Το Ιράν θέτει το τίμημα για τον τερματισμό του πολέμου

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πως ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν θα λήξει όταν ο ίδιος το αποφασίσει – όταν, όπως είπε χαρακτηριστικά, “το νιώσω μέσα μου”.

Όμως, η απόφαση δεν θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από τον Αμερικανό πρόεδρο. Την περασμένη εβδομάδα, καθώς η σύγκρουση κλιμακώθηκε κλονίζοντας την παγκόσμια οικονομία, η ηγεσία και οι στρατιωτικοί διοικητές του Ιράν έδειξαν ότι – κάθε άλλο παρά μια γρήγορη συνθηκολόγηση ετοιμάζουν – η Ισλαμική Δημοκρατία σκοπεύει να καταθέσει τα όπλα μόνο με τους δικούς της όρους.

“Όλοι έχουν εμμονή με τις παλινδρομήσεις του Τραμπ, αλλά αγνοούν εντελώς το γεγονός ότι υπάρχει μια τεράστια χώρα με τη δική της βούληση”, δήλωσε δυτικός αξιωματούχος. “Αυτό που διακυβεύεται είναι ουσιαστικά ολόκληρος ο λόγος ύπαρξης του καθεστώτος, δηλαδή η επιβίωση και η αντίσταση”.

Το Ιράν βλέπει τη σύγκρουση ως υπαρξιακή απειλή, πασχίζει να αποκαταστήσει την αποτρεπτική του ισχύ και θέλει να διασφαλίσει ότι οι αντίπαλοί του δεν θα είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν το τίμημα μελλοντικών επιθέσεων, σύμφωνα με πηγή προσκείμενη στο καθεστώς, διπλωμάτες και αναλυτές.

Όλα αυτά δείχνουν ότι το Ιράν προετοιμάζεται για έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς, λένε οι πηγές, και θα σταματήσει μόνο αν λάβει εγγυήσεις – ως μέρος οποιασδήποτε συμφωνίας εκεχειρίας – ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν θα επαναλάβουν τις επιθέσεις.

“Το Ιράν λέει: ‘χρειαζόμαστε εγγυήσεις και δεν θα υποχωρήσουμε ακόμα και αν ο πόλεμος κρατήσει έναν χρόνο’”, δήλωσε άτομο προσκείμενο στο καθεστώς. “Αν καταστραφεί το Ιράν, θα καταστραφεί ολόκληρη η περιοχή”.

Στην αιχμή των αντιποίνων του καθεστώτος βρίσκεται το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, η επίλεκτη δύναμη των 180.000 ανδρών, η οποία έχει προκαλέσει χάος στην περιοχή με επιθέσεις πυραύλων και drones κατά αμερικανικών βάσεων, υποδομών στον Κόλπο και της διεθνούς ναυτιλίας.

“Οι Φρουροί έχουν ιδεολογικό κίνητρο, δεν φοβούνται τον θάνατο”, ανέφερε η ίδια πηγή. Είναι “πεπεισμένοι ότι ο στόχος ήταν η ανατροπή του καθεστώτος και ότι αν (οι ΗΠΑ και το Ισραήλ) συμφωνήσουν σε εκεχειρία, θα επανέλθουν”.

Αυτό σημαίνει πως, αν ο Τραμπ κήρυττε “νίκη” και σταματούσε τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς, ο κίνδυνος είναι η Τεχεράνη να συνεχίσει τις επιθέσεις της σε Ισραήλ και Κόλπο – ακόμα και αν είναι βαριά πληγωμένη – και να εξακολουθήσει να κρατά σε ομηρία τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Ο Τραμπ, ο οποίος περιέγραψε τον στρατό του Ιράν ως “εξουθενωμένο”, δήλωσε το Σαββατοκύριακο ότι η Τεχεράνη επιδιώκει συνομιλίες, αλλά ο ίδιος δεν έχει κλείσει συμφωνία “γιατί οι όροι δεν είναι ακόμα αρκετά καλοί”.

Ωστόσο, ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, πέρασε στην αντεπίθεση, χαρακτηρίζοντας “εκτός πραγματικότητας” τους ισχυρισμούς ότι η χώρα επιθυμεί ανακωχή ή διαπραγματεύσεις. Ο Αραγτσί διέψευσε επίσης τις πληροφορίες ότι άνοιξε εκ νέου δίαυλο επικοινωνίας με τον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, υποστηρίζοντας ότι το δημοσίευμα αυτό είχε στόχο απλώς να καθησυχάσει τις κλονισμένες αγορές ενέργειας.

Περιφερειακοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι δεν υπάρχει καμία πρόοδος στις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου από καμία πλευρά. Μάλιστα, η εξόντωση του Αλί Λαριτζανί από το Ισραήλ την Τρίτη – ενός συντηρητικού αλλά πραγματιστή βετεράνου του καθεστώτος – αναμένεται να απομακρύνει ακόμα περισσότερο τις ελπίδες για επανέναρξη των συνομιλιών, καθώς ο ίδιος θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο σε οποιαδήποτε διπλωματική διαδικασία.

Σύμφωνα με περιφερειακό διπλωμάτη, το Ιράν θα σταματούσε τις επιθέσεις σε αμερικανικούς στόχους εάν ο Τραμπ αποσυρόταν από τη σύγκρουση, επιτρέποντας έτσι στην Τεχεράνη να ισχυριστεί ότι εξανάγκασε την Αμερική σε υποχώρηση.

Ωστόσο, ο ίδιος εκτιμά ότι οι επιθέσεις θα συνεχίζονταν κατά του Ισραήλ, το οποίο το Ιράν θεωρεί υπαίτιο για τον πόλεμο. Παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος τα Στενά του Ορμούζ να “εργαλειοποιηθούν”, με το Ιράν να ελέγχει αυθαίρετα ποια πλοία επιτρέπεται να διέρχονται.

Αντίστοιχα, Ισραηλινοί αξιωματούχοι δηλώνουν έτοιμοι να συνεχίσουν τη σύγκρουση για όσο χρειαστεί, όμως η στρατιωτική εξάρτηση του Ισραήλ από τις ΗΠΑ σημαίνει ότι, τελικά, θα αναγκαστεί να ευθυγραμμιστεί με τις αποφάσεις του Τραμπ.

Ο περιφερειακός διπλωμάτης επισήμανε ότι η πρόκληση έγκειται στο ότι ΗΠΑ και Ιράν δύσκολα θα σταματήσουν χωρίς μια οριστική συμφωνία. Ωστόσο, δεν αναμένει ότι η Τεχεράνη θα δεχόταν μια προσωρινή εκεχειρία, ανάλογη με εκείνη που επιτεύχθηκε πέρυσι μεταξύ Χαμάς και Ισραήλ, μετά την οποία το Ισραήλ συνέχισε τους βομβαρδισμούς στη Γάζα ακόμα και κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.

“Δεν υπάρχει καμία σαφήνεια [για το πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια συμφωνία]”, δήλωσε ο διπλωμάτης. “Μόλις αρχίσουν οι συζητήσεις για τους όρους, τα πράγματα θα γίνουν εξαιρετικά δύσκολα”.

Η Σανάν Βακίλ από το Chatham House εκτίμησε ότι το Ιράν δεν έχει κανένα συμφέρον να σταματήσει, αν το καθεστώς δεν λάβει τις εγγυήσεις που ζητά και την άρση των κυρώσεων στο πλαίσιο μιας μεταπολεμικής συμφωνίας.

“Και τα δύο αυτά αποτελέσματα είναι εξαιρετικά δύσκολα”, δήλωσε. “Αν δεν εξασφαλίσουν ελάφρυνση των κυρώσεων και εγγυήσεις ότι οι επιθέσεις δεν θα επαναληφθούν, δεν πρόκειται να υποχωρήσουν”.

Καθώς η σύγκρουση μπαίνει στην τρίτη εβδομάδα της, η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας προσπαθεί να πείσει την κοινή γνώμη στο εσωτερικό της χώρας ότι το καθεστώς είναι έτοιμο για πόλεμο διαρκείας.

“Οι ΗΠΑ δεν ξέρουν πώς να αρχίσουν ούτε πώς να τελειώσουν έναν πόλεμο σε αυτή την περιοχή”, δήλωσε ο Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, εκ των κορυφαίων στελεχών του καθεστώτος με στενούς δεσμούς με τους Φρουρούς της Επανάστασης. “Δεν θα μείνουμε θεατές αφήνοντας το σιωνιστικό καθεστώς [το Ισραήλ] και τις ΗΠΑ να επιβάλουν μια νέα τάξη πραγμάτων”.

Μιλώντας στην κρατική τηλεόραση αυτή την εβδομάδα, ο Γκαλιμπάφ, ο οποίος είναι πρόεδρος του κοινοβουλίου, τόνισε ότι πρέπει να “εκλείψει οριστικά η απειλή του πολέμου” για να σταματήσει το Ιράν. “Αυτή είναι η ξεκάθαρη και αδιαπραγμάτευτη απαίτησή μας”, είπε. “Δεν δεχόμαστε μια εκεχειρία για να βρεθούμε πάλι σε πόλεμο μετά από πέντε μήνες”.

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν ορκιστεί να καταστρέψουν το πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν και σφυροκοπούν τη χώρα μέρα – νύχτα από τις 28 Φεβρουαρίου. Το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι έχει πλήξει σχεδόν 8.000 στόχους, ενώ το Ισραήλ δήλωσε ότι έχει εξαπολύσει παρόμοιο αριθμό επιθέσεων. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει δεσμευτεί να “αποσταθεροποιήσει το καθεστώς και να επιτρέψει την αλλαγή”.

Ο Ρομπ Μάλεϊ, πρώην Αμερικανός αξιωματούχος και απεσταλμένος του Τζο Μπάιντεν για το Ιράν, εκτιμά ότι η Τεχεράνη κινείται με βάση δύο δεδομένα. Το πρώτο είναι η επιθυμία να τερματιστεί ο πόλεμος λόγω του τεράστιου πλήγματος στις υποδομές και τις στρατιωτικές της δυνάμεις, γεγονός που μελλοντικά θα μπορούσε να κλονίσει την εσωτερική ασφάλεια του καθεστώτος.

Ταυτόχρονα, όμως, το Ιράν “θέλει να διασφαλίσει ότι οι ΗΠΑ και η παγκόσμια οικονομία θα πληρώσουν ένα τέτοιο τίμημα, ώστε να το σκεφτούν πολύ καλά προτού ξεκινήσουν ξανά τον πόλεμο”, σημείωσε ο Μάλεϊ.

Το ισχυρότερο όπλο της Τεχεράνης αποδείχθηκε η ικανότητά της να επιβάλλει στην πράξη τον αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται φυσιολογικά το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Αν και το Ιράν απειλούσε επί χρόνια με κλείσιμο των Στενών, ο δυτικός αξιωματούχος παρατήρησε: “ποτέ δεν γνώριζαν αν πραγματικά μπορούσαν να το κάνουν, μέχρι που το επιχείρησαν”.

“Τώρα το γνωρίζουν, και είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό”, δήλωσε ο αξιωματούχος. “Ο κίνδυνος είναι να συνεχίσουν να κρατούν ολόκληρο τον κόσμο σε ομηρία”.

Εάν οι ΗΠΑ τερματίσουν τον πόλεμο, η Τεχεράνη ενδέχεται να δεχθεί πιέσεις για παύση των επιθέσεων από περιφερειακές χώρες και παραδοσιακούς συμμάχους, όπως η Ρωσία και η Κίνα, οι οποίες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην ενέργεια του Κόλπου και αποτελούν τους κύριους αγοραστές του ιρανικού αργού, σημείωσε ο Μάλεϊ.

Ωστόσο, ο δυτικός αξιωματούχος πρόσθεσε: “Δεν βλέπω προοπτική για μια βιώσιμη Ισλαμική Δημοκρατία [και] δεν ξέρω τι θα χρειαζόταν για να πει το καθεστώς: ‘ας καταθέσουμε τα όπλα, ας σταματήσουμε για να ανασυγκροτηθούμε’”.

“Δεν είμαι βέβαιος ότι μπορούν να ανασυγκροτηθούν, γεγονός που οδηγεί σε πολύ σκοτεινά μονοπάτια”.

Πηγή προσκείμενη στο καθεστώς ανέφερε ότι οι Φρουροί της Επανάστασης υιοθετούν πλέον τακτικές αντάρτικης οργάνωσης στην προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν τους πιο εξελιγμένους στρατούς του κόσμου – εγκαταλείπουν τις βάσεις τους και διασπείρονται, ώστε να ελαχιστοποιήσουν τις απώλειες κατά την εξαπόλυση των αντιποίνων.

“Οι Φρουροί γνωρίζουν άριστα τον ασύμμετρο πόλεμο και αυτό ακριβώς εφαρμόζουν – δεν μπορείς να νικήσεις αντάρτες μόνο με αεροπορικές επιδρομές”, δήλωσε, παρομοιάζοντας τις τακτικές τους με εκείνες της Χεζμπολάχ στον Λίβανο και των Χούθι στην Υεμένη.

Η ίδια πηγή επέμεινε ότι το Ιράν συνεχίζει την παραγωγή πυραύλων και εκτοξευτών σε κρυφές τοποθεσίες, συχνά σε μεγάλο βάθος κάτω από το έδαφος, παρά το σφυροκόπημα από χιλιάδες αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι το καθεστώς ρυθμίζει τον ρυθμό των πυρών του, ώστε να διασφαλίσει επάρκεια αποθεμάτων για έναν πόλεμο διαρκείας.

Ωστόσο, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δήλωσαν ότι έχουν περιορίσει δραστικά την ικανότητα του Ιράν σε drones και πυραύλους, με τον όγκο των πυρών να έχει μειωθεί κατά 90% ή και περισσότερο από την έναρξη της σύγκρουσης.

Το Ιράν, όμως, επιμένει στις καθημερινές επιθέσεις. “Αρκεί ένας πύραυλος τον μήνα για να πλήξεις το Ντουμπάι”, ανέφερε χαρακτηριστικά η πηγή από το περιβάλλον του καθεστώτος.

Οι επιθέσεις των Χούθι στη ναυσιπλοΐα της Ερυθράς Θάλασσας τα τελευταία δύο χρόνια κατέδειξαν πόσο ανατρεπτική μπορεί να είναι η απειλή των επιθέσεων σε βάθος χρόνου.

Η Τάλσι Γκάμπαρντ, διευθύντρια της εθνικής υπηρεσίας πληροφοριών του Τραμπ, δήλωσε την Τετάρτη: “Το Ιράν και οι πληρεξούσιοί του παραμένουν ικανοί και συνεχίζουν να πλήττουν αμερικανικά και συμμαχικά συμφέροντα”.

“Αν ένα εχθρικό καθεστώς επιβιώσει, θα επιδιώξει να ξεκινήσει μια πολυετή προσπάθεια ανασυγκρότησης του οπλοστασίου του σε πυραύλους και drones”, ανέφερε στην επιτροπή πληροφοριών της Γερουσίας των ΗΠΑ.
Δυτικός αξιωματούχος σημείωσε ότι είναι “πραγματικά δύσκολο” να προσδιοριστεί το χρονικό πλαίσιο για το πόσο μπορεί το Ιράν να διατηρήσει τα πυρά του.

“Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι το Ιράν αντεπιτίθεται σφοδρά, αλλά το ότι συνεχίζει”, είπε ο αξιωματούχος. “Γνωρίζουμε πλέον περισσότερα για τις ικανότητες του Ιράν από ό,τι στο παρελθόν, και είναι αναβαθμισμένες. Δεν θα έλεγα ότι είναι συγκλονιστικά καλύτερες, αλλά είναι σίγουρα ανώτερες”.

Αντί για τις βόμβες των ΗΠΑ ή του Ισραήλ, ο αξιωματούχος υπέδειξε πως ο κρίσιμος παράγοντας για το μέλλον του Ιράν θα είναι “η σχέση ανάμεσα στο καθεστώς και τον λαό του”. “Αυτή η φωνή δεν ακούγεται προς το παρόν – ο ιρανικός λαός μένει απολύτως αμέτοχος στις εξελίξεις”.

Χάρτης από τον Alan Smith