Ευρωκοινοβούλιο: Στοπ στη σάρωση υλικού παιδικής κακοποίησης από τεχνολογικούς κολοσσούς

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταψήφισε την Πέμπτη τους κανονισμούς που επέτρεπαν στις εταιρείες τεχνολογίας να “σαρώνουν” το διαδίκτυο για υλικό παιδικής κακοποίησης, όπως αναφέρει σήμερα το POLITICO.

Οι ευρωβουλευτές αποφάσισαν να μην παρατείνουν τον προσωρινό νόμο που έδινε στις πλατφόρμες το δικαίωμα να ελέγχουν τις υπηρεσίες τους για υλικό σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων. Η ισχύς του νόμου λήγει την ερχόμενη Παρασκευή, οπότε και η σάρωση τέτοιου περιεχομένου θα καταστεί παράνομη εντός Ευρώπης.

Με την απόρριψη αυτή, το Κοινοβούλιο αντιστάθηκε στις έντονες πιέσεις που ασκήθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες από τον Γερμανό Καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, τέσσερις Ευρωπαίους Επιτρόπους, κολοσσούς όπως η Meta, η Google και η Microsoft, καθώς και από πολυάριθμες οργανώσεις προστασίας παιδιών.

“Ως γονέας, νομοθέτης και Ευρωπαίος, δυσκολεύομαι να κατανοήσω τη σημερινή απόφαση”, δήλωσε στο POLITICO ο Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων, Μάγκνους Μπρούνερ. Τόνισε ότι η απόφαση αφήνει “αμέτρητα θύματα στην αφάνεια και χωρίς προστασία», επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη αποτελεί τον μεγαλύτερο “οικοδεσπότη” υλικού παιδικής κακοποίησης παγκοσμίως.

Η Kerry Smith, επικεφαλής του Internet Watch Foundation, χαρακτήρισε την ψήφο ως μια “συντριπτική αποτυχία για την προστασία των παιδιών στην ΕΕ”. Από την άλλη, η οργάνωση EDRi (European Digital Rights) χαιρέτισε την απόφαση, δηλώνοντας ότι “η προστασία των παιδιών δεν μπορεί να επιτευχθεί με την κατάργηση της ιδιωτικότητας όλων”.

Συνολικά, 311 ευρωβουλευτές απέρριψαν την πρόταση της Κομισιόν για παράταση, 228 ψήφισαν υπέρ, ενώ υπήρξαν και 92 αποχές.

Η ψηφοφορία ήταν το αποκορύφωμα εβδομάδων έντασης, με κυβερνήσεις να πιέζουν το Κοινοβούλιο να υποχωρήσει στις ενστάσεις του περί προστασίας της ιδιωτικότητας. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Κοινοβουλίου, Συμβουλίου και Κομισιόν απέτυχαν δύο φορές μέσα στον μήνα να καταλήξουν σε συμφωνία.

Όσοι αντιτίθενται στους κανόνες θεωρούν ότι το προσωρινό καθεστώς έδινε στις εταιρείες λευκή επιταγή για μαζική σάρωση των μηνυμάτων των χρηστών. “Με το πρόσχημα της προστασίας των παιδιών, εκατομμύρια ιδιωτικά μηνύματα αθώων πολιτών ελέγχονταν επί χρόνια χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα”, δήλωσε η Τσέχα ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Markéta Gregorová.

Συγκεκριμένα, υπήρξε έντονος φόβος ότι ο έλεγχος περιεχομένου θα απαιτούσε τη δημιουργία “κερκόπορτων” (backdoors) στην κρυπτογράφηση end-to-end, καθιστώντας τις επικοινωνίες όλων των πολιτών ευάλωτες σε χάκερ ή αυταρχικά καθεστώτα.

Το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) επιχείρησε την ύστατη στιγμή να “σώσει” τη νομοθεσία καταθέτοντας τροπολογία, η οποία όμως απορρίφθηκε, βαθαίνοντας το ρήγμα ανάμεσα στους υποστηρικτές της ιδιωτικότητας και τους υπερασπιστές των δικαιωμάτων των παιδιών.

Οι ηγέτες των πολιτικών ομάδων είχαν λάβει επιστολή από τέσσερις Επιτρόπους που τους καλούσαν να βρουν λύση, ενώ και ο Μερτς είχε ζητήσει την παράταση του νόμου από το βήμα του γερμανικού κοινοβουλίου.

Από την πλευρά τους, οι μεγάλες πλατφόρμες (Meta, TikTok, Snapchat, Google, Microsoft, LinkedIn) χαρακτήρισαν σε κοινή ανακοίνωση την αδυναμία της ΕΕ να καταλήξει σε συμφωνία ως “ανεύθυνη”, τονίζοντας ότι χάνεται η νομική σαφήνεια που τους επέτρεπε επί 20 χρόνια να εντοπίζουν οικειοθελώς τέτοιο παράνομο υλικό.

Οι εταιρείες προειδοποιούν ότι θα στέλνουν πλέον πολύ λιγότερες αναφορές στις αστυνομικές αρχές (π.χ. Europol), καθώς δεν θα έχουν το νομικό δικαίωμα να εντοπίζουν το υλικό αυτόματα.

Εκπρόσωπος της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου δήλωσε πως “δυστυχώς δεν κατέστη δυνατή” η συμφωνία, αλλά εξέφρασε τη δέσμευση για μια μελλοντική μακροπρόθεσμη πολιτική.

Ο νόμος που καταψηφίστηκε ήταν μια προσωρινή λύση (workaround). Παρότι η ΕΕ διαπραγματεύεται έναν μόνιμο νόμο κατά της παιδικής κακοποίησης, οι συζητήσεις παραμένουν σε αδιέξοδο εδώ και χρόνια λόγω σοβαρών διαφωνιών.

Το Κοινοβούλιο προτείνει η σάρωση να επιτρέπεται μόνο για συγκεκριμένους υπόπτους κατόπιν δικαστικής εντολής, και όχι για το σύνολο του πληθυσμού. Πλέον, η σάρωση θα επιτρέπεται μόνο στοχευμένα. Αυτό σημαίνει ότι αν η αστυνομία έχει συγκεκριμένες ενδείξεις για έναν ύποπτο, μπορεί να ζητήσει δικαστική εντολή για να αποκτήσει πρόσβαση στα δεδομένα του, αλλά δεν θα υπάρχει πια το “δίχτυ” που έπιανε αυτόματα ύποπτο υλικό από τυχαίους χρήστες.