα με τους επικαιροποιημένους εθνικούς και ενωσιακούς στόχους για το κλίμα και την ενέργεια“, λένε.

Η Επιτροπή καλεί τώρα τα οικεία κράτη μέλη να υποβάλουν τα προσχέδιά τους χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση. Τα εν λόγω κράτη μέλη έχουν προθεσμία δύο μηνών για να απαντήσουν στις προειδοποιητικές επιστολές. Εάν η Επιτροπή δεν λάβει ικανοποιητική απάντηση, μπορεί να αποφασίσει να αποστείλει αιτιολογημένη γνώμη.

Τι είναι η «προειδοποιητική επιστολή»;

Η προειδοποιητική επιστολή είναι το πρώτο επίσημο βήμα μιας νομικής διαδικασίας που ονομάζεται «επί παραβάσει».

Η Ελλάδα έχει πλέον 2 μήνες να απαντήσει και να συμμορφωθεί.

Αν η απάντηση δεν ικανοποιήσει την Κομισιόν, το επόμενο βήμα είναι η «Αιτιολογημένη Γνώμη» και, στο τέλος της διαδρομής, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο μπορεί να επιβάλει βαριά χρηματικά πρόστιμα.