Γιατί ο πόλεμος στο Ιράν αποδεικνύεται ως το “Βατερλώ” του Τραμπ

“Επιτρέψτε μου να πω, νικήσαμε”, δήλωσε σε συγκέντρωση στο Κεντάκι στις 11 Μαρτίου. “Νομίζω ότι νικήσαμε”, είπε στον κήπο του Λευκού Οίκου στις 20 Μαρτίου. “Κερδίσαμε αυτόν τον πόλεμο. Ο πόλεμος κερδήθηκε”, επανέλαβε από το Οβάλ Γραφείο στις 24 Μαρτίου. “Νικάμε κατά κράτος“, τόνισε σε δείπνο στις 25 Μαρτίου.

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει να διακηρύσσει νίκη των ΗΠΑ στον εν εξελίξει πόλεμο στο Ιράν. Όμως, το να το επαναλαμβάνει ξανά και ξανά δεν το καθιστά και αλήθεια. Ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος επιμένει ότι η στρατιωτική εκστρατεία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή αποτελεί ιστορική επιτυχία, ο κόσμος προετοιμάζεται για μια σύγκρουση που συνεχίζει να εξαπλώνεται, αυξάνοντας τον κίνδυνο να οδηγηθεί η παγκόσμια οικονομία στο χάος.

Όπως επισημαίνει δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας The Guardian, ο Τραμπ λειτουργεί εδώ και δεκαετίες με ένα συγκεκριμένο “μοτίβο”. Κατασκευάζει ένα αφήγημα, το προβάλλει ως αληθές και αναγκάζει τον κόσμο να υποταχθεί σε αυτό. Αυτή η πρακτική έχει αποδειχθεί αποτελεσματική σε αρκτές περιπτώσεις, όμως στο Ιράν ο Τραμπ “έπεσε σε τοίχο”.

“Εδώ πρόκειται για έναν πόλεμο και δεν μπορείς απλά να επιβάλλεις μια νίκη στον πόλεμο”, δήλωσε η Τάρα Σέτμαγιερ, πρώην αναλύτρια του CNN και συνιδρύτρια του Seneca Project, μίας πολιτικής οργάνωσης γυναικών που στρέφεται κατά του Τραμπ. “Ο αμερικανικός λαός δεν συμφωνεί με ό,τι συμβαίνει, επειδή δεν μπορεί να διατυπώσει ένα επιχείρημα για το γιατί βρισκόμαστε εκεί ή πώς μοιάζει στην πραγματικότητα η νίκη”, πρόσθεσε.

Ο Τραμπ και η δύναμη της “θετικής” – παραπλανητικής σκέψης

Ο Τραμπ έζησε μια προνομιούχα ζωή, που τον γαλουχήσε, έτσι ώστε να διακατέχεται από υψηλά επίπεδα αυτοπεποίθησης. Μεγάλωσε σε ένα απομονωμένο προάστιο του Κουίνς στη Νέα Υόρκη, όπου ο πατέρας του, Φρεντ, ένας πλούσιος κατασκευαστής ακινήτων, λέγεται ότι του έμαθε να μην ζητά ποτέ συγγνώμη και να μην δείχνει ποτέ αδυναμία.

Τις Κυριακές τις περνούσε σε μια εκκλησία όπου επικεφαλής ιερέας ήταν ο Νόρμαν Βίνσεντ Πιλ, συγγραφέας του επιδραστικού μπεστ σέλερ «Η δύναμη της θετικής σκέψης».

Οι οδηγίες του βιβλίου περιλαμβάνουν: «Διαμόρφωσε και χάραξε ανεξίτηλα στο μυαλό σου μια νοητική εικόνα του εαυτού σου ως επιτυχημένου. Κράτησε αυτή την εικόνα με επιμονή. Μην επιτρέψεις ποτέ να ξεθωριάσει. Το μυαλό σου θα επιδιώξει να αναπτύξει την εικόνα… Μην δημιουργείς εμπόδια στη φαντασία σου».

Η Γκουέντα Μπλερ, βιογράφος του Τραμπ, είπε: «Όταν ήταν στο λύκειο, στη στρατιωτική ακαδημία, είχε ήδη πει στον συγκάτοικό του ότι ο στόχος του ήταν να γίνει διάσημος, να γίνει celebrity, και είχε καταλάβει ότι το να είσαι celebrity σου επιτρέπει να παραμορφώνεις την πραγματικότητα, να τη γλιτώνεις, να γίνεσαι όσο το δυνατόν πιο μεγάλος. Ο συγκάτοικός του περιέγραψε τον Τραμπ ξαπλωμένο στο κρεβάτι του στο κοιτώνα να ανακοινώνει τα σχέδιά του να γίνει διάσημος”.

“Κατάλαβε ότι αυτό ήταν το κλειδί και είχε δίκιο. Όσο πιο διάσημος είσαι, τόσο περισσότερο ο κόσμος προσελκύεται από αυτή τη φήμη και τόσο πιο πρόθυμος είναι να παραβλέψει το τι πραγματικά συμβαίνει, γιατί εσύ μπορείς να τους πεις τι συμβαίνει. Μπορείς να τους πεις τι βρίσκεται μπροστά στα μάτια τους, ενώ αυτό που πραγματικά βρίσκεται μπροστά στα μάτια τους είναι απλώς πολύ πιο βαρετό, λιγότερο δραματικό και λιγότερο συναρπαστικό”, συνέχισε.

Τα ψέματα του Τραμπ

Η προσέγγιση αυτή αποδείχθηκε επιτυχημένη για τον Τραμπ, όταν μπήκε στην οικογενειακή επιχείρηση. Άνοιξε ξενοδοχεία και καζίνο και ήταν γνωστός για την υπερβολή του να επιδεικνύει τον πλούτο του. Προώθησε το Trump Taj Mahal στην Ατλάντικ Σίτι ως το «όγδοο θαύμα του κόσμου» και υποσχέθηκε στις ρυθμιστικές αρχές και στους επενδυτές ότι θα ήταν μια εγγυημένη πηγή κερδών. Το ξενοδοχείο τελικά κήρυξε πτώχευση ένα χρόνο μετά το άνοιγμά του.

Στην πραγματικότητα, οι επιχειρήσεις του Τραμπ χρεοκόπησαν έξι φορές, αν και ο ίδιος δεν κήρυξε ποτέ προσωπική πτώχευση. Εν τω μεταξύ, εδραίωσε τη φήμη του παρουσιάζοντας το ριάλιτι σόου The Apprentice και μπήκε στην πολιτική, διατυμπανίζοντας ότι ο Μπαράκ Ομπάμα είχε γεννηθεί στο εξωτερικό. Οι ψευδείς ισχυρισμοί του κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 2016 – ότι το Μεξικό θα πληρώσει για ένα τείχος στα σύνορα, για παράδειγμα – δεν αποδείχθηκαν εμπόδιο για τη νίκη του.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, ο Τραμπ προέβη σε περισσότερες από 30.000 ψευδείς και παραπλανητικές δηλώσεις, σύμφωνα με καταμέτρηση της εφημερίδας «Washington Post». Επανειλημμένα, δημιούργησε τη δική του εναλλακτική πραγματικότητα. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή απέτυχε όταν η Αμερική χτυπήθηκε από την πανδημία του Covid-19 και οι εκατοντάδες χιλιάδες θάνατοι δεν μπορούσαν να αγνοηθούν. Ο Τραμπ έχασε, όπως ήταν αναμενόμενο, τις εκλογές του 2020.

Συνέχισε, βέβαια, να επιμένει, χωρίς να παρέχει τις απαραίτητες αποδείξεις, ότι οι εκλογές “στηρίχθηκαν” εναντίον του, και εκατομμύρια υποστηρικτών του τον πιστεύουν, ακόμα και σήμερα. Όταν μια ομάδα υποστηρικτών του λεηλάτησε το Καπιτώλιο των ΗΠΑ στις 6 Ιανουαρίου 2021 σε μια προσπάθεια να ανατρέψει το εκλογικό αποτέλεσμα, τους χαρακτήρισε  “πατριώτες ήρωες” που συσπειρώθηκαν για την υπεράσπιση της δημοκρατίας. Και τους απένειμε χάρη την πρώτη μέρα της επιστροφής του.

Ο Τραμπ έδειξε επίσης μια διαστρεβλωμένη εικόνα της πραγματικότητας, παρουσιάζοντας τις ποινικές έρευνες εναντίον του ως «κυνήγι μαγισσών» και κατηγορώντας τους Δημοκρατικούς ότι χρησιμοποιούν το Υπουργείο Δικαιοσύνης ως όπλο, ενώ ο ίδιος ο Τραμπ είχε διατάξει τον γενικό εισαγγελέα να διώξει τους πολιτικούς του αντιπάλους. Στελέχη τεχνολογικών κολοσσών, δικηγορικά γραφεία, εταιρείες μέσων ενημέρωσης και πανεπιστήμια έχουν υποκύψει στις αφηγήσεις του.

Πολλοί ξένοι ηγέτες έχουν επίσης ενδώσει στην εκδοχή του Τραμπ για τον κόσμο, επαινώντας την ηγεσία του στον πόλεμο της Ουκρανίας, κάνοντας παραχωρήσεις στους δασμούς ή συμφωνώντας ότι του αξίζει το Νόμπελ Ειρήνης για το ότι υποτίθεται ότι έληξε επτά πολέμους.

Όμως, τα σχέδιά του για τη Γροιλανδία έφτασαν στα όρια τη “θετική του σκέψη” και ο πόλεμος στο Ιράν απειλεί να τη “γκρεμίσει”.

Ένα μήνα μετά την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, ο Τραμπ βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Ήδη 13 Αμερικανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί και έχουν δαπανηθεί δισεκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το ιρανικό καθεστώς αποδυναμώνεται. Αντίθετα, όπως προέβλεπαν πολλοί παρατηρητές, η Τεχεράνη έχει προκαλέσει μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση, αποκλείοντας τα Στενά του Ορμούζ.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των αμερικανών ψηφοφόρων στρέφεται κατά του πολέμου και μια χερσαία εισβολή θα λειτουργήσει ακόμα πιο επιβαρυντικά για την υποστήριξη της κυβέρνησης Τραμπ. Αυτή τη στιγμή, δεν υπάρχει προφανής στρατηγική εξόδου.

“Ο Τραμπ βρήκε επιτέλους τον αντίπαλό του”

Η Μπλερ, συγγραφέας του βιβλίου «The Trumps: Three Generations of Builders and a Presidential Candidate», πιστεύει ότι ο Τραμπ βρήκε επιτέλους τον αντίπαλό του. Αναφερόμενη στην υπερήφανη κουλτούρα του Ιράν και την απροθυμία του να υποκύψει, είπε: «Ο Τραμπ δεν ενδιαφέρεται καθόλου για την ιστορία τους και εκείνοι δεν έχουν κανένα απολύτως ενδιαφέρον για τη φήμη του”.

«Εδώ έχουμε δύο παράλληλες καταστάσεις, επειδή το Ιράν έχει κατασκευάσει την πραγματικότητα που θέλει να αγκαλιάσουν οι πολίτες του και ο Ντόναλντ Τραμπ έχει κατασκευάσει την πραγματικότητα που θέλει να αγκαλιάσουν οι πολίτες του. Επομένως, είναι ένας πόλεμος που ένα καθεστώς κατασκευαστή πραγματικότητας παλεύει εναντίον ενός άλλου καθεστώτος κατασκευαστή πραγματικότητας. Μια μάχη τιτάνων».

Ο Τζόελ Ρούμπιν, πρώην αναπληρωτής βοηθός υπουργού Εξωτερικών, υποστηρίζει ότι η πίστη του Τραμπ στη δική του πνευματική υπεροχή αποτελεί θεμελιώδη παρανόηση των μηχανισμών του πολέμου. «Ο Τραμπ πιστεύει σαφώς στη δύναμη του να ελέγχει τα γεγονότα και να διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τα γεγονότα και την πραγματικότητα», είπε ο Ρούμπιν.

«Το πρόβλημα με αυτό, στην περίπτωση του πολέμου, είναι ότι οι Ιρανοί δεν χρειάζεται να υποκύψουν σε αυτό. Υπάρχουν δοκιμασμένοι τρόποι για να κερδίσουμε πολέμους και να τερματίσουμε πολέμους μέσω της στρατιωτικής δύναμης ή της διπλωματίας, που δεν έχουν καμία σχέση με το μυαλό, τη δύναμη της θέλησης και την πεποίθηση ότι η άλλη πλευρά θα κάνει αυτό που θέλουμε. (σ.σ. Το Ιράν) θα αντισταθεί σε αυτό και όσο πιο γρήγορα βασιστεί όχι μόνο στην πραγματικότητα της στρατιωτικής δύναμης αλλά και στην πραγματικότητα της διπλωματικής δύναμης, τόσο πιο πιθανό είναι να επιτύχει».

Σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, ο Τραμπ «βαριέται» τον πόλεμο και επιθυμεί να προχωρήσει σε άλλα projects. Αν και όταν συμβεί αυτό, ο Αμερικανός πρόεδρος και οι σύμμαχοί του θα βρεθούν για άλλη μια φορά αντιμέτωποι με την πρόκληση να παρουσιάσουν το τέλος του πολέμου ως μια συντριπτική νίκη, που μόνο αυτός θα μπορούσε να έχει επιτύχει. Ορισμένοι πολιτικοί σχολιαστές δεν πιστεύουν σε αυτή την προσεκτικά σκηνοθετημένη αίσθηση παντοδυναμίας.

Ο Λάρι Τζέικομπς, διευθυντής του Κέντρου Μελέτης Πολιτικής και Διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, δήλωσε: «Το Ιράν είναι το Βατερλό του Τραμπ. Πρόκειται για την κατάρρευση του μύθου του. Οι υποστηρικτές του εκθειάζουν το ένστικτό του και τον αυτοσχεδιαστικό του στυλ, αλλά η άλλη ερμηνεία είναι ότι δεν ξέρει τι κάνει, ότι δεν έχει φροντίσει να διερευνήσει τις καταστροφικές συνέπειες των ενεργειών του και έτσι βυθίζεται όλο και πιο βαθιά σε ένα τέλμα. Αυτό είναι προφανές σε όλους.»

Ο Τζέικομπς πρόσθεσε: «Είτε είσαι στρατιωτικός αναλυτής είτε πολιτικός αναλυτής, είτε ανήκεις στο Δημοκρατικό είτε στο Ρεπουμπλικανικό κόμμα, υπάρχει μια πραγματικότητα εδώ. Έχει φτάσει η στιγμή της αλήθειας για τον Ντόναλντ Τραμπ. Το είδος της φανταστικής ζωής που έζησε και προκάλεσε τις τελευταίες τέσσερις ή πέντε δεκαετίες έχει πλέον αποκαλυφθεί ως ένα μοιραίο δράμα. Θα κοστίσει τη ζωή σε τόσους πολλούς ανθρώπους. Θα καταστρέψει την οικονομία των ΗΠΑ και την περιφερειακή οικονομία. Θα οδηγήσει την Αμερική και τη θέση της στον κόσμο προς τα πίσω. Είναι μια φρικτή στιγμή».