The Ellinikon: Case study ανάπτυξης μεγάλης κλίμακας στον αστικό ιστό

Η σημασία του δεν περιορίζεται στο μέγεθος της επένδυσης, αλλά αφορά κυρίως το μοντέλο σχεδιασμού και υλοποίησης, το οποίο συνδυάζει πολεοδομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές παραμέτρους σε ένα ενιαίο πλαίσιο.

Η ανάπτυξη προσεγγίζεται ως τμήμα του ευρύτερου μητροπολιτικού συστήματος και όχι ως αυτόνομη χωρική ενότητα. Ο σχεδιασμός βασίζεται σε μικτές χρήσεις, λειτουργική διασύνδεση και προσβασιμότητα, με στόχο την ενσωμάτωση στον υφιστάμενο αστικό ιστό και τη δημιουργία ενός ανοιχτού αστικού περιβάλλοντος. Η έννοια του «τόπου για όλους» αποτυπώνεται στη δυνατότητα εξυπηρέτησης διαφορετικών ομάδων πληθυσμού και στη διαμόρφωση ενός πολυλειτουργικού χώρου με ευρεία γκάμα δραστηριοτήτων.

Καταγραφή στάσεων και προκλήσεων
Η τοπική κοινωνία των όμορων δήμων (Ελληνικού-Αργυρούπολης, Αλίμου και Γλυφάδας) αποτέλεσε αντικείμενο δύο ερευνητικών διαδικασιών. Η πρώτη, ποσοτική έρευνα (Απρίλιος 2025, Mindsearch), κατέγραψε ότι το 76% των κατοίκων διατηρεί θετική στάση έναντι του έργου, ποσοστό άνω του 90% εκφράζει θετική γνώμη για τη Lamda, ενώ 9 στους 10 δηλώνουν πρόθεση επίσκεψης.

Παράλληλα, καταγράφηκαν ζητήματα που σχετίζονται με τα χαρακτηριστικά της ανάπτυξης, όπως η μεγάλη έκταση, πρόκειται για τη μεγαλύτερη αστική ανάπλαση σε εξέλιξη, η γειτνίαση με τρεις δήμους και βασικούς οδικούς άξονες, το υφιστάμενο κυκλοφοριακό φορτίο και η άμεση επαφή με το παραλιακό μέτωπο. Οι παράγοντες αυτοί ενσωματώνονται στον σχεδιασμό ως περιορισμοί και παράμετροι λειτουργίας.

Σχεδιασμός παρεμβάσεων βάσει δεδομένων
Η δεύτερη έρευνα, μέσω ψηφιακών ερωτηματολογίων με συμμετοχή άνω των 1.200 πολιτών, εστίασε σε τοπικές ανάγκες και αξιοποιήθηκε για τη διαμόρφωση παρεμβάσεων. Οι παρεμβάσεις οργανώνονται σε δύο βασικούς άξονες: την επέκταση των επιδράσεων του έργου στην τοπική κοινωνία και τη διαχείριση των επιπτώσεων κατά την κατασκευαστική φάση.

Αστικό πράσινο και χωρικές διασυνδέσεις

Στο περιβαλλοντικό σκέλος, προβλέπεται ενίσχυση του αστικού πρασίνου τόσο εντός όσο και εκτός των ορίων της ανάπτυξης. Σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, εξετάζεται η ανάπτυξη πράσινων διαδρομών που θα συνδέουν το Μητροπολιτικό Πάρκο (2.000.000 τ.μ.) με τον Υμηττό και το παραλιακό μέτωπο. Παράλληλα, υλοποιούνται παρεμβάσεις αναβάθμισης υφιστάμενων χώρων πρασίνου σε όμορους δήμους, με στόχο τη χωρική συνέχεια.

Παρακολούθηση θαλάσσιου περιβάλλοντος
Η προστασία του θαλάσσιου οικοσυστήματος υλοποιείται σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ). Το σύστημα παρακολούθησης περιλαμβάνει καθημερινή επιτόπια εποπτεία, τακτικές δειγματοληψίες και μετρήσεις σε 18 σημεία σε αποστάσεις 50, 100 και 150 μέτρων από την ακτή. Μέχρι σήμερα δεν καταγράφεται επιβάρυνση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ενώ τα δεδομένα χρησιμοποιούνται για συνεχή αξιολόγηση.

Παρακολούθηση μικροκλίματος και περιβαλλοντικών παραμέτρων
Σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, αναπτύσσεται δίκτυο παρακολούθησης μικροκλίματος με εγκατάσταση μετεωρολογικών σταθμών εντός της ανάπτυξης και στους όμορους δήμους.

Το σύστημα καταγράφει δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και υποστηρίζει την ανάλυση παραμέτρων όπως η θερμοκρασία, η ρύπανση και η βιοποικιλότητα. Παράλληλα, προβλέπεται ανάπτυξη μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης για ακραία φαινόμενα.

Υποδομές αντιπλημμυρικής προστασίας
Η αντιπλημμυρική προστασία περιλαμβάνει την οριοθέτηση και αναβάθμιση των ρεμάτων Τραχώνων και Ευρυάλης, τα οποία παρουσίαζαν λειτουργικές ανεπάρκειες. Τα έργα σχεδιάζονται με βάση σύγχρονες προδιαγραφές και σενάρια αυξημένης έντασης φαινομένων, με χρήση εργαλείων όπως η STORM Risk Assessment, η οποία περιλαμβάνει προσομοίωση 1.000 σεναρίων καταιγίδων.

Κοινωνικές και εκπαιδευτικές δράσεις
Στο κοινωνικό επίπεδο, περιλαμβάνονται δράσεις που αφορούν την προσβασιμότητα, την υποστήριξη της τρίτης ηλικίας και την εκπαίδευση. Μεταξύ αυτών, η ανάπτυξη εργαλείων χαρτογράφησης προσβάσιμων διαδρομών, προγράμματα κοινωνικής υποστήριξης και εκπαιδευτικές δράσεις σε συνεργασία με φορείς. Τα προγράμματα έχουν ήδη απευθυνθεί σε σημαντικό αριθμό μαθητών σε θέματα συμπερίληψης, βιώσιμης ανάπτυξης και καινοτομίας.

Διαχείριση κατασκευαστικής δραστηριότητας
Κατά την κατασκευαστική φάση, λειτουργούν περισσότερα από 20 εργοτάξια. Για τη διαχείριση των επιπτώσεων εφαρμόζεται σύστημα περιβαλλοντικής παρακολούθησης με 15 σταθμούς εντός του έργου και επιπλέον σταθμούς στους όμορους δήμους. Οι σταθμοί καταγράφουν σε 24ωρη βάση επίπεδα θορύβου και αιωρούμενων σωματιδίων (PM2.5 και PM10), με τα δεδομένα να ενσωματώνονται σε περιβαλλοντικές εκθέσεις.